ECB dự kiến giữ nguyên lãi suất, phát tín hiệu sẵn sàng thắt chặt nếu rủi ro năng lượng tiếp tục leo thang

ECB gần như chắc chắn sẽ giữ nguyên lãi suất ở mức 2% trong cuộc họp vào thứ Năm, nhưng đồng thời sẽ nhấn mạnh rõ ràng rằng họ sẵn sàng tăng lãi suất nếu cuộc chiến liên quan đến Iran gây ra áp lực lạm phát kéo dài tại khu vực đồng euro.

Giá dầu và khí đốt đã tăng mạnh kể từ khi các cuộc tấn công của United States và Israel nhằm vào Iran bắt đầu, làm gia tăng nguy cơ chi phí năng lượng cao sẽ lan rộng thành áp lực lạm phát trong toàn bộ khối 21 quốc gia – nơi phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu.

Thị trường tài chính hiện dự báo lạm phát có thể vượt 3% trong năm tới và chỉ dần quay về mục tiêu 2% của ECB trong vòng bốn năm tiếp theo. Các nhà giao dịch thậm chí đang đặt cược vào hai lần tăng lãi suất vào tháng 12, dù phần lớn các nhà kinh tế vẫn cho rằng kịch bản này chưa chắc xảy ra.

Các nhà kinh tế trên khắp khu vực đã cảnh báo rằng chiến tranh sẽ đẩy lạm phát tăng cao. Tuy nhiên, mức độ tác động phụ thuộc lớn vào thời gian xung đột kéo dài – một biến số mà hiện tại vẫn chưa thể xác định rõ.

Điều này đồng nghĩa với việc Chủ tịch ECB Christine Lagarde cùng các đồng nghiệp nhiều khả năng sẽ tiếp tục phát tín hiệu định hướng thay vì hành động ngay, nhằm trấn an thị trường rằng họ sẽ phản ứng khi cần thiết nhưng không vội vàng cam kết.

“ECB không kỳ vọng tăng lãi suất trong ngắn hạn, nhưng ở thời điểm hiện tại vẫn muốn thể hiện sự cảnh giác,” Ebrahim Rahbari, trưởng chiến lược lãi suất tại Absolute Strategy Research, nhận định.

Các thông điệp tương tự cũng được kỳ vọng từ BoE, Riksbank và SNB – những ngân hàng trung ương sẽ công bố quyết định chính sách trong cùng ngày thứ Năm.

Trong khi đó, Fed – kết thúc cuộc họp vào tối thứ Tư – đã giữ nguyên lãi suất và vẫn để ngỏ khả năng cắt giảm vào cuối năm. Tuy nhiên, Fed đã nâng dự báo lạm phát và thừa nhận mức độ bất định cao, đặc biệt liên quan đến chi phí năng lượng và thời gian kéo dài của cuộc chiến.

Theo lý thuyết kinh tế, các ngân hàng trung ương nên “bỏ qua” các cú sốc nguồn cung mang tính tạm thời, chẳng hạn như sự gián đoạn tại eo biển Hormuz – điều cũng đã được ECB nhấn mạnh trong tuần này.

Tuy nhiên, với nhiều nhà hoạch định chính sách, cuộc chiến Iran gợi lại ký ức về làn sóng lạm phát do năng lượng sau xung đột Nga–Ukraine năm 2022, khi ECB ban đầu đánh giá tác động này chỉ là tạm thời.

Sau đó, cùng với nhiều ngân hàng trung ương lớn khác, ECB buộc phải tăng lãi suất mạnh mẽ trong bối cảnh bị chỉ trích là phản ứng chậm trễ.

“Kinh nghiệm từ khủng hoảng năng lượng năm 2022, cùng với kỳ vọng lạm phát của người tiêu dùng vẫn còn bị ảnh hưởng, có thể khiến ECB phản ứng nhanh hơn nếu áp lực năng lượng kéo dài,” Fabio Balboni nhận định.

Isabel Schnabel – một trong những tiếng nói “hawkish” nổi bật trong ECB – cũng cảnh báo về những “vết sẹo” mà giai đoạn đó để lại cho doanh nghiệp và hộ gia đình. Tuy nhiên, bà lưu ý một điểm khác biệt quan trọng: chính sách tiền tệ và tài khóa hiện nay không còn quá nới lỏng, điều này có thể giúp hạn chế áp lực lạm phát.

Lãi suất chính sách chủ chốt của ECB hiện ở mức 2% và đã được duy trì kể từ trước các cuộc tấn công đầu tiên vào Iran ngày 28/2.

ECB dự kiến sẽ công bố các dự báo hàng quý cập nhật về tăng trưởng và lạm phát vào thứ Năm, dù các con số này có thể chưa phản ánh đầy đủ tác động của cuộc chiến Iran lên giá năng lượng.

Quan trọng hơn, ngân hàng trung ương nhiều khả năng sẽ đưa ra các kịch bản khác nhau, mô tả diễn biến kinh tế trong trường hợp xung đột sớm kết thúc hoặc kéo dài.

Các nhà kinh tế tại Barclays cho rằng ECB có thể phải tăng lãi suất nếu giá Brent crude duy trì quanh mức 100 USD/thùng và giá khí đốt tự nhiên ở khoảng 70 euro/MWh – cao hơn khoảng 15 euro so với mức hiện tại.

“Hai thước đo lạm phát – cả tổng thể và cơ bản – có thể tăng đến mức khiến việc vượt mục tiêu của ECB trong trung hạn trở nên đáng kể và kéo dài, buộc ngân hàng trung ương phải tăng lãi suất vào cuối năm,” họ nhận định.

“Tuy nhiên, triển vọng kinh tế vĩ mô và tiền tệ cũng sẽ phụ thuộc lớn vào phản ứng tài khóa trước cuộc khủng hoảng này.”

Thị trường trái phiếu đã bắt đầu phản ánh kỳ vọng về việc chính phủ sẽ gia tăng vay nợ để ứng phó với khủng hoảng Iran – bên cạnh kế hoạch mở rộng chi tiêu quân sự và hạ tầng của Germany.

Việc lợi suất trái phiếu chính phủ tăng lên có thể khiến chi phí vay vốn của doanh nghiệp và hộ gia đình trong khu vực đồng euro đi lên, ngay cả trước khi ECB thực sự nâng lãi suất. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, ECB được kỳ vọng sẽ chấp nhận sự thắt chặt điều kiện tín dụng này.

“Mục tiêu lúc này là ngăn chặn các hiệu ứng vòng hai – đặc biệt là việc kỳ vọng lạm phát tăng và lan sang tiền lương,” Spyros Andreopoulos cho biết.