Giới nhập khẩu chờ phán quyết Tòa án Tối cao, khả năng phát sinh yêu cầu hoàn thuế 150 tỷ USD

Các giám đốc doanh nghiệp, môi giới hải quan và luật sư thương mại đang chuẩn bị tinh thần cho phán quyết về tính hợp pháp của các mức thuế quy mô lớn mà Tổng thống Donald Trump áp đặt trên phạm vi toàn cầu — đồng thời đối mặt với khả năng xảy ra một cuộc chiến pháp lý nhằm đòi lại khoảng 150 tỷ USD tiền hoàn thuế từ chính phủ Hoa Kỳ, số tiền mà các nhà nhập khẩu đã nộp nếu ông Trump thua kiện.

Kỳ vọng rằng tòa án sẽ bác bỏ các mức thuế được ông Trump ban hành theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977 (IEEPA) đã gia tăng sau phiên điều trần, khi cả các thẩm phán theo khuynh hướng bảo thủ lẫn tự do đều bày tỏ nghi ngờ về việc đạo luật này có thực sự trao cho tổng thống quyền áp thuế hay không.

Tòa án được cho là sẽ đưa ra phán quyết vào thứ Sáu. Tuy nhiên, theo thông lệ, tòa vẫn chưa công bố rõ vụ án hay các vụ án nào sẽ được đưa ra xem xét.

Một số doanh nghiệp cho rằng, ngay cả trong trường hợp tòa án tuyên bố các mức thuế của Trump là bất hợp pháp, vị tổng thống thuộc Đảng Cộng hòa này cũng sẽ không tạo điều kiện thuận lợi để các công ty nhanh chóng nhận lại tiền hoàn thuế.

“Việc trả lại tiền vốn không phải là bản chất của chính phủ. Và Trump chắc chắn sẽ không muốn trả lại số tiền đó,” ông Jim Estill, CEO của Danby Appliances — một công ty Canada chuyên bán tủ lạnh mini, lò vi sóng và thiết bị giặt sấy thông qua các chuỗi bán lẻ lớn như Home Depot — nhận định.

Các sản phẩm sản xuất tại Trung Quốc và nhiều quốc gia châu Á khác là đối tượng chính của các mức thuế do Trump áp đặt. Nếu Danby có thể nhận lại khoảng 7 triệu USD, ông Estill cho biết ông cũng lo ngại rằng Home Depot và cả người tiêu dùng sẽ yêu cầu được chia sẻ khoản tiền hoàn thuế này.

“Mọi thứ sẽ trở nên cực kỳ hỗn loạn,” ông Estill nói, ám chỉ những rắc rối tiềm ẩn phía trước.

Trump là tổng thống đầu tiên sử dụng Đạo luật IEEPA để áp thuế quan. Trước đây, đạo luật này chủ yếu được dùng để áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với các đối thủ của Hoa Kỳ hoặc đóng băng tài sản của họ.

Theo số liệu từ Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP), các mức thuế liên quan đến IEEPA đã mang lại khoảng 133.5 tỷ USD tiền thu từ ngày 4/2 đến ngày 14/12. Dựa trên mức thu trung bình hàng ngày từ cuối tháng 9 đến giữa tháng 12, Reuters ước tính tổng số tiền này hiện đang tiến gần mốc 150 tỷ USD.

Một thay đổi mang tính kỹ thuật do CBP công bố vào ngày 2/1 — theo đó toàn bộ quy trình hoàn thuế sẽ chuyển sang hình thức điện tử kể từ ngày 6/2 — đang làm dấy lên hy vọng về một quy trình hoàn thuế có trật tự hơn.

Dù chưa đáp ứng được mong muốn của các nhà nhập khẩu về một hệ thống hoàn thuế hoàn toàn tự động, “động thái này cho thấy Hải quan đã sẵn sàng về mặt kỹ thuật để xử lý hoàn thuế, nếu Tòa án Tối cao thực sự đưa ra phán quyết theo hướng đó,” bà Angela Lewis, trưởng bộ phận hải quan toàn cầu tại công ty logistics Flexport, cho biết.

Một phát ngôn viên của CBP đã không trả lời các câu hỏi liên quan đến cách cơ quan này sẽ xử lý tình huống nếu có phán quyết bất lợi đối với các mức thuế của Trump. Tuy nhiên, trong một tuyên bố, CBP cho biết việc loại bỏ hoàn thuế bằng séc giấy sẽ giúp đẩy nhanh thanh toán thông qua cổng điện tử ACE, đồng thời giảm thiểu sai sót và gian lận.

Mặc dù quy mô của các khoản hoàn thuế tiềm năng là chưa từng có đối với CBP, Bộ Tài chính Hoa Kỳ lại đã quen với việc xử lý và phân phối hàng trăm tỷ USD tiền hoàn thuế mỗi năm. Một phát ngôn viên của Bộ Tài chính cũng không phản hồi các câu hỏi liên quan đến khả năng hoàn thuế thuế quan.

Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Scott Bessent cho biết phán quyết của tòa án có thể mang tính mơ hồ. Tuy nhiên, nếu phán quyết đi ngược lại các mức thuế của Trump, chính quyền có thể bù đắp khoản thất thu bằng cách viện dẫn các thẩm quyền thuế quan khác.

Theo ông Bessent, một phán quyết bất lợi sẽ đồng nghĩa với việc “tổng thống mất đi sự linh hoạt trong việc sử dụng thuế quan, cả với mục đích an ninh quốc gia lẫn tạo đòn bẩy trong đàm phán.”

Trump đã áp dụng các mức thuế liên quan đến IEEPA theo hai cách. Tháng 4 năm ngoái, ông công bố các mức thuế “tương ứng” đối với hàng hóa nhập khẩu từ hầu hết các đối tác thương mại của Hoa Kỳ, dựa trên tình trạng khẩn cấp quốc gia mà ông tuyên bố liên quan đến thâm hụt thương mại. Trước đó, vào tháng 2 và tháng 3, Trump cũng áp thuế lên Trung Quốc, Canada và Mexico, viện dẫn vấn đề fentanyl và các loại ma túy bất hợp pháp như một tình trạng khẩn cấp quốc gia.

Theo ông Joseph Spraragen, luật sư hải quan tại New York thuộc hãng Grunfeld, Desiderio, Lebowitz, Silverman & Klestadt, quy trình hoàn thuế sẽ phụ thuộc rất lớn vào việc liệu Tòa án Tối cao có đưa ra hướng dẫn cụ thể về hoàn thuế hay chuyển vấn đề này xuống một tòa án cấp thấp hơn, nhiều khả năng là Tòa án Thương mại Quốc tế.

Thông thường, các nhà nhập khẩu có 314 ngày để chỉnh sửa hồ sơ nhập khẩu trước khi hàng hóa bị “thanh lý” và không còn đủ điều kiện hoàn thuế. Thời hạn này đã hết đối với các lô hàng từ Trung Quốc bị áp thuế vào tháng 2/2025.

Một số doanh nghiệp, bao gồm chuỗi bán lẻ Costco, đã chủ động kiện CBP nhằm bảo vệ quyền được hoàn thuế. Trong hồ sơ pháp lý, Costco cho rằng hành động này là cần thiết bởi ngay cả khi Tòa án Tối cao tuyên bố các mức thuế là bất hợp pháp, các nhà nhập khẩu đã nộp thuế theo IEEPA vẫn “không được đảm bảo sẽ nhận lại tiền hoàn thuế” nếu không có sự can thiệp của tòa án.

Nhiều công ty khác như Bumble Bee Foods, Revlon, EssilorLuxottica (chủ sở hữu Ray-Ban), Kawasaki Motors và Yokohama Tire cũng đã đệ đơn kiện tương tự.

Trong khi đó, một số doanh nghiệp nhỏ hơn không chờ đợi, mà chọn bán quyền đòi hoàn thuế cho các quỹ đầu cơ với giá rẻ trong một thị trường thứ cấp đang phát triển nhanh chóng. Công ty đồ chơi Kids2 cho biết họ chỉ nhận được 15 cent cho mỗi USD thuế “tương ứng”, và chỉ 9 cent cho mỗi USD thuế liên quan đến fentanyl.

Ông Jay Foreman, CEO của Basic Fun! — công ty sở hữu các thương hiệu như xe tải Tonka, gấu Care Bears và đồ chơi K’Nex — tỏ ra hoài nghi về khả năng công ty ông nhận lại bất kỳ phần nào trong số 6 triệu USD tiền thuế đã nộp trước mùa mua sắm Giáng sinh. Ông cho rằng chính quyền Trump có thể sẽ “che giấu hoặc trì hoãn” việc hoàn thuế ngay cả khi bị yêu cầu thực hiện.

Foreman cho biết ông chưa cân nhắc việc bán quyền hoàn thuế, nhưng sẽ xem xét sau phán quyết nếu điều đó giúp nhận tiền nhanh hơn.

“Điều cuối cùng mà công chúng Mỹ muốn thấy là một nhóm người từ Phố Wall hay các tổ chức cho vay săn mồi kiếm bộn tiền từ toàn bộ câu chuyện này,” ông nói.

Ông Pete Mento, giám đốc tư vấn thương mại tại Baker Tilly, cho rằng lời khuyên tốt nhất dành cho doanh nghiệp là lưu trữ hồ sơ cẩn thận và hành động sớm. Theo ông, các công ty sẽ phải chứng minh rằng họ thực sự đã nộp các khoản thuế dựa trên IEEPA trước khi đủ điều kiện nhận hoàn thuế.

“Những bên nộp hồ sơ sớm và tuân thủ đúng quy trình sẽ là những người hưởng lợi nhanh nhất,” Mento nói. “Và với cách mà các quy trình vận hành ở Washington, có thể phải mất nhiều năm trước khi số tiền đó thực sự được hoàn trả.”