Thị trường toàn cầu thận trọng trước rủi ro địa chính trị mới từ Venezuela

Các nhà đầu tư toàn cầu đang phải đối mặt với một làn sóng rủi ro địa chính trị mới sau khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela. Động thái này có thể mở ra khả năng khai thác nguồn dự trữ dầu mỏ khổng lồ của Venezuela trong dài hạn và qua đó hỗ trợ các tài sản rủi ro, nhưng trước mắt vẫn là yếu tố gây sức ép lên tâm lý thị trường.

Phản ứng của thị trường trong phiên đầu tuần tương đối trầm lắng, với chứng khoán tăng điểm, giá dầu dao động trong biên độ hẹp và giá vàng được nâng đỡ, khi phần lớn nhà đầu tư tạm thời gạt sang một bên các tác động trực tiếp từ Venezuela trong phiên giao dịch ngày thứ Hai.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington sẽ nắm quyền kiểm soát, trong khi ông Nicolás Maduro – người mà Mỹ nhiều lần cáo buộc điều hành một “nhà nước ma túy” và gian lận bầu cử – hiện đang bị giam giữ tại một cơ sở ở New York để chờ xét xử, theo thông tin công bố hôm Chủ Nhật. Đây là lần đầu tiên Mỹ thực hiện một hành động can thiệp trực tiếp như vậy tại khu vực Mỹ Latinh kể từ cuộc xâm lược Panama năm 1989.

“Những sự kiện này là lời nhắc nhở rằng căng thẳng địa chính trị tiếp tục chiếm lĩnh các tiêu đề và chi phối diễn biến thị trường,” ông Marchel Alexandrovich, nhà kinh tế tại Saltmarsh Economics, nhận định. “Rõ ràng thị trường đang phải đối mặt với rủi ro từ tin tức lớn hơn nhiều so với giai đoạn dưới các chính quyền Mỹ trước đây.”

Hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ và cổ phiếu châu Á tăng điểm trong những giờ giao dịch đầu tiên tại châu Á vào thứ Hai, trong khi giá vàng tăng hơn 1% sau khi chịu áp lực vào tuần trước trong phản ứng ban đầu trước các cuộc tấn công. Thị trường bước vào ngày giao dịch đầu tiên của năm mới trên nền tảng tương đối vững chắc, nối tiếp đà tăng của các chỉ số Phố Wall và đồng USD so với rổ các đồng tiền chủ chốt trong phiên thứ Sáu.

Cổ phiếu Mỹ và toàn cầu đã khép lại năm 2025 gần các mức cao kỷ lục, ghi nhận mức tăng hai con số trong một năm đầy biến động, bị chi phối bởi các cuộc chiến thuế quan, chính sách của các ngân hàng trung ương và những căng thẳng địa chính trị âm ỉ.

Giá vàng tăng mạnh nhất trong 46 năm vào năm ngoái và thiết lập mức cao kỷ lục, được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố, bao gồm việc Mỹ cắt giảm lãi suất và sự gia tăng của các điểm nóng địa chính trị. Hiện giá vàng đang giao dịch quanh mức 4,400 USD/ounce.

Phát biểu tại một cuộc họp báo hôm thứ Bảy, ông Trump cho biết Mỹ sẽ “quản lý đất nước cho đến khi chúng ta có thể thực hiện một quá trình chuyển giao an toàn, đúng đắn và thận trọng.” Ông không đưa ra nhiều chi tiết về cách thức triển khai, nhưng cho biết không loại trừ khả năng điều quân đội Mỹ tham gia.

Động thái này cũng đưa Venezuela – một trong những trường hợp vỡ nợ chủ quyền lớn nhất trên thế giới vẫn chưa được giải quyết – trở lại tâm điểm chú ý của thị trường.

Chỉ vài giờ sau khi lãnh đạo Venezuela bị bắt giữ, ông Trump cho biết các công ty dầu mỏ Mỹ đã sẵn sàng quay lại khôi phục hoạt động sản xuất dầu thô tại Venezuela. Nếu thành hiện thực, điều này có thể hỗ trợ tăng trưởng toàn cầu thông qua việc gia tăng nguồn cung và kéo giảm giá năng lượng.

