
Saudi Arabia đang chuẩn bị cho kịch bản giá dầu có thể tăng vọt lên tới 180 USD/thùng chỉ trong vài tuần nếu các gián đoạn nguồn cung do xung đột Iran kéo dài, làm dấy lên lo ngại về “phá hủy nhu cầu” (demand destruction) và nguy cơ suy thoái kinh tế.
Các quan chức trong lĩnh vực năng lượng của nước này đang xây dựng các kịch bản trong đó các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng và tuyến vận tải – đặc biệt qua eo biển Hormuz – tiếp tục hạn chế nguồn cung toàn cầu. Xung đột đã khiến hàng triệu thùng dầu bị rút khỏi thị trường, đẩy giá tăng khoảng 50% kể từ cuối tháng 2 và có lúc đưa Brent lên tới 119 USD/thùng.
Trong kịch bản xấu nhất, phía Saudi dự báo giá có thể lên 150 USD vào đầu tháng 4, sau đó tăng lên 165 USD và thậm chí chạm 180 USD nếu tình trạng gián đoạn không được giải quyết. Trên thị trường, hoạt động quyền chọn cũng cho thấy kỳ vọng giá Brent có thể đạt 130–150 USD trong ngắn hạn và cao hơn nữa vào cuối năm.
Tuy nhiên, mức giá cao như vậy được xem là mang tính bất ổn. Các nhà hoạch định chính sách Saudi lo ngại rằng giá dầu quá cao có thể khiến nhu cầu sụt giảm mạnh, είτε do thay đổi hành vi tiêu dùng hoặc do nền kinh tế suy yếu. Lịch sử cho thấy các cú sốc dầu lớn thường đi trước các cuộc suy thoái, đặc biệt nếu kéo dài.
Theo khảo sát của The Wall Street Journal, giá dầu quanh 138 USD/thùng có thể đẩy xác suất suy thoái toàn cầu lên trên 50%, so với mức cơ sở hiện tại khoảng 32% trong 12 tháng tới.
Yếu tố địa chính trị vẫn là động lực chính. Các cuộc tấn công của Iran vào hạ tầng năng lượng tại vùng Vịnh, bao gồm ở Qatar và Saudi Arabia, cùng với các vụ tấn công vào tàu thuyền đã làm gián đoạn dòng chảy qua eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu. Cú sốc nguồn cung này đang siết chặt thị trường vật lý, với giá dầu tham chiếu Trung Đông như Oman đã vượt 160 USD/thùng.
Trong khi đó, chi phí nhiên liệu tăng đang dần truyền vào nền kinh tế. Giá xăng và diesel cao hơn hoạt động như một “loại thuế” đối với tiêu dùng, làm giảm thu nhập khả dụng và gia tăng chi phí trong chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp có thể cắt giảm sản xuất, trong khi người tiêu dùng điều chỉnh chi tiêu và đi lại.
Nhìn rộng hơn, diễn biến này cho thấy các cú sốc địa chính trị trên thị trường năng lượng đang lan tỏa mạnh mẽ tới kinh tế toàn cầu. Giá dầu cao đẩy lạm phát tăng, kéo lợi suất trái phiếu lên và thắt chặt điều kiện tài chính, qua đó làm gia tăng rủi ro tăng trưởng chậm lại hoặc suy thoái. Cân bằng giữa nguồn cung bị hạn chế và nhu cầu suy yếu sẽ là yếu tố quyết định giá dầu có thể tăng xa đến đâu trước khi tự điều chỉnh