Kinh tế Nhật Bản suy giảm lần đầu tiên trong một năm trước cú sốc thuế quan

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) điều chỉnh theo lạm phát đã giảm 0.7% trong ba tháng đầu năm, tính theo cơ sở hàng năm, theo một báo cáo của Văn phòng Nội các công bố hôm thứ Sáu. Kết quả này yếu hơn một chút so với dự báo trung vị của các nhà kinh tế là giảm 0.3%, và khiến nền kinh tế đối mặt với nguy cơ rơi vào suy thoái kỹ thuật trong quý này, tùy thuộc vào tác động của các mức thuế từ Mỹ.

Sự sụt giảm trong xuất khẩu và mức tăng mạnh của nhập khẩu đã khiến thương mại ròng trở thành lực cản cho nền kinh tế trong ba tháng đầu năm, sau khi từng mang lại cú hích lớn trong quý trước đó. Chi tiêu tiêu dùng – vốn chiếm khoảng một nửa nền kinh tế – hầu như không thay đổi. Mức tiêu dùng vẫn thấp hơn so với trước đại dịch do lạm phát làm xói mòn sức mua.

Sự suy giảm đầu tiên dưới thời Thủ tướng Shigeru Ishiba càng làm dấy lên lo ngại về khả năng chống chịu của nền kinh tế trước khi các mức thuế của Trump có hiệu lực trong quý hiện tại. Tình trạng yếu kém của nền kinh tế càng củng cố lập luận rằng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) nên tạm dừng việc tăng lãi suất để theo dõi tác động tiềm tàng của các mức thuế, đặc biệt sau khi BOJ đã cắt giảm một nửa dự báo tăng trưởng cho năm nay hồi đầu tháng.

Sự suy giảm này cũng có thể châm ngòi cho các cuộc tranh luận chính trị đang diễn ra về việc có nên cắt giảm thuế hoặc phát tiền mặt trước thềm cuộc bầu cử Thượng viện vào mùa hè này. Tỷ lệ ủng hộ của ông Ishiba trong các cuộc thăm dò địa phương vẫn chịu áp lực, chạm mức thấp nhất kể từ khi ông nhậm chức trong tháng này.

Chi phí sinh hoạt đã tăng vượt xa mục tiêu lạm phát 2% của BoJ trong năm nay, chủ yếu do giá thực phẩm tăng mạnh. Giá gạo – thực phẩm chủ lực của quốc gia – tiếp tục tăng vọt trong tháng Ba, tăng 92% so với cùng kỳ năm trước. Điều này buộc một số trường học công lập phải cắt giảm số bữa ăn có gạo từ ba xuống còn hai lần mỗi tuần, theo đài truyền hình công cộng NHK.

Trong khi các hộ gia đình đang chờ đợi lạm phát hạ nhiệt và mức lương thực tế tăng lên, Honda Motor trong tuần này đã cắt giảm dự báo lợi nhuận cho năm tài khóa hiện tại do ảnh hưởng từ các mức thuế của Mỹ. Trước đó, Toyota Motor cũng đã có động thái tương tự. Đây là những tín hiệu đáng lo ngại đối với các nhà hoạch định chính sách, khi các doanh nghiệp lớn của Nhật Bản thường đóng vai trò dẫn dắt các cuộc đàm phán lương – yếu tố đã giúp mức lương tăng cao nhất trong ba thập kỷ qua trong hai năm vừa rồi.

Đợt áp thuế đầu tiên từ Mỹ bắt đầu vào tháng Ba, khi ông Trump áp thuế 25% đối với thép và nhôm nhập khẩu. Mức thuế tương tự được áp dụng cho ô tô vào tháng Tư, cùng với mức thuế phổ thông 10% đối với hàng hóa Nhật Bản – mức này sẽ tăng lên 24% trong vài tháng tới nếu không đạt được thỏa thuận thương mại.

Nhật Bản hiện chưa đạt nhiều tiến triển trong các cuộc đàm phán thương mại, dù Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent hồi tháng trước cho biết việc đàm phán với Nhật sẽ được ưu tiên. Trong khi Washington đã đạt được thỏa thuận với Anh và nhất trí một thỏa thuận đình chiến tạm thời với Trung Quốc, thì Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick hồi đầu tháng này lại nói rằng “sẽ cần một lượng thời gian khổng lồ” để đạt được thỏa thuận với Tokyo.

Nhật Bản theo sau Mỹ trong việc ghi nhận tăng trưởng âm trong quý đầu tiên. Với mức tăng trưởng tiềm năng được ước tính chỉ khoảng 0.6% – thấp nhất trong nhóm G7 – nền kinh tế Nhật Bản đã ghi nhận ít nhất một quý suy giảm trong mỗi năm kể từ sau đại dịch.