Căng thẳng Greenland leo thang, thị trường toàn cầu rung lắc trước đe dọa thuế quan mới của Donald Trump

Thị trường toàn cầu bước vào trạng thái biến động sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế đối với tám quốc gia châu Âu cho đến khi Washington được phép mua Greenland. Thông tin này đã đẩy đồng euro xuống mức thấp nhất trong bảy tuần vào cuối phiên giao dịch ngày Chủ Nhật.

Theo tuyên bố của ông Trump, Mỹ sẽ áp thêm mức thuế nhập khẩu 10% từ ngày 1 tháng 2 đối với hàng hóa đến từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Hà Lan, Phần Lan và Anh. Mức thuế này sẽ tăng lên 25% kể từ ngày 1 tháng 6 nếu các bên không đạt được thỏa thuận.

Các nền kinh tế lớn trong Liên minh châu Âu đã nhanh chóng chỉ trích các đe dọa thuế quan liên quan đến Greenland. Pháp cho biết đang cân nhắc đáp trả bằng một loạt biện pháp kinh tế chưa từng được triển khai trước đây.

Trong phiên giao dịch đầu ngày tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, đồng euro giảm 0.2% xuống khoảng 1.1572 USD, mức thấp nhất kể từ tháng 11. Đồng bảng Anh cũng suy yếu, trong khi đồng yên Nhật tăng giá so với đồng USD khi nhà đầu tư tìm đến các tài sản an toàn.

“Hy vọng rằng căng thẳng thuế quan sẽ hạ nhiệt trong năm nay đã tan biến, và chúng ta dường như đang quay lại bối cảnh của mùa xuân năm ngoái,” ông Holger Schmieding, kinh tế trưởng của Berenberg, nhận định.

Các mức thuế toàn diện nhân dịp “Ngày Giải phóng” do ông Trump công bố vào tháng 4 năm 2025 từng gây chấn động mạnh trên thị trường. Sau đó, trong nửa cuối năm, giới đầu tư phần lớn bỏ qua các đe dọa thương mại từ Washington, coi đó chỉ là nhiễu thông tin, đặc biệt khi Mỹ đạt được các thỏa thuận với Anh, EU và nhiều đối tác khác.

Dù giai đoạn tương đối yên ả này có thể đã kết thúc, biến động trong phiên thứ Hai được cho là có thể được hạn chế, nhờ kinh nghiệm cho thấy tâm lý nhà đầu tư trong năm 2025 đã kiên cường hơn dự báo và tăng trưởng kinh tế toàn cầu vẫn duy trì quỹ đạo ổn định.

Thị trường Mỹ đóng cửa trong ngày thứ Hai do kỳ nghỉ Ngày Martin Luther King Jr., đồng nghĩa với việc phản ứng của Phố Wall sẽ bị trì hoãn.

Tác động đối với đồng USD hiện vẫn chưa rõ ràng. Đồng bạc xanh vẫn được coi là tài sản trú ẩn an toàn, song cũng có nguy cơ chịu áp lực khi Mỹ trở thành tâm điểm của các căng thẳng địa chính trị, tương tự những gì đã xảy ra vào tháng 4 năm ngoái.

Bitcoin, thường được xem là chỉ báo thanh khoản cho khẩu vị rủi ro và giao dịch xuyên suốt cuối tuần, nhìn chung ổn định, với mức giá gần nhất quanh 95,330 USD.

Theo Capital Economics, các quốc gia chịu ảnh hưởng lớn nhất từ việc Mỹ tăng thuế là Anh và Đức. Tổ chức này ước tính mức thuế 10% có thể làm giảm GDP của các nền kinh tế này khoảng 0.1%, trong khi mức thuế 25% có thể kéo giảm sản lượng từ 0.2% đến 0.3%.

Chứng khoán châu Âu hiện vẫn giao dịch gần các mức cao kỷ lục. Chỉ số DAX của Đức và FTSE của London đều tăng hơn 3% trong tháng này, vượt trội so với mức tăng 1.3% của chỉ số S&P 500 tại Mỹ.

Một số nhóm cổ phiếu được cho là tiếp tục hưởng lợi từ căng thẳng địa chính trị. Cổ phiếu quốc phòng đã tăng gần 15% trong tháng, trong bối cảnh sự sụp đổ của chính quyền Nicolas Maduro tại Venezuela làm dấy lên thêm những lo ngại liên quan đến Greenland.

Đồng crown Đan Mạch, vốn được quản lý chặt chẽ, cũng đang thu hút sự chú ý. Dù đồng tiền này đã suy yếu, chênh lệch lãi suất vẫn là yếu tố chi phối chính, và tỷ giá vẫn nằm gần mức trung tâm neo theo euro, không xa mức thấp nhất trong sáu năm.

“Cuộc chiến thương mại Mỹ – EU đã quay trở lại,” bà Tina Fordham, chiến lược gia địa chính trị và nhà sáng lập Fordham Global Foresight, nhận định.

Động thái mới nhất của ông Trump diễn ra trong bối cảnh các quan chức cấp cao của EU và khối Mercosur ở Nam Mỹ đang tiến hành đàm phán thương mại.

Tranh chấp liên quan đến Greenland chỉ là một trong nhiều điểm nóng địa chính trị hiện nay. Ông Trump cũng đang cân nhắc khả năng can thiệp vào tình hình bất ổn tại Iran, trong khi những đe dọa liên quan đến việc truy tố Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell đã làm dấy lên tranh cãi mới về tính độc lập của ngân hàng trung ương Mỹ.

Trong bối cảnh đó, vàng – tài sản trú ẩn an toàn – tiếp tục giao dịch gần các mức cao kỷ lục.

Theo ông Kallum Pickering, kinh tế trưởng của Peel Hunt, một sự leo thang căng thẳng với châu Âu, kết hợp với các cuộc công kích gần đây của ông Trump nhằm vào Fed, có thể gây áp lực lên đồng USD nếu làm gia tăng lo ngại rằng uy tín chính sách của Mỹ đang bị xói mòn nghiêm trọng.

“Điều này có thể còn bị khuếch đại bởi xu hướng, đặc biệt trong giới đầu tư châu Âu, rút vốn về nước và tránh xa tài sản Mỹ, qua đó tạo thêm rủi ro điều chỉnh đối với các định giá công nghệ cao vốn đã rất căng tại Mỹ,” ông nói thêm.

Khảo sát nhận thức rủi ro thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, công bố trước thềm hội nghị Davos tuần tới – nơi ông Trump dự kiến tham dự – đã xác định xung đột giữa các quốc gia là mối lo ngại hàng đầu, vượt lên trên cả nguy cơ xung đột vũ trang.

Một nguồn tin thân cận với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết ông đang thúc đẩy việc kích hoạt “Công cụ Chống Ép buộc” của EU. Công cụ này có thể hạn chế quyền tiếp cận đấu thầu công, đầu tư, hoạt động ngân hàng hoặc thương mại dịch vụ – lĩnh vực mà Mỹ hiện đang thặng dư với EU, bao gồm cả các dịch vụ kỹ thuật số.

“Với vị thế đầu tư quốc tế ròng của Mỹ đang ở mức âm kỷ lục, mức độ phụ thuộc lẫn nhau giữa thị trường tài chính châu Âu và Mỹ chưa bao giờ lớn đến vậy,” ông George Saravelos, trưởng bộ phận nghiên cứu ngoại hối toàn cầu của Deutsche Bank, viết trong một ghi chú.

“Việc vũ khí hóa các dòng vốn, thay vì các dòng thương mại, sẽ là yếu tố gây xáo trộn thị trường mạnh mẽ nhất.”