Bất chấp căng thẳng thương mại leo thang trở lại với Mỹ sau khi ông Donald Trump tái đắc cử, Trung Quốc vẫn ghi nhận thặng dư thương mại lớn nhất trong lịch sử vào năm 2025. Xuất khẩu tăng 5.5% so với cùng kỳ, đạt 3.77 nghìn tỷ USD, trong khi nhập khẩu gần như đi ngang ở 2.58 nghìn tỷ USD, đưa thặng dư thương mại lên 1.19 nghìn tỷ USD.
Kết quả này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh xuất khẩu sang Mỹ giảm mạnh 20%, xuống còn 420 tỷ USD, còn nhập khẩu từ Mỹ giảm 14.6%, xuống 139.7 tỷ USD.
Lý giải cho nghịch lý này, các nhà phân tích cho rằng đa dạng hóa thị trường xuất khẩu là yếu tố then chốt. Trung Quốc đã chủ động dịch chuyển trọng tâm thương mại khỏi Mỹ sang Đông Nam Á, châu Phi và Mỹ Latinh, đồng thời tái cấu trúc chuỗi cung ứng thông qua các nước trung gian, giúp duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu ngay cả khi chiến tranh thương mại kéo dài.
Tuy nhiên, bức tranh tích cực từ thương mại không đồng nghĩa với việc nền kinh tế Trung Quốc đang vận hành mạnh mẽ trên diện rộng.
Trong ngắn hạn, diễn biến của các chỉ số như CSI 300 hay Hang Seng có thể tạo cảm giác lạc quan khi so sánh với S&P 500 và Nasdaq. Nhưng nếu nhìn trong khung thời gian dài hơn, khoảng 5 năm, hiệu suất thị trường tài chính Trung Quốc cho thấy một thực tế kém khả quan hơn.
Quan trọng hơn, những điểm yếu mang tính cấu trúc ngoài lĩnh vực xuất khẩu vẫn chưa được khắc phục. Nỗ lực thúc đẩy nhu cầu nội địa — trụ cột được kỳ vọng cho tăng trưởng bền vững — vẫn chưa đạt kết quả rõ rệt. Doanh số bán lẻ hầu như không tăng và, sau khi điều chỉnh theo mùa, đã giảm hai tháng liên tiếp, lần lượt -0.4% trong tháng 11 và -0.1% trong tháng 12. Tăng trưởng bán lẻ theo năm chỉ đạt 0.9% trong tháng 12, kéo mức trung bình quý xuống 1.1%.
Song song đó, đầu tư toàn nền kinh tế giảm 3.8% so với cùng kỳ trong năm 2025, phản ánh tâm lý thận trọng kéo dài của khu vực doanh nghiệp.
Dữ liệu chính thức cho thấy GDP Trung Quốc tăng 5% trong năm 2025, phù hợp với mục tiêu của chính phủ. Tuy nhiên, đà tăng trưởng đã chậm lại còn 4.5% trong quý IV, làm dấy lên lo ngại rằng tăng trưởng sẽ tiếp tục suy yếu nếu cầu nội địa không được cải thiện trong năm 2026.
Trong bối cảnh đó, giới quan sát cho rằng chính phủ Trung Quốc nhiều khả năng sẽ phải nới lỏng chính sách hơn nữa, thông qua cắt giảm lãi suất và mở rộng kích thích tài khóa, nhằm ổn định tăng trưởng.
Kế hoạch 5 năm mới, dự kiến công bố vào tháng 3, được kỳ vọng sẽ nhấn mạnh vai trò của tiêu dùng. Tuy nhiên, khả năng triển khai các cải cách sâu rộng đủ để đảo ngược xu hướng giảm phát vẫn bị nghi ngờ. Do đó, mô hình tăng trưởng của Trung Quốc khó có sự thay đổi căn bản, và thương mại nhiều khả năng vẫn là động lực chính của nền kinh tế trong thời gian tới.