Thượng đỉnh Mỹ – Trung sắp diễn ra nhưng triển vọng đột phá kinh tế vẫn mờ nhạt

Một hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến diễn ra trong tháng này khó có khả năng tạo ra bước đột phá giúp thiết lập lại quan hệ kinh doanh và đầu tư giữa hai nước, ngay cả ở mức hạn chế, theo năm nguồn tin nắm được quá trình chuẩn bị cho cuộc gặp.

Ở phía Mỹ, các lãnh đạo doanh nghiệp vẫn chưa chắc chắn về việc liệu có một đoàn CEO tháp tùng chuyến thăm hay không — điều mà một số doanh nghiệp đã kỳ vọng. Trong khi đó, phía Trung Quốc cũng chưa cho thấy dấu hiệu đạt được những bảo đảm đầu tư mà Bắc Kinh đang tìm kiếm cho các công ty của mình.

Washington và Bắc Kinh hiện đang cố gắng duy trì sự ổn định trong quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, trạng thái đã được duy trì kể từ cuối năm ngoái sau giai đoạn căng thẳng với các mức thuế do Trump áp đặt và các biện pháp kiểm soát chặt chẽ của Trung Quốc đối với một số lĩnh vực.

Tuy nhiên, một số doanh nghiệp Mỹ từng kỳ vọng chuyến thăm của Trump có thể mang lại nhiều hơn là việc bật đèn xanh cho các thỏa thuận thương mại quen thuộc, chẳng hạn như việc Trung Quốc mua đậu nành và các sản phẩm nông nghiệp khác của Mỹ.

Phủ bóng lên hội nghị thượng đỉnh — cuộc gặp Trump–Tập đầu tiên kể từ khi hai bên đạt được thỏa thuận “đình chiến thương mại” vào tháng 10 — là sự thất vọng của phía Trung Quốc đối với cách chính quyền Trump chuẩn bị cho chuyến thăm, vốn được cho là khá gấp gáp và thiếu sự chuẩn bị dài hạn, theo ba nguồn tin nắm rõ các sắp xếp chia sẻ với Reuters.

Những bất ổn xoay quanh chuyến thăm không chỉ liên quan đến việc cấp phép cho đầu tư của Trung Quốc tại Mỹ, mà còn bao gồm vấn đề nhạy cảm về thuế quan của Trump, cũng như việc liệu ông có mang theo một phái đoàn doanh nghiệp cấp cao hay không — tương tự như các nhà lãnh đạo Canada, Anh và Đức đã làm trong các chuyến thăm cấp nhà nước gần đây tới Trung Quốc.

“Cảm giác giống như một chuyến thăm cấp nhà nước ngày càng bị thu hẹp. Kỳ vọng về những gì chuyến đi này có thể đạt được dường như đang giảm dần theo từng ngày,” Ryan Hass, giám đốc Trung tâm Trung Quốc John L. Thornton tại Viện Brookings, nhận định.

Nhà Trắng, Bộ Tài chính Mỹ, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) cũng như các bộ thương mại và ngoại giao của Trung Quốc đều chưa phản hồi các yêu cầu bình luận về triển vọng của hội nghị thượng đỉnh.

Một quan chức Mỹ cho Reuters biết vào tháng trước rằng Trump dự kiến sẽ thăm Trung Quốc từ một ngày cụ thể trong tháng này. Tuy nhiên, Bắc Kinh vẫn chưa chính thức xác nhận chuyến đi, dù nhà ngoại giao hàng đầu của Trung Quốc cho biết vào Chủ Nhật rằng chương trình nghị sự cho cuộc gặp đang được thảo luận.

“Điều cần thiết là cả hai bên phải chuẩn bị kỹ lưỡng để tạo ra môi trường thuận lợi nhằm quản lý các khác biệt hiện tại,” Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị phát biểu tại một cuộc họp báo bên lề kỳ họp quốc hội thường niên tại Bắc Kinh.

Theo hai nguồn tin, Washington chỉ mới bắt đầu các cuộc họp liên cơ quan ở cấp làm việc để chuẩn bị cho chuyến đi trong thời gian gần đây, khiến quỹ thời gian chuẩn bị cho một chuyến thăm cấp nhà nước — vốn thường cần nhiều tháng chuẩn bị — trở nên rất hạn chế.

Các quan chức Mỹ coi chuyến thăm này là một trong bốn hội nghị thượng đỉnh Trump–Tập có thể diễn ra trong năm nay. Một cuộc gặp tại Paris trong tuần này giữa Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong được cho là sẽ tập trung vào các kết quả tiềm năng có thể đạt được trước cuộc gặp tại Bắc Kinh, theo một nguồn tin nắm rõ quá trình chuẩn bị.

