Trong bài phát biểu mới nhất, bà Sarah Breeden, Phó Thống đốc phụ trách Ổn định Tài chính của Ngân hàng Trung ương Anh (BoE), đã đưa ra những đánh giá sâu sắc về thực trạng của hệ thống tài chính toàn cầu giữa bối cảnh các cú sốc địa chính trị và kinh tế lớn đang diễn ra.
Sức chống chịu và Sự dịch chuyển của rủi ro
Bà Breeden mở đầu bằng việc ghi nhận rằng mặc dù hệ thống đã cho thấy sức chống chịu đáng kinh ngạc trong 6 năm qua — vượt qua đại dịch, các cuộc chiến tranh và khủng hoảng năng lượng — nhưng lịch sử đã chứng minh: sự ổn định tài chính thường bị phá vỡ khi sự lạc quan lấn át tính thận trọng.
Bà cho rằng phần lớn sự ổn định hiện tại có được là nhờ vào các cuộc cải cách cấu trúc được thực thi sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, đặc biệt là việc gia tăng nguồn vốn và bộ đệm thanh khoản tại các ngân hàng. Tuy nhiên, bà lên tiếng cảnh báo rằng rủi ro không hề biến mất mà thực chất đã dịch chuyển sang những khu vực kém minh bạch và ít bị quản lý hơn.
Ba "tiếng vọng" từ các cuộc khủng hoảng trong quá khứ
Phó Thống đốc BoE chỉ ra ba lỗ hổng cụ thể hiện đang phản chiếu những dấu hiệu cảnh báo của các cuộc khủng hoảng trước đây:
- Sự tăng trưởng nóng và tính thiếu minh bạch của các thị trường tư nhân (private markets).
- Mức độ đòn bẩy cao trên các thị trường trái phiếu chính phủ do hoạt động của các quỹ phòng hộ (hedge fund) thúc đẩy.
- Định giá tài sản bị kéo căng quá mức trong các lĩnh vực rực nóng như trí tuệ nhân tạo (AI).
Bà bày tỏ sự lo ngại khi các thị trường tín dụng tư nhân này vẫn chưa từng trải qua "bài kiểm tra sức chịu đựng" thực sự từ một cú sốc vĩ mô lớn trong môi trường lãi suất cao. Hơn thế nữa, bà lưu ý rằng nợ công hiện đang ở mức cao kỷ lục thời hậu chiến, điều này làm thu hẹp đáng kể dư địa tài khóa của các chính phủ trong việc ứng phó với các đợt gián đoạn trong tương lai.
Sự kết hợp giữa đòn bẩy, tính phức tạp và mức độ tập trung ở những khu vực này cho thấy: mặc dù mạng lưới ngân hàng cốt lõi vẫn vững mạnh, nhưng hệ thống rộng lớn hơn lại vô cùng mong manh. Đáng chú ý, bà nhấn mạnh rằng cuộc xung đột ở Trung Đông đang làm tăng xác suất khiến tất cả những lỗ hổng này có thể bùng phát cùng một lúc.
Giải pháp và Bài toán chính sách
Để giải quyết những rủi ro đang dịch chuyển này, bà Breeden vạch ra một chiến lược tập trung vào việc giám sát toàn hệ thống thay vì chỉ theo dõi các tổ chức riêng lẻ. Điều này bao gồm việc tiến hành các bài kiểm tra sức chịu đựng đối với các lĩnh vực tài chính phi ngân hàng và thị trường tư nhân để hiểu rõ cách thức các cú sốc có thể lây lan qua nền kinh tế thực.
Bà cũng làm nổi bật sự cần thiết của hợp tác quốc tế và việc phát triển các công cụ mới, chẳng hạn như Cơ sở Repo NBFI Dự phòng (Contingent NBFI Repo Facility), cho phép ngân hàng trung ương cung cấp thanh khoản trực tiếp cho các công ty bảo hiểm và quỹ hưu trí trong giai đoạn thị trường bị rối loạn chức năng.
Cuối cùng, bà Breeden kết luận rằng mặc dù hệ thống đã được chuẩn bị tốt hơn so với quá khứ, nhưng "tiếng vọng" của những cuộc khủng hoảng trước đây vẫn còn hiện hữu. Và vai trò tối thượng của BoE là đảm bảo những rủi ro mới nổi này không bị phớt lờ trong những giai đoạn mà thị trường có vẻ như đang yên bình.
