"Tất tần tật" về Điều 122 - Quy định thuế quan mới của Trump

Điều 122, chưa từng được sử dụng trước đây, cho phép tổng thống áp đặt thuế trong các tình huống mà luật định nghĩa là “các vấn đề thanh toán quốc tế cơ bản”. Các nhà kinh tế và chuyên gia chính sách đã tranh luận liệu Trump có thể xây dựng một khung pháp lý vững chắc cho các mức thuế mới của mình bằng đạo luật này hay không.

Dưới đây là những điều cần biết về Điều 122 và những khó khăn tài chính làm nền tảng cho đạo luật này.

Điều 122 là gì?

Điều 122 trao cho tổng thống khả năng áp đặt thuế đối với hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ trong thời gian ngắn để giải quyết các mối quan ngại về dòng tiền vào và ra khỏi quốc gia. Những mối quan ngại này bao gồm “các thâm hụt cán cân thanh toán lớn và nghiêm trọng của Hoa Kỳ” và “sự mất giá đáng kể và sắp xảy ra của đồng đô la.”

Đây là một trong nhiều lựa chọn mà chính quyền Trump có thể sử dụng để áp đặt thuế, mặc dù tất cả các cơ chế đều đi kèm với những hạn chế mà Trump đã cố gắng tránh khi sử dụng luật quyền hạn khẩn cấp, được gọi chính thức là Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế, hay IEEPA, làm cơ sở cho phần lớn các mức thuế nhập khẩu của mình.

Không giống như các lựa chọn pháp lý khác mà Trump có thể theo đuổi để áp đặt thuế, ông có thể viện dẫn Điều 122 mà không cần chờ một cơ quan liên bang tiến hành điều tra để xác định liệu các mức thuế đó có hợp lý hay không.

Theo Điều 122, thuế được giới hạn ở mức 15% và chỉ có thể được áp đặt trong tối đa 150 ngày. Tại thời điểm đó, cần có sự phê chuẩn của Quốc hội để duy trì các mức thuế này lâu hơn.

Cán cân thanh toán là gì và tại sao nó được đề cập trong Điều 122?

Cán cân thanh toán là thước đo rộng nhất của một quốc gia về mối quan hệ kinh tế với phần còn lại của thế giới. Nó bao gồm không chỉ thương mại hàng hóa và dịch vụ mà còn các khoản đầu tư và các dòng tài chính khác. Theo truyền thống, nó được sử dụng như một chỉ số về khả năng đáp ứng các nghĩa vụ của một nền kinh tế.

Điều 122 được thêm vào Đạo luật Thương mại năm 1974 như một phản ứng đối với việc Tổng thống Richard Nixon áp đặt mức thuế 10% vào năm 1971. Vào thời điểm đó, đồng đô la Mỹ bắt đầu bị tấn công bởi các nhà đầu cơ, những người cho rằng nó bị định giá quá cao và, vì nó được gắn với vàng, họ đặt câu hỏi liệu Mỹ có đủ lượng vàng dự trữ để hỗ trợ đồng đô la hay không.

Các mức thuế mà Nixon đưa ra vào tháng 8 năm 1971 là một phần của các chính sách rộng hơn được gọi là “Cú sốc Nixon” bao gồm các biện pháp kiểm soát giá trong nước. Mục tiêu là giảm nhu cầu đối với hàng nhập khẩu nhưng cũng nhằm đưa các quốc gia khác đến bàn đàm phán để thương lượng các tỷ giá hối đoái cố định mới và thực chất là phá giá đồng đô la. Các mức thuế này chỉ được áp dụng trong vài tháng, và Nixon cuối cùng đã đạt được thỏa thuận tiền tệ mà ông mong muốn. Nhưng chúng cũng dẫn đến sự khởi đầu cho sự kết thúc của hệ thống tỷ giá hối đoái cố định Bretton Woods đã tồn tại kể từ khi kết thúc Thế chiến II.

Mối quan ngại trong Quốc hội là Nixon đã vượt quá giới hạn với các mức thuế năm 1971 của mình. Bằng cách đưa Điều 122 vào luật năm 1974, Quốc hội muốn đảm bảo rằng có những giới hạn nghiêm ngặt đối với các tổng thống tương lai và cách họ sử dụng thuế quan trong bối cảnh các vấn đề cán cân thanh toán.

