Doanh số bán lẻ Mỹ tăng tốc, bức tranh chi tiêu ngày càng phân hóa

Doanh số bán lẻ tại Mỹ đã tăng mạnh hơn dự kiến trong tháng 11, nhờ sự phục hồi của hoạt động mua sắm xe cơ giới và mức chi tiêu gia tăng trên nhiều nhóm hàng hóa khác. Diễn biến này cho thấy nền kinh tế Mỹ vẫn duy trì đà tăng trưởng vững chắc trong quý IV.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế cảnh báo rằng mức tăng trưởng doanh số bán lẻ tích cực, theo báo cáo công bố hôm thứ Tư của Bộ Thương mại, chủ yếu vẫn được dẫn dắt bởi các hộ gia đình có thu nhập cao. Trong khi đó, người tiêu dùng thu nhập thấp đang chịu tác động không cân xứng từ giá cả leo thang đối với các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm, một phần do các chính sách kinh tế diện rộng của Tổng thống Donald Trump.

Trước đó một ngày, chính phủ Mỹ cho biết chỉ số giá đã ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong hơn ba năm vào tháng 12, dù lạm phát tổng thể vẫn ở mức vừa phải. Các nhà kinh tế mô tả bức tranh chi tiêu hiện nay mang đặc trưng “hình chữ K”, xu hướng đã trở nên rõ nét hơn trong quý trước. Trong bối cảnh thị trường lao động kém sôi động, những người lao động có thu nhập thấp và sinh viên mới tốt nghiệp là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Các chuyên gia cho rằng tình trạng này có khả năng kéo dài sang năm nay, ngay cả khi các chính sách cắt giảm thuế của ông Trump bắt đầu có hiệu lực.

“Khi bước vào mùa hoàn thuế, luật thuế mới sẽ giúp các nhóm thu nhập cao nhận được mức hoàn thuế lớn nhất, nhờ việc mở rộng khấu trừ thuế tiểu bang và địa phương,” ông Michael Pearce, nhà kinh tế trưởng phụ trách Mỹ tại Oxford Economics, nhận định. “Xét tổng thể, tác động của việc cắt giảm thuế, cắt giảm chi tiêu công và áp thuế quan sẽ gây bất lợi cho thu nhập thực tế của các hộ gia đình có thu nhập thấp nhất.”

Theo Cục Điều tra Dân số thuộc Bộ Thương mại, doanh số bán lẻ trong tháng 11 tăng 0.6%, đảo chiều so với mức giảm 0.1% đã được điều chỉnh trong tháng 10. Khảo sát của Reuters cho thấy các nhà kinh tế trước đó chỉ dự báo mức tăng 0.4%, sau khi doanh số tháng 10 được báo cáo là đi ngang. So với cùng kỳ năm trước, doanh số bán lẻ tăng 3.3% trong tháng 11.

Cục Điều tra Dân số đang đẩy nhanh tiến độ công bố dữ liệu sau những chậm trễ do đợt đóng cửa chính phủ liên bang kéo dài 43 ngày. Mức tăng doanh số trong tháng 11 diễn ra trên diện rộng, dẫn đầu là sự phục hồi 1.0% của doanh thu tại các đại lý xe cơ giới, sau khi sụt giảm trong tháng 10 do các ưu đãi thuế dành cho xe điện hết hiệu lực.

Doanh số tại các cửa hàng vật liệu xây dựng và thiết bị làm vườn tăng mạnh 1.3%. Doanh thu tại các cửa hàng đồ thể thao, sở thích, nhạc cụ và sách tăng vọt 1.9%. Doanh số tại các cửa hàng quần áo tăng 0.9%, trong khi bán lẻ trực tuyến tăng 0.4%. Ngược lại, doanh số tại các cửa hàng nội thất và đồ gia dụng giảm nhẹ, còn doanh thu tại các cửa hàng điện tử và thiết bị gần như không thay đổi.

Doanh số tại các nhà hàng và quán bar – thành phần dịch vụ duy nhất trong báo cáo bán lẻ và thường được xem là thước đo chi tiêu tùy ý của người tiêu dùng – tăng 0.6%, sau khi giảm 0.1% trong tháng 10.

Xu hướng chi tiêu hình chữ K tiếp tục kéo dài sang đầu tháng 1. Trong báo cáo công bố hôm thứ Tư, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cho biết một số khu vực ghi nhận “chi tiêu mạnh hơn ở nhóm người tiêu dùng thu nhập cao, với mức tăng rõ rệt ở các mặt hàng xa xỉ, du lịch, nghỉ dưỡng và các hoạt động trải nghiệm.”

Fed cũng lưu ý rằng “người tiêu dùng có thu nhập thấp đến trung bình ngày càng nhạy cảm hơn với giá cả và tỏ ra thận trọng khi chi tiêu cho các hàng hóa và dịch vụ không thiết yếu.”

Tổng thống Trump, người có chính sách thương mại cứng rắn bị nhiều nhà kinh tế cho là nguyên nhân góp phần đẩy giá cả lên cao, đã đưa ra hàng loạt đề xuất nhằm giảm chi phí sinh hoạt. Các biện pháp này bao gồm kế hoạch mua 200 tỷ USD trái phiếu thế chấp, cấm các nhà đầu tư tổ chức mua nhà đơn lẻ và giới hạn lãi suất thẻ tín dụng ở mức 10% trong một năm nhằm cải thiện khả năng chi trả của người dân.

