Vì sao thị trường chưa yên tâm với mốc 150 ngày và thuế nhập khẩu mới, vàng tăng 2.4%

• Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã bác bỏ việc chính quyền sử dụng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế trên diện rộng đối với hàng nhập khẩu. Sau đó, Tổng thống Trump cho biết sẽ chuyển sang sử dụng Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để áp mức thuế tạm thời 15% trong 150 ngày. Điều này cho thấy các mức thuế trước đây có thể chưa phải là mức cao nhất cuối cùng và chính sách thương mại vẫn có thể thay đổi tiếp. Sau thông tin này, vàng tăng 2.4%. Câu hỏi đặt ra là vì sao tài sản trú ẩn lại tăng khi một phần rủi ro thuế quan đã bị chặn lại.
• Vào thứ Sáu, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ ra phán quyết với tỷ lệ 6–3 trong vụ Learning Resources, Inc. v. Trump. Tòa cho rằng IEEPA không cho phép chính quyền áp các mức thuế toàn cầu như đã thực hiện.
• Ngay sau phán quyết, cổ phiếu và nhiều đồng tiền quốc tế tăng giá. Lý do là thị trường cho rằng nguy cơ Tổng thống tự áp thuế đột ngột đã giảm bớt. Nói cách khác, khả năng chính sách thay đổi bất ngờ đã bị hạn chế phần nào.

Tuy nhiên, sau phản ứng tích cực ban đầu, thị trường bắt đầu đánh giá lại tình hình. Nhà đầu tư nhận ra rằng chính quyền vẫn còn các công cụ pháp lý khác để áp thuế. Do đó, vàng và các tài sản trú ẩn tăng trong phiên đầu tuần, còn tài sản rủi ro chịu áp lực bán.

Các yếu tố chính tác động đến thị trường

Giảm rủi ro thay đổi chính sách đột ngột

Trước phán quyết, thị trường lo ngại Tổng thống có thể tăng thuế nhanh chóng dựa trên tình trạng khẩn cấp quốc gia. Từ đầu năm 2025, đã có nhiều đợt điều chỉnh thuế bất ngờ, ví dụ tăng từ 10% lên 25% trong thời gian rất ngắn. Điều này gây khó khăn cho doanh nghiệp vì họ không kịp điều chỉnh kế hoạch sản xuất và nhập khẩu.

Khi Tòa án xác định IEEPA không trao quyền áp thuế để tăng nguồn thu ngân sách, công cụ chính để tăng thuế nhanh đã bị loại bỏ. Điều này làm giảm mức độ bất định trong ngắn hạn và giúp doanh nghiệp dễ lập kế hoạch hơn.

Kỳ vọng hoàn thuế 130–175 tỷ USD

Từ tháng 2/2025, chính phủ Hoa Kỳ đã thu khoảng 130–175 tỷ USD từ các mức thuế dựa trên IEEPA. Sau khi Tòa án tuyên các khoản thu này là không hợp pháp, doanh nghiệp có cơ sở yêu cầu hoàn trả.

Nếu số tiền này được hoàn lại, nhiều công ty sẽ có thêm nguồn tiền mặt. Một số nhà kinh tế xem đây là yếu tố hỗ trợ tài chính trong giai đoạn cuối chu kỳ kinh tế. Các ngành bán lẻ, ô tô và công nghệ – vốn chịu chi phí thuế cao – có thể cải thiện lợi nhuận nếu được hoàn thuế. Đây là lý do cổ phiếu các ngành này tăng mạnh sau phán quyết.

Tác động ra bên ngoài Hoa Kỳ

Các nước phụ thuộc vào xuất khẩu sang Mỹ cũng được hưởng lợi. Sau phán quyết, tài sản tại Canada, Mexico và nhiều nước châu Á tăng giá.

Đồng CAD và MXN tăng vì các mức thuế liên quan đến vấn đề “fentanyl/biên giới” bị vô hiệu hóa. Tại châu Âu, các chỉ số như FTSE 100 và DAX tiến sát vùng đỉnh. Nhóm cổ phiếu ô tô và hàng xa xỉ như Diageo và BMW tăng vì trước đó họ chịu tác động từ các biện pháp trả đũa thương mại.

