Các số liệu kinh tế của Trung Quốc hiếm khi đi chệch khỏi thông điệp mà Bắc Kinh muốn truyền tải. Báo cáo CPI tháng 12 cũng không ngoại lệ, khi giúp giữ lạm phát cả năm 2025 ở mức 0%, cho phép giới chức tuyên bố rằng nền kinh tế chưa rơi vào giảm phát. Về mặt kỹ thuật, điều này là đúng. Nhưng về bản chất, câu chuyện lại phức tạp hơn nhiều.
Đằng sau lớp vỏ số liệu, áp lực giảm phát tại Trung Quốc vẫn đang âm ỉ và có nguy cơ kéo dài sang năm 2026.
Căn nguyên của vấn đề bắt đầu từ cú sụp đổ của thị trường bất động sản kể từ năm 2021. Giá nhà lao dốc khiến hộ gia đình cảm thấy tài sản bị bào mòn, buộc họ phải tăng tiết kiệm và cắt giảm chi tiêu. Tiêu dùng nội địa – động lực tăng trưởng mà Bắc Kinh kỳ vọng – vì thế vẫn yếu ớt.
Trong khi đó, Trung Quốc lại đẩy mạnh đầu tư vào các ngành công nghiệp chiến lược phục vụ quá trình chuyển đổi xanh. Năng lực sản xuất tăng nhanh, nhưng cầu trong nước không theo kịp, tạo ra tình trạng dư thừa công suất nghiêm trọng. Hệ quả là hiện tượng ““cạnh tranh nội bộ không hiệu quả”” – cuộc cạnh tranh giá ngày càng khốc liệt giữa các doanh nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực như xe điện và năng lượng mặt trời.
Áp lực giảm giá được phản ánh rõ nét qua chỉ số giá sản xuất (PPI), đã giảm liên tiếp suốt 38 tháng. Dù mức giảm gần đây có phần thu hẹp, PPI tháng 12 vẫn giảm 1.9% so với cùng kỳ, cho thấy xu hướng giá yếu vẫn chưa đảo chiều.
Khi thị trường trong nước không thể hấp thụ sản lượng, các doanh nghiệp Trung Quốc buộc phải tìm lối thoát ra bên ngoài. Xuất khẩu tăng mạnh, không chỉ với hàng hóa hoàn chỉnh mà cả các linh kiện then chốt như pin, cell năng lượng và thiết bị điện tử – thường được bán với mức giá rất thấp. Điều này tạo ra một “neo giảm phát” lan rộng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tác động này càng rõ rệt hơn khi đồng nhân dân tệ suy yếu so với giai đoạn trước đại dịch. Dù đã ổn định phần nào trong năm 2025, đồng tiền này vẫn thấp hơn hơn 10% so với năm 2022, khiến hàng hóa Trung Quốc càng rẻ và cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế.
Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế lớn vừa mới kiểm soát được lạm phát và đang cân nhắc bước đi chính sách tiếp theo, việc Trung Quốc xuất khẩu giảm phát có thể trở thành một rủi ro vĩ mô bị đánh giá thấp. Đặc biệt, nguy cơ này càng đáng lo ngại khi nó tác động đến các nền kinh tế đang bước vào chu kỳ tăng trưởng chậm lại.
Bắc Kinh đã bắt đầu phản ứng, với cam kết triển khai các chính sách “chống cạnh tranh nội bộ không hiệu quả”” và thúc đẩy mô hình tăng trưởng dựa vào tiêu dùng. Tuy nhiên, đây là bài toán cấu trúc dài hạn, khó có thể giải quyết trong ngắn hạn bằng các biện pháp hành chính.
Dù chưa phải là mối đe dọa trước mắt, câu chuyện giảm phát của Trung Quốc – và khả năng lan tỏa ra toàn cầu – xứng đáng được theo dõi sát sao, bởi nó có thể trở thành một trong những biến số vĩ mô quan trọng của thị trường trong thời gian tới.