Giá dầu từng vượt mốc 62 USD/thùng vào tháng 12, khi Mỹ ngăn chặn các tàu chở dầu bị trừng phạt ra vào Venezuela, nhưng kể từ đó đã ổn định quanh vùng 60–61 USD/thùng. Trong phiên gần nhất, hợp đồng tương lai dầu Brent tăng 15 cent, lên 60.89 USD/thùng sau khi thu hẹp đà giảm trước đó, trong khi dầu thô West Texas Intermediate (WTI) của Mỹ giao dịch quanh mức 57.43 USD/thùng.

“Từ góc độ đầu tư, diễn biến này có thể mở khóa nguồn dự trữ dầu khổng lồ theo thời gian,” ông Brian Jacobsen, chiến lược gia kinh tế trưởng tại Annex Wealth Management, cho biết. “Thị trường đôi khi chuyển sang trạng thái tránh rủi ro khi kỳ vọng xung đột, nhưng một khi xung đột thực sự xảy ra, họ lại nhanh chóng quay sang tâm lý chấp nhận rủi ro.”

Ông David Kotok, đồng sáng lập Cumberland Advisors có trụ sở tại Sarasota, bang Florida, nhận định rằng việc khai thác được nguồn dự trữ dầu – nếu dẫn tới giá dầu thấp hơn trong dài hạn – có thể mang lại tác động tích cực cho thị trường cổ phiếu.

“Tuy nhiên, liệu điều đó có thể xảy ra trong một hoặc hai năm tới hay không, và liệu thị trường có điều chỉnh trước khi điều đó thành hiện thực hay không, lại là câu hỏi khác,” ông Kotok nói.

Phần lớn các thị trường chứng khoán tại khu vực Vùng Vịnh đã phản ứng trước đà giảm của giá dầu vào thứ Sáu, khi nhà đầu tư cân nhắc giữa rủi ro dư cung và các yếu tố địa chính trị.

Dù vậy, hầu hết các chiến lược gia đều cho rằng việc tăng sản lượng dầu của Venezuela một cách đáng kể sẽ không diễn ra nhanh chóng. Sản lượng của nước này đã suy giảm mạnh trong nhiều thập kỷ do quản lý yếu kém và thiếu đầu tư, đặc biệt sau khi chính phủ quốc hữu hóa ngành dầu mỏ vào những năm 2000, bao gồm cả tài sản của ExxonMobil và ConocoPhillips. Chevron hiện vẫn hiện diện tại Venezuela.

Theo các nhà phân tích trao đổi với Reuters, bất kỳ công ty nào muốn đầu tư trở lại Venezuela cũng sẽ phải đối mặt với hàng loạt thách thức, bao gồm các rủi ro về an ninh, cơ sở hạ tầng xuống cấp, những câu hỏi pháp lý liên quan đến tính hợp pháp của hành động Mỹ bắt giữ ông Maduro, cũng như nguy cơ bất ổn chính trị kéo dài.

Ông Stephen Dover, chiến lược gia thị trường trưởng và giám đốc Viện Franklin Templeton tại Franklin Templeton, cho biết chính quyền Mỹ đã cho thấy sự sẵn sàng hành động đơn phương và sử dụng vũ lực, điều này có thể củng cố xu hướng các quốc gia gia tăng chi tiêu cho an ninh quốc gia.

Theo ông, điều đó cũng có thể làm gia tăng sự bất định về vai trò của đồng USD như một tài sản trú ẩn an toàn, đồng thời đặt ra thêm các câu hỏi về sự suy yếu của các trụ cột thể chế quốc tế.

Về dài hạn, ông Dover cho rằng một Venezuela ổn định hơn, có năng lực sản xuất và tăng trưởng, có thể cung cấp cho thế giới một nguồn cung dầu đáng kể.

“Điều đó sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với tăng trưởng toàn cầu, nhưng sẽ cần sự ổn định chính trị và các khoản đầu tư đáng kể để có thể khai thác được tiềm năng đó,” ông nói.