Tuy nhiên, các ngân hàng và tổ chức tài chính cho rằng những đề xuất trên có thể làm hạn chế khả năng tiếp cận tín dụng. Trong khi đó, nhiều nhà kinh tế và nhà hoạch định chính sách lập luận rằng tình trạng thiếu nguồn cung mới là nguyên nhân chính khiến giá nhà ở trở nên khó tiếp cận.

Một báo cáo riêng từ Hiệp hội Bất động sản Quốc gia cho thấy lượng nhà ở đã qua sử dụng rao bán trong tháng 12 vẫn thấp hơn đáng kể so với mức trước đại dịch COVID-19. Một bộ phận người bán tiềm năng được cho là đã trì hoãn giao dịch do đà tăng giá nhà chậm lại.

Trên thị trường tài chính, chứng khoán Phố Wall giao dịch trong sắc đỏ. Đồng USD suy yếu so với rổ tiền tệ chủ chốt, trong khi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ giảm.

Thị trường lao động yếu có thể kìm hãm đà chi tiêu

Doanh số bán lẻ lõi – không bao gồm ô tô, xăng dầu, vật liệu xây dựng và dịch vụ ăn uống – tăng 0.4% trong tháng 11, sau khi tăng 0.6% (đã điều chỉnh giảm) trong tháng 10. Nhóm doanh số này phản ánh sát nhất thành phần chi tiêu tiêu dùng trong tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Trước đó, doanh số lõi tháng 10 được báo cáo tăng mạnh 0.8%.

Tuy nhiên, các dấu hiệu cho thấy chi tiêu đã chậm lại trong tháng 12, khi thị trường lao động tiếp tục suy yếu.

“Môi trường tuyển dụng kém thuận lợi khiến nhiều hộ gia đình lo ngại về sự ổn định của thu nhập, trong khi các vấn đề về khả năng chi trả ngày càng gây áp lực lên các khoản chi tiêu tùy ý,” bà Shannon Grein, nhà kinh tế tại Wells Fargo, cho biết.

Chi tiêu tiêu dùng đã tăng nhanh trong quý III, đóng góp phần lớn vào mức tăng trưởng kinh tế hàng năm 4.3% trong giai đoạn này. Dự báo GDPNow của Fed Atlanta cho thấy nền kinh tế Mỹ có thể tăng trưởng với tốc độ 5.3% trong quý IV, trong đó một phần tăng trưởng đến từ sự gia tăng thâm hụt.

Sức chống chịu của nền kinh tế củng cố kỳ vọng rằng Fed sẽ giữ nguyên lãi suất chuẩn qua đêm tại cuộc họp chính sách ngày 27–28 tháng 1, ngay cả khi các doanh nghiệp đang gánh phần lớn chi phí từ thuế quan, giúp ngăn lạm phát tăng vọt.

Trong một báo cáo riêng, Cục Thống kê Lao động thuộc Bộ Lao động Mỹ cho biết Chỉ số Giá Sản xuất (PPI) cho nhu cầu cuối cùng tăng 0.2% trong tháng 11, sau mức tăng 0.1% trong tháng 10. So với cùng kỳ năm trước, PPI tăng 3.0% trong tháng 11, cao hơn mức tăng 2.8% ghi nhận trong tháng 10.

Mặc dù đợt đóng cửa chính phủ gần đây đã cản trở việc thu thập dữ liệu để xây dựng Chỉ số Giá Tiêu dùng (CPI) cho tháng 10, chính phủ vẫn thu thập được dữ liệu PPI trong giai đoạn này, dù với độ trễ nhất định.

Giá hàng hóa sản xuất tăng 0.9%, mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 2/2024, trong đó giá năng lượng chiếm hơn 80% mức tăng. Giá thực phẩm bán buôn không thay đổi.

Không bao gồm thực phẩm và năng lượng, giá hàng hóa sản xuất tăng 0.2% sau khi tăng 0.4% trong tháng 10. Giá dịch vụ bán buôn đi ngang, sau khi tăng 0.3% trong tháng trước. Biên lợi nhuận trong lĩnh vực dịch vụ thương mại giảm 0.8%.

Các nhà kinh tế dự báo Chỉ số Giá Chi tiêu Tiêu dùng Cá nhân (PCE) lõi sẽ tăng 0.2% trong tháng 11, sau mức tăng ước tính 0.1% trong tháng 10. Chính phủ dự kiến sẽ công bố dữ liệu lạm phát PCE bị trì hoãn của tháng 10 và tháng 11 vào tuần tới. Fed sử dụng các thước đo PCE để theo dõi mục tiêu lạm phát 2% của mình.

“Giống như CPI, lạm phát PCE tính theo năm có thể bị kéo thấp cho tới tháng 4 do các vấn đề liên quan đến cách đo lường lạm phát nhà ở,” bà Veronica Clark, nhà kinh tế tại Citigroup, cho biết. “Chúng tôi cho rằng hầu hết các sai lệch đo lường khác do đóng cửa chính phủ sẽ được điều chỉnh dần trong dữ liệu hàng tháng của quý I.”