BoJ phát tín hiệu có thể nâng lãi suất sớm khi đồng yên yếu làm nóng lạm phát

Một số nhà hoạch định chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) đang cân nhắc khả năng nâng lãi suất sớm hơn so với kỳ vọng của thị trường, trong đó tháng Tư được xem là một lựa chọn thực tế, khi đồng yên suy yếu có nguy cơ làm gia tăng áp lực lạm phát vốn đã lan rộng, theo bốn nguồn tin am hiểu nội bộ.

BoJ hiện đối mặt với bài toán khó: tiếp tục duy trì môi trường chi phí vay cực thấp đã kéo dài nhiều năm, trong bối cảnh rủi ro toàn cầu gia tăng, trong khi nền kinh tế Nhật Bản mới chỉ bắt đầu thoát khỏi thời kỳ giảm phát kéo dài.

Sau khi nâng lãi suất lên 0.75% vào tháng Mười Hai – mức cao nhất trong 30 năm – ngân hàng trung ương được dự báo sẽ giữ nguyên chính sách tại cuộc họp kéo dài hai ngày, kết thúc vào ngày 23 tháng Một.

Tuy nhiên, nhiều thành viên trong BoJ cho rằng khả năng tăng lãi suất thêm là có thật, và một số không loại trừ hành động ngay trong tháng Tư, sớm hơn đáng kể so với quan điểm phổ biến của khu vực tư nhân vốn nghiêng về kịch bản thắt chặt tiền tệ vào nửa cuối năm nay, các nguồn tin cho biết.

Khảo sát của Reuters cho thấy các nhà phân tích nhìn chung dự đoán BoJ sẽ chờ đến tháng Bảy mới tiếp tục nâng lãi suất, với hơn 75% kỳ vọng lãi suất sẽ đạt 1% hoặc cao hơn vào tháng Chín.

Dù vậy, một số nhà hoạch định chính sách trong BoJ cho rằng hành động sớm hơn là cần thiết nếu xuất hiện đủ bằng chứng cho thấy Nhật Bản có thể đạt mục tiêu lạm phát 2% một cách bền vững. Các nguồn tin chia sẻ với điều kiện giấu tên do không được phép phát ngôn công khai.

BoJ hiện kỳ vọng áp lực lạm phát do giá thực phẩm dẫn dắt sẽ hạ nhiệt trong những tháng tới, nhường chỗ cho các đợt tăng giá xuất phát từ tiền lương – yếu tố then chốt giúp lạm phát cơ bản duy trì ổn định quanh mục tiêu 2%. Đây là dự báo nhiều khả năng sẽ được giữ nguyên tại cuộc họp chính sách sắp tới.

Tuy nhiên, đà giảm mạnh của đồng yên kể từ tháng Mười đã làm gia tăng nghi ngờ về khả năng các áp lực chi phí đẩy sẽ giảm dần đúng như kịch bản của BoJ.

Đồng yên yếu khiến chi phí nhập khẩu nhiên liệu, thực phẩm và nhiều loại nguyên liệu khác tăng lên, từ đó tạo áp lực đẩy giá hàng tiêu dùng phổ biến cao hơn. Khi các doanh nghiệp ngày càng sẵn sàng chuyển chi phí tăng sang người tiêu dùng, sự suy yếu kéo dài của đồng yên có thể trở thành động lực mới thúc đẩy giá cả – một rủi ro đang thu hút sự quan tâm ngày càng lớn trong nội bộ ngân hàng trung ương, theo các nguồn tin.

Tại cuộc họp chính sách sắp tới, BoJ nhiều khả năng sẽ nâng dự báo tăng trưởng và lạm phát cho năm tài khóa 2026. Trong các dự báo công bố hồi tháng Mười, ngân hàng trung ương ước tính tăng trưởng kinh tế đạt 0.7% và lạm phát cơ bản ở mức 1.8%.

“Việc đồng yên tiếp tục suy yếu dù BoJ đã tăng lãi suất vào tháng Mười Hai khiến tôi có cảm giác rõ rệt hơn rằng ngân hàng trung ương có thể đang chậm chân trong việc đối phó rủi ro lạm phát và có thể buộc phải hành động sớm hơn dự kiến,” ông Katsutoshi Inadome, chiến lược gia cấp cao tại Sumitomo Mitsui Trust Asset Management, nhận định.

