Nguồn cung dầu toàn cầu giảm mạnh vì xung đột Trung Đông, IEA giải phóng kho dự trữ kỷ lục

Cuộc chiến tại Trung Đông đang gây ra sự gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử, theo nhận định của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) trong báo cáo công bố hôm thứ Năm. Tuyên bố này được đưa ra chỉ một ngày sau khi cơ quan này cùng các quốc gia thành viên thống nhất giải phóng dầu từ các kho dự trữ chiến lược nhằm bù đắp tình trạng thiếu hụt nguồn cung và sự tăng vọt của giá dầu.

IEA cho biết nguồn cung dầu toàn cầu dự kiến sẽ giảm 8 triệu thùng mỗi ngày trong tháng 03, tương đương gần 8% nhu cầu toàn cầu. Nguyên nhân chính là việc eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển năng lượng then chốt nằm dọc bờ biển Iran – bị phong tỏa kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc không kích vào Iran vào ngày 28/02.

Dự báo mới nhất của IEA, cơ quan tư vấn năng lượng cho các quốc gia công nghiệp hóa, đánh dấu sự thay đổi đáng kể so với nhận định trước đó rằng thị trường dầu mỏ sẽ dư thừa nguồn cung đáng kể trong quý I/2026.

Tuy nhiên, cơ quan này cũng cho biết nguồn cung có thể tăng trở lại trong tháng 04, khi một số nhà sản xuất tại khu vực Vịnh Trung Đông bắt đầu sử dụng các tuyến xuất khẩu thay thế nhằm tránh đi qua eo biển Hormuz. Trong cả năm, IEA vẫn cho rằng sản lượng dầu toàn cầu sẽ tăng nhanh hơn nhu cầu.

Sản lượng vùng Vịnh bị cắt giảm giữa xung đột

Giá dầu tiếp tục tăng trong phiên thứ Năm khi Iran đẩy mạnh các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ và giao thông trên khắp Trung Đông, làm gia tăng lo ngại rằng xung đột có thể kéo dài và tiếp tục làm gián đoạn dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz.

Dầu Brent, từng chạm mức 119.50 USD/thùng vào thứ Hai – mức cao nhất kể từ giữa năm 2022 – đã tăng thêm 5% trong phiên thứ Năm, giao dịch ở mức dưới 97 USD/thùng.

Theo IEA, các quốc gia vùng Vịnh Trung Đông bao gồm Iraq, Qatar, Kuwait, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Ả Rập Saudi đã cắt giảm tổng cộng ít nhất 10 triệu thùng dầu mỗi ngày do ảnh hưởng của cuộc xung đột. Cơ quan này cũng cảnh báo rằng nếu các tuyến vận chuyển không sớm được khôi phục, mức sụt giảm nguồn cung có thể còn gia tăng.

“Sản lượng khai thác bị đình trệ sẽ cần vài tuần, thậm chí vài tháng để trở lại mức trước khủng hoảng, tùy thuộc vào mức độ phức tạp của các mỏ dầu cũng như thời gian cần thiết để công nhân, thiết bị và các nguồn lực quay trở lại khu vực,” IEA cho biết.

Thị trường đang trong giai đoạn nguy cấp

Vào thứ Tư, IEA đã thống nhất giải phóng kỷ lục 400 triệu thùng dầu từ các kho dự trữ chiến lược do các quốc gia thành viên nắm giữ, nhằm đối phó với đà tăng mạnh của giá dầu kể từ khi chiến tranh bùng phát.

Phát biểu tại Istanbul, Giám đốc Điều hành IEA Fatih Birol cho biết quyết định này đã tạo ra “tác động mạnh mẽ” đối với thị trường năng lượng toàn cầu, vốn đang bước vào “giai đoạn cực kỳ nguy cấp.” Tuy nhiên, ông từ chối trả lời câu hỏi về tốc độ giải phóng dầu mỗi ngày từ các kho dự trữ.

Khủng hoảng tại Trung Đông cũng đang kìm hãm nhu cầu dầu, khi nhiều hãng hàng không buộc phải hủy chuyến bay do tình hình an ninh, theo IEA. Đồng thời, triển vọng kinh tế trở nên bất ổn hơn cùng với mức giá năng lượng cao đang làm gia tăng rủi ro đối với triển vọng nhu cầu.

IEA dự báo nhu cầu dầu toàn cầu trong tháng 3 và tháng 4 sẽ thấp hơn khoảng 1 triệu thùng mỗi ngày so với ước tính trước đó.

Trong cả năm 2026, nhu cầu dầu toàn cầu được dự báo tăng 640,000 thùng mỗi ngày, giảm 210,000 thùng mỗi ngày so với dự báo trước đó, và chỉ bằng khoảng một nửa tốc độ tăng trưởng mà cơ quan này từng đưa ra trong báo cáo công bố vào thứ Tư.

Nguồn cung toàn cầu vẫn dự kiến tăng trong năm 2026

Mặc dù sản lượng dầu sụt giảm trong tháng 03, IEA vẫn cho rằng nguồn cung dầu toàn cầu trong năm 2026 nhìn chung sẽ tăng nhanh hơn nhu cầu.

Theo cơ quan này, nguồn cung toàn cầu dự kiến tăng 1.1 triệu thùng mỗi ngày, thấp hơn so với dự báo 2.4 triệu thùng mỗi ngày được đưa ra vào tháng trước.

Tổng thể, các dự báo mới của IEA cho thấy nguồn cung dầu sẽ vượt nhu cầu khoảng 2.46 triệu thùng mỗi ngày trong năm 2026, giảm so với mức dư thừa 3.73 triệu thùng mỗi ngày trong báo cáo trước đó.

IEA cũng cho biết những nỗ lực của Ả Rập Saudi và UAE trong việc mở rộng các tuyến xuất khẩu tránh eo biển Hormuz đang dần được đẩy mạnh. Đây là một trong những biện pháp có thể giúp bù đắp một phần nguồn cung bị gián đoạn, đồng thời góp phần làm tăng nguồn cung dầu toàn cầu trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6.