ECB cảnh báo rủi ro thiếu hụt USD có thể gây áp lực lên hệ thống ngân hàng châu Âu

Các ngân hàng trong khu vực đồng euro có thể đối mặt với rủi ro nếu nguồn vốn bằng đồng đô la Mỹ — huyết mạch của hệ thống tài chính toàn cầu — bị gián đoạn, theo cảnh báo của ông Philip Lane, nhà kinh tế trưởng của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB), hôm thứ Ba. Nhận định này được đưa ra trong bối cảnh gia tăng lo ngại về tác động từ các chính sách thương mại của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Những quan ngại về khả năng tiếp cận nguồn vốn bằng USD đã xuất hiện kể từ khi chính quyền Trump công bố và triển khai hàng loạt mức thuế mới nhằm vào các đối tác thương mại lớn. Ông Lane cho biết, dù các ngân hàng khu vực đồng euro đã xử lý tương đối tốt giai đoạn bất ổn, họ vẫn có thể chịu áp lực do mức độ phụ thuộc cao vào đồng USD — chiếm từ 7% đến 28% tổng nợ phải trả và khoảng 10% tổng tài sản trong quý II năm nay.

Theo ông Lane, bất kỳ biến động đột ngột nào trong các khoản tiếp xúc ròng với đồng USD đều có thể ảnh hưởng đến khả năng cho vay của các ngân hàng đối với nền kinh tế. “Xác suất gia tăng của một sự kiện rủi ro như vậy sẽ tạo áp lực lên cả hai phía bảng cân đối kế toán của các ngân hàng, đồng thời có thể kéo giảm các khoản cho vay đối với nền kinh tế thực,” ông nói thêm.

Hiện nay, các ngân hàng châu Âu thường vay USD từ các ngân hàng và tổ chức tài chính Mỹ. Tuy nhiên, hình thức huy động vốn này kém ổn định hơn tiền gửi, vốn có xu hướng dịch chuyển chậm hơn trong giai đoạn khủng hoảng. Do đó, ECB đã yêu cầu các ngân hàng thành viên giám sát chặt chẽ mức độ tiếp xúc với đồng USD và giảm thiểu sự không khớp giữa tài sản (như các khoản vay) và nợ phải trả (các khoản vay của chính ngân hàng đó).

Để ngăn chặn nguy cơ thiếu hụt nguồn vốn bằng USD, một số ngân hàng trung ương ngoài Mỹ đã bàn về khả năng gộp dự trữ đô la nhằm hỗ trợ thanh khoản cho các ngân hàng trong trường hợp Cục Dự trữ Liên bang (Fed) rút lại các đường hoán đổi khẩn cấp (swap lines). Tuy nhiên, kế hoạch này gặp trở ngại lớn, không chỉ về mặt chính trị mà còn do quy mô khổng lồ của thị trường cho vay bằng USD, ước tính lên tới hàng nghìn tỷ đô la.

Kể từ sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, Fed đã duy trì các đường hoán đổi này với các ngân hàng trung ương khác, cho phép các tổ chức cho vay ngoài nước Mỹ tiếp cận nguồn USD thông qua ngân hàng trung ương của họ khi thị trường căng thẳng.

Lane cho biết, các ngân hàng khu vực đồng euro hiện đã tăng cường đáng kể lượng dự trữ thanh khoản bằng USD, với tỷ lệ bao phủ thanh khoản (LCR) tăng từ khoảng 85% cuối năm 2021 lên hơn 110% hiện nay. Một tỷ lệ trên 100% cho thấy ngân hàng có đủ tài sản chất lượng cao và dễ bán để đáp ứng các dòng tiền ròng ra trong giai đoạn căng thẳng 30 ngày.

Nhờ đó, hệ thống ngân hàng khu vực đồng euro đã có thể trụ vững trước áp lực trong đợt biến động hồi tháng Tư, khi trái phiếu Kho bạc Mỹ bị bán tháo đồng thời với sự suy yếu của đồng USD, làm mất đi cơ chế phòng hộ thông thường chống lại thua lỗ. “Vì các ngân hàng đã cải thiện đáng kể tỷ lệ LCR bằng USD trong những năm gần đây, hệ thống không phải đối mặt với áp lực thanh khoản lớn, ngay cả trong giai đoạn biến động mạnh nhất hồi đầu tháng Tư. Tuy nhiên, sự kiện này có thể đã thay đổi cách thức quản lý thanh khoản của các ngân hàng trong phần còn lại của năm,” ông Lane nhận định.