Mỹ kêu gọi G7 hành động khẩn cấp trước thế độc quyền khoáng sản của Trung Quốc

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent dự kiến sẽ kêu gọi các quốc gia thuộc Nhóm Bảy (G7) cùng các nền kinh tế đối tác tăng cường nỗ lực nhằm giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung khoáng sản quan trọng từ Trung Quốc, khi ông chủ trì cuộc họp với hàng chục quan chức tài chính cấp cao vào thứ Hai, theo một quan chức cấp cao của Mỹ.

Cuộc họp, mở đầu bằng bữa tối làm việc vào tối Chủ nhật, có sự tham dự của các bộ trưởng tài chính hoặc thành viên nội các đến từ các nền kinh tế phát triển trong G7, Liên minh châu Âu, cùng với Úc, Ấn Độ, Hàn Quốc và Mexico. Quan chức Mỹ cung cấp thông tin cho biết điều này với điều kiện giấu tên vì không được phép phát biểu công khai.

Nhóm quốc gia tham gia cuộc họp hiện chiếm khoảng 60% tổng nhu cầu toàn cầu đối với các khoáng sản quan trọng.

“Tính cấp bách sẽ là chủ đề xuyên suốt trong ngày hôm nay. Đây là một nhiệm vụ vô cùng lớn, với rất nhiều khía cạnh khác nhau và sự tham gia của nhiều quốc gia. Chúng ta thực sự cần phải hành động nhanh hơn,” quan chức này nhấn mạnh.

Trước đó, vào thứ Sáu, ông Bessent nói với Reuters rằng ông đã thúc đẩy tổ chức một cuộc họp chuyên đề về vấn đề này kể từ Hội nghị Thượng đỉnh G7 tại Canada hồi tháng 6. Tại sự kiện đó, ông đã trình bày vấn đề đất hiếm trước các nhà lãnh đạo đến từ Mỹ, Anh, Nhật Bản, Canada, Đức, Pháp, Ý và Liên minh châu Âu.

Mặc dù các nhà lãnh đạo G7 đã thống nhất một kế hoạch hành động nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại hội nghị thượng đỉnh, song theo quan chức Mỹ, ông Bessent ngày càng tỏ ra thất vọng trước việc các đại biểu thiếu cảm giác khẩn trương trong triển khai thực tế.

Ngoại trừ Nhật Bản – quốc gia đã hành động quyết liệt sau khi Trung Quốc bất ngờ cắt nguồn cung khoáng sản quan trọng vào năm 2010 – các nước G7 còn lại vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn khoáng sản từ Trung Quốc, trong bối cảnh Bắc Kinh đã nhiều lần đe dọa áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Trung Quốc hiện đang thống trị chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng, với tỷ lệ tinh chế dao động từ 47% đến 87% đối với các kim loại như đồng, lithium, cobalt, graphite và đất hiếm. Những khoáng sản này đóng vai trò then chốt trong các lĩnh vực công nghệ quốc phòng, chất bán dẫn, năng lượng tái tạo, pin và các quy trình tinh luyện công nghiệp.

Quan chức Mỹ cho biết Washington dự kiến sẽ đưa ra một tuyên bố sau cuộc họp, song khó có khả năng đạt được các hành động chung cụ thể giữa các bên tham dự.

Mỹ kêu gọi các nước khác noi theo vai trò dẫn dắt của Washington

“Mỹ đang ở thế chủ động trong việc triệu tập các đối tác, thể hiện vai trò lãnh đạo và chia sẻ những kế hoạch mà chúng tôi đang hướng tới trong tương lai,” quan chức này cho biết. “Chúng tôi sẵn sàng tiến bước cùng những quốc gia cảm nhận được mức độ cấp bách tương tự… và những nước khác có thể tham gia khi họ nhận ra vấn đề này nghiêm trọng đến mức nào.”

Quan chức này không tiết lộ chi tiết các bước tiếp theo mà chính quyền Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc, trong bối cảnh Washington đẩy mạnh tăng cường sản xuất trong nước và giảm phụ thuộc vào Trung Quốc thông qua các thỏa thuận hợp tác với Úc, Ukraine và các nhà sản xuất khoáng sản khác.

Mỹ đã ký một thỏa thuận với Úc vào tháng 10 nhằm đối phó với sự thống trị của Trung Quốc trong lĩnh vực khoáng sản quan trọng. Thỏa thuận này bao gồm danh mục các dự án trị giá khoảng 8.5 tỷ USD, tận dụng đề xuất xây dựng kho dự trữ chiến lược của Úc – nơi có thể cung cấp các kim loại dễ bị gián đoạn nguồn cung như đất hiếm và lithium.

Theo quan chức Mỹ, dù đã có những tiến triển nhất định, nhưng vẫn còn rất nhiều việc cần phải làm. “Vấn đề này vẫn chưa được giải quyết,” người này nói thêm.

Phía Canberra sau đó cho biết họ đã nhận được sự quan tâm từ châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore đối với sáng kiến này.

Cuộc họp hôm thứ Hai diễn ra chỉ vài ngày sau khi xuất hiện các báo cáo cho thấy Trung Quốc đã bắt đầu hạn chế xuất khẩu đất hiếm và các loại nam châm công suất cao chứa đất hiếm sang các công ty Nhật Bản, đồng thời cấm xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng có thể phục vụ quân đội Nhật Bản.

Tuy nhiên, các quan chức Mỹ cho biết cuộc họp này đã được lên kế hoạch từ trước khi những biện pháp hạn chế nói trên được Bắc Kinh công bố. Trung Quốc hiện vẫn đang thực hiện các cam kết mua đậu nành của Mỹ, đồng thời tiếp tục vận chuyển khoáng sản quan trọng cho các doanh nghiệp Mỹ.