Mỹ chờ phản hồi của Iran khi căng thẳng Trung Đông gia tăng
Mỹ đang chờ phản hồi từ Iran về đề xuất mở lại Eo biển Hormuz và chấm dứt xung đột, trong khi căng thẳng vẫn ở mức cao và Israel tiến hành không kích tại Lebanon vào thứ Tư.
Iran được kỳ vọng sẽ đưa ra câu trả lời trong vài ngày tới. Tuy nhiên, các lãnh đạo nước này chưa cho thấy dấu hiệu chấp nhận đề xuất, đặc biệt khi trước đó họ ít khi nhượng bộ về chương trình hạt nhân và yêu cầu tạm dừng làm giàu uranium theo đề xuất từ phía Mỹ.
Trong khi đó, Israel cho biết họ đã tiêu diệt một chỉ huy của Hezbollah tại khu vực ngoại ô phía nam Beirut. Đây là cuộc tấn công đầu tiên vào thành phố kể từ khi lệnh ngừng bắn tại Lebanon có hiệu lực vào tháng trước.
Washington đã gửi một bản ghi nhớ dài một trang tới Iran, trong đó bao gồm khả năng mở lại Eo biển Hormuz và dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng của Iran do Mỹ áp đặt, theo một nguồn tin am hiểu vấn đề. Nếu được chấp nhận, điều này sẽ mở đường cho một tháng đàm phán nhằm đạt được thỏa thuận hòa bình cuối cùng.
Nếu tiến trình đàm phán được triển khai, các bên sẽ thảo luận sâu hơn về chương trình hạt nhân của Iran. Tổng thống Donald Trump nhiều lần nhấn mạnh mục tiêu của chiến dịch là ngăn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân, điều mà Iran luôn phủ nhận. Ông cũng cho biết Mỹ muốn kiểm soát lượng uranium làm giàu cao của Iran trong khuôn khổ thỏa thuận, dù chưa có dấu hiệu Tehran sẵn sàng chấp thuận.
Trump cảnh báo Mỹ có thể mở rộng chiến dịch quân sự nếu Iran từ chối kế hoạch hòa bình 14 điểm. Tuy vậy, ông vẫn cho rằng có “cơ hội rất lớn” để đạt được thỏa thuận, có thể trước cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tuần tới.
Lãnh đạo tối cao của Iran chưa đưa ra bình luận chính thức. Truyền thông nhà nước cho rằng các thông tin về nội dung đề xuất chủ yếu mang tính suy đoán và nhấn mạnh rằng vấn đề làm giàu uranium chưa nằm trong nội dung đàm phán hiện tại.
Trước đó, Lãnh đạo tối cao Mojtaba Khamenei khẳng định Iran sẽ không nhượng bộ về chương trình hạt nhân, coi đây là tài sản quốc gia cần được bảo vệ.
Các vấn đề còn tồn tại bao gồm giới hạn chương trình tên lửa đạn đạo của Iran và mối liên hệ với các lực lượng đồng minh trong khu vực như Hezbollah. Đây cũng là những nội dung mà Israel đặc biệt quan tâm trong bối cảnh nước này đang đối đầu với Hezbollah ở biên giới phía bắc.
Giới chức Israel tỏ ra thận trọng trước các nỗ lực ngoại giao của Mỹ. Đại sứ tại Liên Hợp Quốc cho biết cần chờ thêm diễn biến thay vì đưa ra các đánh giá sớm về một thỏa thuận tiềm năng. Thủ tướng Benjamin Netanyahu cũng khẳng định Israel đang phối hợp chặt chẽ với Mỹ trong tiến trình này.
Giá dầu giảm 2.2% vào thứ Năm, xuống dưới 100 USD/thùng sau một tuần biến động mạnh. Trước đó, giá dầu Brent đã tăng lên gần 115 USD/thùng vào đầu tuần do căng thẳng tại Eo biển Hormuz, sau đó giảm xuống dưới 97 USD khi Iran cho biết đang xem xét đề xuất từ Mỹ.
Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị, thứ hai bên phải, nói chuyện với người đồng cấp Iran Abbas Araghchi, bên trái, trong một cuộc họp tại Bắc Kinh, vào ngày 6 tháng 5.
Nhiếp ảnh gia: Cai Yang/Xinhua/AP Photo
Việc mở lại Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu trước khi xung đột làm gián đoạn, là một mục tiêu quan trọng đối với Mỹ.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết việc đảm bảo lưu thông qua eo biển có thể được thực hiện thông qua các quy định mới. Truyền thông nhà nước đưa tin các chủ tàu sẽ phải đăng ký trước với một cơ quan quản lý nếu muốn đi qua khu vực này. Tuy nhiên, nhiều chủ tàu vẫn thận trọng do thiếu thông tin chi tiết về các điều kiện cụ thể.
Áp lực mở lại eo biển cũng gia tăng trước thềm hội nghị giữa Mỹ và Trung Quốc. Trung Quốc đã kêu gọi giảm leo thang và nối lại lưu thông tại Hormuz, cho rằng việc tiếp tục xung đột là không phù hợp.
Trong nước Mỹ, các khảo sát cho thấy sự phản đối đối với cuộc chiến đang gia tăng, đặc biệt khi giá xăng vượt 4.50 USD/gallon, mức cao nhất kể từ tháng 7 năm 2022. Điều này tạo áp lực chính trị trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần.
Dù nhiều lần cho rằng một thỏa thuận sắp đạt được, Trump cũng thừa nhận có thể còn quá sớm để tiến hành các cuộc đàm phán trực tiếp nhằm hoàn tất thỏa thuận.
Theo các nguồn tin, Iran có thể gửi phản hồi thông qua Pakistan trong vòng hai ngày tới.
Thị trường chứng khoán châu Á tăng mạnh, với Nhật Bản dẫn đầu sau kỳ nghỉ, khi kỳ vọng về một thỏa thuận hòa bình giúp cải thiện tâm lý nhà đầu tư.
Bloomberg