Lý do của Trump khi sử dụng Điều 122 là gì?

Trump nói rằng các mức thuế là hợp lý vì Mỹ đang có một thâm hụt thương mại “lớn và nghiêm trọng”. Ông cũng chỉ ra các dòng thu nhập ròng âm từ các khoản đầu tư của người Mỹ ở nước ngoài và các yếu tố khác cho thấy mối quan hệ cán cân thanh toán của Mỹ với phần còn lại của thế giới đang xấu đi.

Trong số các vấn đề mà Trump xác định để biện minh cho việc áp dụng Điều 122 là "vị thế đầu tư quốc tế ròng của Mỹ" — sự chênh lệch giữa các khoản đầu tư của Mỹ ở nước ngoài và các khoản đầu tư nước ngoài tại Mỹ. Vị thế đó đang ở mức âm 26 nghìn tỷ đô la, bởi vì tài sản của Mỹ do các công ty nước ngoài và cư dân của các quốc gia khác nắm giữ hiện có giá trị lớn hơn đáng kể so với những gì các đối tác Mỹ sở hữu ở các quốc gia khác.

Điều mà Trump không đề cập là việc ông sử dụng các mức thuế để ép buộc các công ty Mỹ và nước ngoài đầu tư nhiều hơn vào Mỹ sẽ khiến con số đó tăng vọt hơn nữa. Ngoài ra, giá cổ phiếu Mỹ tăng cao mà Trump đã ca ngợi như một biểu hiện của niềm tin vào Mỹ cũng là một nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng vị thế đầu tư âm của Mỹ.

Các nhà kinh tế nói gì về lý do của Trump?

Hầu hết các nhà kinh tế nói rằng bất chấp tuyên bố của tổng thống, không có bằng chứng cho thấy Mỹ không thể thanh toán các hóa đơn hoặc đáp ứng các nghĩa vụ đối với các nhà đầu tư quốc tế. Nếu có, họ nói, các thị trường tài chính sẽ bán tài sản Mỹ và đồng đô la sẽ sụp đổ giữa sự mất niềm tin vào nền kinh tế Mỹ và đồng tiền dự trữ thống trị nhất.

Việc sử dụng Điều 122 có dễ bị thách thức pháp lý không?

Có. Các mức thuế mới nhất của Trump và lý do pháp lý của ông cho chúng có thể sẽ được đưa trở lại Tòa án Tối cao, các chuyên gia pháp lý cho biết. Họ đặt câu hỏi liệu tuyên bố của Trump rằng Mỹ đang ở trong một cuộc khủng hoảng cán cân thanh toán có đứng vững trước sự xem xét kỹ lưỡng hay không. Trong việc bảo vệ các mức thuế IEEPA ban đầu của mình trước Tòa án Tối cao, thực tế là các luật sư của chính tổng thống đã nói rằng Điều 122 không thể được Trump sử dụng vì ông quan tâm đến thâm hụt thương mại, chứ không phải cán cân thanh toán. “Những mối quan ngại mà Tổng thống xác định khi tuyên bố tình trạng khẩn cấp xuất phát từ thâm hụt thương mại, điều này về mặt khái niệm khác biệt với thâm hụt cán cân thanh toán,” họ cho biết.

Các mức thuế cũng có thể bị thách thức trên trường quốc tế. Các chuyên gia thương mại nói rằng việc Trump viện dẫn một cuộc khủng hoảng cán cân thanh toán để áp đặt thuế yêu cầu Mỹ phải thông báo cho Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) rằng họ đã áp dụng các mức thuế này và để WTO quyết định liệu chúng có phù hợp hay không. Nếu Mỹ không làm điều đó, các quốc gia khác có thể yêu cầu ý kiến của WTO về việc liệu chúng có được phép theo các quy tắc thương mại toàn cầu hay không. Điều đó, đến lượt nó, có thể dẫn đến việc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) được yêu cầu phân xử liệu Mỹ có đối mặt với một cuộc khủng hoảng biện minh cho việc sử dụng thuế quan hay không. Nếu cuối cùng WTO phát hiện rằng các biện pháp này không được biện minh, họ có thể yêu cầu Mỹ rút lại chúng.