“Với đà giảm của đồng yên hiện nay, khả năng tăng lãi suất vào tháng Tư là khá cao. Tôi cũng không loại trừ các đợt tăng tiếp theo vào tháng Bảy và tháng Mười,” ông nói thêm.

Dù vậy, hội đồng chính sách của BoJ vẫn chưa đạt được sự đồng thuận về thời điểm hành động. Thống đốc Kazuo Ueda đã nhiều lần nhấn mạnh sự cần thiết của cách tiếp cận thận trọng, đặc biệt trong việc đánh giá tác động của các đợt tăng lãi suất trước đối với nền kinh tế còn mong manh.

Tuy nhiên, một số thành viên khác trong hội đồng chín người lại tỏ ra ủng hộ lập trường cứng rắn hơn. Biên bản cuộc họp tháng Mười Hai cho thấy một thành viên đã kêu gọi tăng lãi suất đều đặn nhằm tránh nguy cơ tụt lại phía sau trong việc kiểm soát lạm phát.

Một thành viên khác đề xuất nâng lãi suất vài tháng một lần, trong khi người thứ ba cho rằng việc hành động kịp thời sẽ giúp ngăn đồng yên giảm quá mức.

Quan điểm cần cảnh giác hơn với áp lực giá dường như không chỉ giới hạn ở hai thành viên “diều hâu” là Naoki Tamura và Hajime Takata, những người đã phản đối đánh giá hồi tháng Mười Hai rằng phải đến tháng Mười hoặc muộn hơn lạm phát mới có thể đạt 2% một cách bền vững.

Lạm phát tiêu dùng cốt lõi, hiện ở mức 3.0%, đã duy trì trên mục tiêu 2% của BoJ gần bốn năm liên tiếp, chủ yếu do giá thực phẩm cao kéo dài.

Tiến độ nâng lãi suất chậm chạp của BoJ cũng khiến lãi suất thực của Nhật Bản tiếp tục ở mức âm sâu, làm dấy lên chỉ trích từ một số chính trị gia rằng đây là yếu tố góp phần đẩy nhanh đà suy yếu của đồng yên.

Kể từ khi Thủ tướng Sanae Takaichi – người có quan điểm ôn hòa về chính sách tài khóa và tiền tệ – nhậm chức vào tháng Mười, đồng yên đã mất khoảng 8% giá trị so với USD, từng chạm mức thấp nhất trong 18 tháng là 159.45 vào đầu tuần này.

Trong tuyên bố sau đợt tăng lãi suất tháng Mười Hai, Thống đốc Ueda thừa nhận một số thành viên hội đồng đã bày tỏ lo ngại về áp lực lạm phát xuất phát từ đồng yên yếu, cho thấy diễn biến tỷ giá có thể trở thành chất xúc tác quan trọng cho một đợt tăng lãi suất tiếp theo.

Cuộc họp chính sách của BoJ vào ngày 27–28 tháng Tư, sau các cuộc họp vào tháng Một và tháng Ba, được nhiều nhà phân tích đánh giá là then chốt.

Đến thời điểm đó, phần lớn doanh nghiệp sẽ hoàn tất các cuộc đàm phán lương thường niên với công đoàn, trong bối cảnh tình trạng thiếu hụt lao động được cho là sẽ thúc đẩy nhiều công ty chấp nhận tăng lương mạnh tay hơn.

Bên cạnh đó, khảo sát kinh doanh hàng quý tiếp theo của BoJ, dự kiến công bố ngày 1 tháng Tư, sẽ cung cấp thêm manh mối về tác động của các đợt tăng lãi suất trước đối với kế hoạch đầu tư của doanh nghiệp.

Hội đồng cũng sẽ lần đầu tiên đưa ra các dự báo tăng trưởng và lạm phát kéo dài đến năm tài khóa 2028, đòi hỏi đánh giá toàn diện hơn về lộ trình thắt chặt chính sách dài hạn.

“Nếu BoJ quyết định đẩy sớm thời điểm tăng lãi suất tiếp theo, khả năng cao sẽ rơi vào tháng Tư – thời điểm ngân hàng trung ương công bố báo cáo triển vọng hàng quý,” các nhà phân tích tại SMBC Nikko Securities nhận định trong một báo cáo nghiên cứu.