Tác động đến lạm phát và chính sách Fed

Thuế nhập khẩu làm tăng chi phí hàng hóa, từ đó gây áp lực lên lạm phát. Khi các mức thuế IEEPA bị hủy, một phần áp lực chi phí đối với người tiêu dùng được giảm bớt. Các mức thuế này chiếm khoảng 60% tổng số thu thuế quan trong năm qua, nên việc hủy bỏ có ý nghĩa đáng kể.

Nếu lạm phát giảm, Fed có thêm dư địa điều chỉnh chính sách theo hướng dovish nếu cần. Điều này hỗ trợ tài sản rủi ro.

Tuy nhiên, “Kế hoạch B” theo Điều 122 vẫn cho phép áp thuế tối đa 15% trong 150 ngày. Vì vậy, rủi ro thuế quan chưa biến mất hoàn toàn.

Điều 122 và giới hạn 150 ngày

Sau phán quyết, Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế dựa trên Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Điều khoản này cho phép áp phụ thu tối đa 15% trong thời hạn 150 ngày nhằm xử lý vấn đề liên quan đến cán cân thanh toán quốc tế.

Về lý thuyết, khi hết 150 ngày, thuế sẽ chấm dứt nếu Quốc hội không gia hạn. Tuy nhiên, Tổng thống có thể tuyên bố tình trạng khẩn cấp mới và tái áp dụng biện pháp, tạo ra chu kỳ lặp lại. Ban đầu mức thuế được đề cập là 10% từ ngày 24/2, sau đó tăng lên 15%.

Điều 122 ít được sử dụng trong thực tế. Điều khoản này được ban hành trong bối cảnh hệ thống tiền tệ dựa trên bản vị vàng và tỷ giá cố định. Trong điều kiện kinh tế hiện đại, việc chứng minh có “khủng hoảng cán cân thanh toán” là rất khó, vì về mặt kế toán cán cân thanh toán luôn cân bằng.

Do đó, nhiều chuyên gia cho rằng biện pháp này có thể chỉ mang tính tạm thời trong khi chính quyền chuẩn bị hồ sơ theo Điều 301. Điều 301 cho phép áp thuế nếu có hành vi thương mại không công bằng, nhưng cần điều tra đầy đủ và mất thời gian.

Vì sao vàng tăng 2.4%?

Cuối tuần, khi Tổng thống cho biết vẫn có thể áp dụng công cụ khác để duy trì chính sách thuế quan, thị trường nhận thấy rủi ro chưa chấm dứt. Điều này làm tăng nhu cầu tài sản trú ẩn.

Phán quyết của Tòa án cho thấy quyền lực hành pháp có giới hạn. Tuy nhiên, các tuyên bố tiếp theo của Tổng thống khẳng định ông tiếp tục theo đuổi chính sách bảo hộ. Sự không chắc chắn về hướng đi tiếp theo của chính sách thương mại khiến nhà đầu tư thận trọng hơn.

Ngoài ra, nguy cơ các nước châu Âu đáp trả cũng làm tăng khả năng căng thẳng thương mại leo thang. So với một năm trước, rủi ro xung đột thương mại hiện cao hơn.

Phân tích kỹ thuật – Vàng (XAU/USD)

Về kỹ thuật, vàng đã vượt mức 5,207 và duy trì xu hướng tăng. Mục tiêu tiếp theo là vùng đỉnh lịch sử nếu có thêm yếu tố hỗ trợ, ví dụ căng thẳng địa chính trị như Mỹ–Iran.

Ngưỡng kháng cự gần nhất nằm tại 5,250, sau đó là 5,300. Nếu giá điều chỉnh, vùng 5,100 là hỗ trợ gần. Dưới mức này, mốc tâm lý 5,000 USD/oz sẽ được theo dõi.

Biểu đồ khung 4 giờ vàng (XAU/USD), ngày 23/02/2026

Nguồn: TradingView.Com