Lạm phát tiêu dùng Trung Quốc chạm đỉnh 3 năm, áp lực giảm phát vẫn kéo dài

Lạm phát giá tiêu dùng hàng năm của Trung Quốc đã tăng tốc lên mức cao nhất trong 34 tháng vào tháng 12. Tuy nhiên, lạm phát bình quân cả năm lại giảm xuống mức thấp nhất trong 16 năm, trong khi giảm phát giá sản xuất vẫn kéo dài. Diễn biến này tiếp tục củng cố kỳ vọng của thị trường rằng Bắc Kinh sẽ phải tung thêm các biện pháp kích thích để hỗ trợ nhu cầu đang suy yếu.

Những mất cân đối trong nền kinh tế trị giá 19 nghìn tỷ USD đã bộc lộ rõ trong suốt năm qua, ngay cả khi tăng trưởng vẫn đang trên đà đạt mục tiêu “khoảng 5%” cho năm 2025 mà chính phủ Trung Quốc đặt ra, nhờ sự hỗ trợ từ chính sách và xuất khẩu hàng hóa duy trì ổn định.

Cuộc chiến thương mại do Tổng thống Mỹ phát động đã làm trầm trọng thêm tình trạng nhu cầu tiêu dùng yếu kéo dài, vốn từ lâu đã là lực cản đối với niềm tin và tăng trưởng của nền kinh tế Trung Quốc trong bối cảnh cuộc khủng hoảng bất động sản chưa có hồi kết.

Theo dữ liệu do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) công bố vào thứ Sáu, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong tháng 12 tăng 0.8% so với cùng kỳ năm trước, phù hợp với dự báo trong cuộc khảo sát của Reuters và cao hơn mức 0.7% ghi nhận trong tháng 11.

Đà tăng chủ yếu đến từ nhóm thực phẩm, đặc biệt là giá rau tươi và thịt bò, lần lượt tăng 18.2% và 6.9%, theo ông Đổng Lệ Quyên, chuyên gia thống kê của NBS. Ông cho biết thêm, hoạt động mua sắm trước kỳ nghỉ Tết cùng với các chính sách hỗ trợ của chính phủ cũng góp phần đẩy giá tiêu dùng đi lên.

Các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc nhiều lần cam kết thúc đẩy sự phục hồi giá cả thông qua chính sách tiền tệ nới lỏng, đồng thời mạnh tay kiểm soát tình trạng cạnh tranh quá mức. Họ cũng nhấn mạnh mục tiêu giải phóng tiềm năng tiêu dùng và cải thiện mối quan hệ cung – cầu trong nền kinh tế.

Dù vậy, động lực nhu cầu cơ bản vẫn còn yếu.

“Mặc dù có kỳ vọng phục hồi, lạm phát hiện vẫn ở mức tương đối thấp và khó có thể cản trở việc tiếp tục nới lỏng tiền tệ trong năm nay,” bà Lynn Song, kinh tế trưởng khu vực Đại Trung Hoa của ING, nhận định.

Ông Hoàng Tử Thuần, chuyên gia kinh tế Trung Quốc tại Capital Economics, cho rằng việc CPI tăng không phản ánh thành công của các chiến dịch kiểm soát giá của chính phủ, đồng thời cảnh báo rằng tình trạng dư thừa công suất và áp lực giảm phát sẽ còn kéo dài trong nhiều năm nếu không có các biện pháp kích cầu mạnh mẽ hơn.

Thực tế cho thấy, trong suốt năm 2025, tăng trưởng giá tiêu dùng gần như đi ngang và thấp hơn đáng kể so với mục tiêu “khoảng 2%” của chính phủ. Điều này cho thấy các biện pháp kích thích, như chương trình đổi hàng tiêu dùng, mới chỉ mang lại hiệu quả hạn chế trong việc cải thiện tâm lý và kìm hãm áp lực giảm phát.

Trong tháng 12, giá thịt lợn giảm 14.6% so với cùng kỳ, trong khi giá trang sức vàng tăng vọt 68.5%, theo số liệu từ NBS.

Lạm phát lõi, không bao gồm giá thực phẩm và năng lượng biến động, tăng 1.2% so với cùng kỳ, không thay đổi so với tháng 11.

Các nhà kinh tế của Goldman Sachs ước tính rằng chỉ số lạm phát cốt lõi, nếu loại trừ giá vàng, đã giảm nhẹ trong tháng 12 so với tháng trước.

Trong nhiều năm qua, lạm phát tiêu dùng của Trung Quốc liên tục không đạt mục tiêu, khi nền kinh tế chật vật phục hồi sau đại dịch. Cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài cùng thị trường lao động yếu đã làm suy giảm nhu cầu hộ gia đình, đồng thời góp phần tạo ra tình trạng dư thừa công suất và cạnh tranh giá gay gắt giữa các nhà sản xuất.

Trên cơ sở hàng tháng, CPI tăng 0.2% trong tháng 12, đảo chiều so với mức giảm 0.1% của tháng trước và cao hơn dự báo tăng 0.1%.

Trong khi đó, chỉ số giá sản xuất (PPI) giảm 1.9% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 12, đánh dấu hơn ba năm liên tiếp rơi vào trạng thái giảm phát, dù mức giảm đã thu hẹp so với 2.2% trong tháng 11. Kết quả này tốt hơn đôi chút so với dự báo giảm 2% trong khảo sát của Reuters.

Theo ông Đổng của NBS, áp lực giảm phát giá nhà máy suy yếu phần nào nhờ giá hàng hóa toàn cầu tăng, trong đó có kim loại màu, cùng với các biện pháp kiểm soát công suất tại một số ngành công nghiệp trọng điểm.

Tuy nhiên, bà Hoàng của Capital Economics cho rằng vẫn chưa có “bất kỳ sự cải thiện cơ bản nào” đối với tình trạng dư thừa công suất.

“Giá hàng hóa bền vẫn giảm với tốc độ nhanh hơn so với giai đoạn tồi tệ nhất của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, cho thấy vấn đề dư cung trong phần lớn ngành sản xuất vẫn chưa được giải quyết,” bà nói. Tính chung cả năm, PPI đã giảm 2.6%.

Trong bối cảnh động lực kinh tế suy yếu rõ rệt trong nửa cuối năm ngoái, thị trường đang theo dõi sát các tín hiệu về những biện pháp hỗ trợ bổ sung trong năm 2026, khi lãnh đạo Trung Quốc cam kết theo đuổi một khuôn khổ chính sách kinh tế vĩ mô mang tính chủ động hơn.

Chính phủ trung ương đã phân bổ 62.5 tỷ nhân dân tệ (tương đương 8.95 tỷ USD) từ nguồn thu trái phiếu kho bạc đặc biệt cho chính quyền địa phương, nhằm tiếp tục tài trợ chương trình đổi hàng tiêu dùng trong năm 2026.

Bên cạnh đó, Bắc Kinh cũng cam kết sử dụng linh hoạt các công cụ chính sách tiền tệ, bao gồm cắt giảm lãi suất và tỷ lệ dự trữ bắt buộc của ngân hàng, nhằm duy trì thanh khoản dồi dào và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.