Đại sứ Mỹ tại Bắc Kinh David Perdue đang thúc đẩy việc tổ chức một phái đoàn CEO đi cùng, và các quan chức Mỹ tại Trung Quốc đã có những tiếp xúc ban đầu với một số công ty, theo hai nguồn tin.

Tuy nhiên, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ — cơ quan đang dẫn dắt chương trình nghị sự hội nghị thượng đỉnh cùng với Bộ Tài chính — được cho là không mặn mà với việc đưa các CEO vào đoàn, theo ba nguồn tin, nhằm giữ trọng tâm vào mô hình “thương mại được quản lý”.

THUẾ QUAN VẪN LÀ VẤN ĐỀ NHẠY CẢM, NHƯNG HỘI NGHỊ KHÔNG PHẢI “CUỘC CHIẾN THƯƠNG MẠI”

Theo ba nguồn tin, đội ngũ của Trump vẫn có thể vội vã tổ chức một đoàn CEO vào phút chót. Điều này có thể thuận lợi hơn khi Diễn đàn Phát triển Trung Quốc — nơi hàng chục giám đốc điều hành hàng đầu của Mỹ tham dự hàng năm — sẽ diễn ra chỉ một tuần trước hội nghị thượng đỉnh.

Để thúc đẩy đầu tư của Trung Quốc vào Mỹ, Bắc Kinh đang tìm kiếm các bảo đảm về an ninh đầu tư, theo hai nguồn tin, sau một số sự kiện gây lo ngại tại Mỹ.

Vào tháng 1, Trump từng mời các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc xây dựng nhà máy tại Mỹ. Tuy nhiên, một quan chức Mỹ cho biết tổng thống vẫn chưa triển khai một nỗ lực toàn diện nhằm đảm bảo các cam kết đầu tư từ Trung Quốc, như ông từng làm với Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan.

Một số thành viên Đảng Cộng hòa cũng đã cảnh báo Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent rằng Washington không nên nới lỏng các rào cản đối với đầu tư của Trung Quốc.

Thuế quan tiếp tục là một điểm nóng tiềm tàng trong quan hệ hai nước.

Tháng trước, Tòa án Tối cao Mỹ đã vô hiệu hóa mức thuế 10% liên quan đến fentanyl mà Trump áp đặt đối với Trung Quốc và một số quốc gia khác theo một đạo luật khẩn cấp. Tuy nhiên, một quan chức Mỹ cho biết chính quyền Trump đã thông báo với Bắc Kinh rằng họ có kế hoạch áp dụng lại mức thuế này theo một cơ sở pháp lý khác.

Dù vậy, mục tiêu của hội nghị thượng đỉnh “không phải là để tranh cãi về thương mại”, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói với ABC News vào tháng trước.

“Đó là để duy trì sự ổn định, đảm bảo phía Trung Quốc thực hiện các cam kết trong thỏa thuận của chúng tôi — bao gồm việc mua các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ, máy bay Boeing và các mặt hàng khác — đồng thời đảm bảo họ tiếp tục cung cấp các nguyên tố đất hiếm mà chúng tôi cần,” Greer nói.

Một kết quả tiềm năng từ hội nghị thượng đỉnh có thể là thỏa thuận để Trung Quốc mua khoảng 500 máy bay thân hẹp từ Boeing. Năm ngoái, Trump từng đe dọa áp đặt kiểm soát xuất khẩu đối với các bộ phận của Boeing — một vấn đề nhạy cảm đối với Trung Quốc.

Theo hai nguồn tin nắm rõ các cuộc đàm phán, Bắc Kinh đang tìm kiếm một số nhượng bộ từ Mỹ để đổi lấy thỏa thuận mua máy bay, bao gồm các bảo đảm về nguồn cung phụ tùng trong nhiều năm.

Tuy nhiên, việc giao máy bay có thể kéo dài đến tận những năm 2030 do tốc độ sản xuất và lượng đơn đặt hàng tồn đọng lớn của Boeing.

Theo một nguồn tin am hiểu các cuộc thảo luận, các quan chức Nhà Trắng cũng có thể lựa chọn trì hoãn thỏa thuận Boeing để hạn chế việc phải nhượng bộ Bắc Kinh và giữ lại một số thỏa thuận quan trọng cho một hội nghị thượng đỉnh trong tương lai được tổ chức tại Mỹ.