Giá dầu tăng vì xung đột Trung Đông đe dọa triển vọng kinh tế Nhật Bản

Nhật Bản đang đối mặt với nguy cơ tăng trưởng chậm lại trong khi lạm phát gia tăng nếu xung đột kéo dài tại Trung Đông khiến giá dầu duy trì ở mức cao và gây tác động tiêu cực đến nền kinh tế phụ thuộc mạnh vào nhập khẩu năng lượng, theo nhận định của các nhà phân tích. Diễn biến này có thể làm phức tạp thêm nỗ lực của ngân hàng trung ương trong việc từng bước nâng lãi suất vốn vẫn đang ở mức rất thấp.

Giá dầu đã tăng khoảng 7%, lên mức cao nhất trong nhiều tháng vào thứ Hai, khi Iran và Israel gia tăng các cuộc tấn công tại Trung Đông, làm gián đoạn các chuyến hàng từ khu vực sản xuất dầu chủ chốt. Điều này đặc biệt bất lợi cho Nhật Bản, quốc gia nhập khẩu hơn 90% lượng dầu thô từ Trung Đông.

Thủ tướng Sanae Takaichi cho biết hôm thứ Bảy rằng bà đã chỉ đạo nội các tiến hành đánh giá tác động kinh tế tiềm tàng từ các cuộc không kích cuối tuần nhằm vào Iran.

Do phụ thuộc lớn vào nguồn dầu nhập khẩu, mức độ thiệt hại đối với nền kinh tế Nhật Bản sẽ phụ thuộc vào việc liệu xung đột có dẫn đến tình trạng gián đoạn kéo dài đối với các lô hàng từ Trung Đông hay không.

Các doanh nghiệp Nhật Bản cho biết vào Chủ Nhật rằng họ đang tạm dừng hoạt động vận tải quanh khu vực Eo biển Hormuz sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran.

Mặc dù Nhật Bản hiện có lượng dự trữ dầu đủ dùng trong khoảng ba tháng, nhưng việc giá dầu thô tăng vọt hoặc nguy cơ phong tỏa Eo biển Hormuz vẫn có thể gây tổn hại đến tiêu dùng vốn đã suy yếu, thông qua việc đẩy giá của hàng loạt hàng hóa và dịch vụ đi lên.

Sự kết hợp giữa nhu cầu yếu và lạm phát gia tăng có thể buộc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) phải giữ thái độ thận trọng hơn, đồng thời làm trì hoãn đợt tăng lãi suất tiếp theo. Trước cuộc khủng hoảng cuối tuần qua, thị trường từng kỳ vọng BoJ có thể nâng lãi suất sớm nhất vào tháng Tư, theo các nhà phân tích.

Morgan Stanley MUFG Securities ước tính rằng mỗi khi giá dầu tăng 10% sẽ làm giảm khoảng 0.1 điểm phần trăm GDP thực tế của Nhật Bản.

“Sự tăng mạnh của giá dầu sẽ làm gia tăng rủi ro lạm phát đình trệ trong ngắn hạn, trong khi lạm phát cơ bản có khả năng giảm tốc trong dài hạn,” ông Takeshi Yamaguchi, kinh tế trưởng phụ trách Nhật Bản tại Morgan Stanley MUFG Securities, cho biết.

“BoJ nhiều khả năng sẽ áp dụng lập trường thận trọng hơn, qua đó làm giảm thêm khả năng tăng lãi suất trong ngắn hạn,” ông nói thêm.

Viện Nghiên cứu Nomura dự báo rằng xung đột hiện nay có thể khiến GDP thực tế của Nhật Bản giảm khoảng 0.18 điểm phần trăm và đẩy lạm phát tăng thêm 0,31 điểm phần trăm nếu hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz bị gián đoạn trong thời gian dài.

“Trong bối cảnh rủi ro suy giảm đối với nền kinh tế ngày càng lớn, BoJ có thể cần phải thận trọng hơn đối với các đợt tăng lãi suất tiếp theo,” ông Takahide Kiuchi, cựu thành viên hội đồng BoJ và hiện là nhà kinh tế tại Viện Nghiên cứu Nomura, nhận định.

Nền kinh tế Nhật Bản chỉ tăng trưởng với tốc độ 0.2% tính theo năm trong quý cuối cùng của năm ngoái, khi chi phí sinh hoạt tăng cao tiếp tục gây sức ép lên tiêu dùng.

Các nhà phân tích kỳ vọng tăng trưởng sẽ cải thiện trong thời gian tới khi lạm phát thực phẩm hạ nhiệt và các khoản trợ cấp nhiên liệu giúp giảm bớt gánh nặng cho các hộ gia đình, từ đó đưa tiền lương thực tế quay trở lại mức tăng dương.