Trump nói đang dần mất kiên nhẫn với Iran sau cuộc gặp ông Tập Cận Bình

Nhà Trắng cho biết ông Trump và ông Tập đã nhất trí trong cuộc gặp tại Bắc Kinh rằng tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz cần được duy trì thông suốt. Iran trước đó gần như đã phong tỏa tuyến đường biển này để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bắt đầu từ ngày 28/2, gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung năng lượng toàn cầu. Trung Quốc hiện là đối tác thân cận của Iran và cũng là khách hàng mua dầu lớn nhất của nước này.

Mỹ đã tạm dừng các cuộc tấn công nhằm vào Iran từ tháng trước nhưng tiếp tục phong tỏa các cảng biển của Tehran. Các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột hiện rơi vào bế tắc khi Iran từ chối từ bỏ chương trình hạt nhân cũng như kho uranium làm giàu của mình.

“Tôi sẽ không kiên nhẫn thêm nhiều nữa. Họ nên đạt được một thỏa thuận,” ông Trump nói trong cuộc phỏng vấn phát sóng tối thứ Năm trên chương trình Hannity của Fox News.

Liên quan đến vấn đề kho uranium làm giàu bí mật của Iran, ông Trump cho rằng việc Mỹ tiếp quản số uranium này chủ yếu mang ý nghĩa hình ảnh và truyền thông.

“Tôi không nghĩ điều đó thực sự cần thiết ngoài khía cạnh truyền thông,” ông Trump nói. “Dù vậy, tôi vẫn cảm thấy yên tâm hơn nếu Mỹ kiểm soát được nó. Nhưng theo tôi, điều đó mang tính biểu tượng nhiều hơn.”

Trong diễn biến mới nhất tại tuyến hàng hải này, một tàu hàng của Ấn Độ chở gia súc từ châu Phi tới UAE đã bị đánh chìm hôm thứ Tư ngoài khơi Oman.

Ấn Độ lên án vụ tấn công và cho biết toàn bộ 14 thành viên thủy thủ đoàn đã được lực lượng bảo vệ bờ biển Oman giải cứu. Công ty an ninh hàng hải Vanguard của Anh nhận định con tàu có thể đã trúng tên lửa hoặc máy bay không người lái gây nổ.

Trong một vụ việc khác, cơ quan an ninh hàng hải Anh UKMTO cho biết “những người không được phép” đã lên một con tàu neo ngoài khơi cảng Fujairah của UAE và điều khiển nó hướng về phía Iran.

Vanguard cho biết một nhân viên an ninh của công ty đã báo cáo rằng “con tàu bị lực lượng Iran kiểm soát khi đang neo đậu”.

Sau cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập hôm thứ Năm, Nhà Trắng cho biết hai nhà lãnh đạo thống nhất rằng eo biển Hormuz cần được mở, đồng thời ông Tập khẳng định Trung Quốc phản đối việc quân sự hóa khu vực này cũng như phản đối bất kỳ nỗ lực nào nhằm thu phí lưu thông qua eo biển.

Ông Trump cũng cho biết ông Tập cam kết sẽ không cung cấp thiết bị quân sự cho Iran.

“Ông ấy nói sẽ không cung cấp thiết bị quân sự. Đó là một tuyên bố rất quan trọng,” ông Trump phát biểu trên Fox News.

Theo thông cáo của Nhà Trắng, ông Tập cũng bày tỏ quan tâm đến việc mua thêm dầu từ Mỹ nhằm giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz trong tương lai. Hai nhà lãnh đạo đồng thời thống nhất rằng Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân, dù Tehran nhiều lần phủ nhận tham vọng này.

Ông Trump đang muốn tranh thủ sự hỗ trợ từ Trung Quốc nhằm kết thúc cuộc chiến vốn ngày càng trở thành gánh nặng chính trị trước cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ vào tháng 11 tới. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng Bắc Kinh khó gây sức ép mạnh với Iran hoặc chấm dứt hỗ trợ quân sự cho Tehran do Iran vẫn là đối trọng chiến lược quan trọng với Mỹ.

Trong cuộc phỏng vấn với CNBC tại Bắc Kinh, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết ông tin Trung Quốc sẽ “làm những gì có thể” để giúp duy trì hoạt động của eo biển Hormuz, bởi điều này “rất phù hợp với lợi ích của họ”. Trước chiến sự, khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu đi qua tuyến đường biển này.

Tuy nhiên, tiến trình ngoại giao hiện gần như đóng băng sau khi Mỹ và Iran tuần trước đều bác bỏ đề xuất mới nhất của phía còn lại.

Fujairah là cảng xuất khẩu dầu duy nhất của UAE nằm bên ngoài eo biển Hormuz, giúp một phần hàng hóa có thể tiếp cận thị trường mà không phải đi qua điểm nghẽn này.

Iran dường như đang đạt được các thỏa thuận riêng với một số quốc gia để cho phép tàu thuyền của họ đi qua eo biển nếu chấp nhận các điều kiện từ Tehran.

Một tàu chở dầu của Nhật Bản đã đi qua eo biển hôm thứ Tư sau khi Thủ tướng Nhật Bản cho biết đã đề nghị Tổng thống Iran hỗ trợ. Một tàu chở dầu cỡ lớn của Trung Quốc cũng đã đi qua cùng ngày. Hãng tin Fars của Iran đưa tin Tehran đã đạt thỏa thuận cho phép một số tàu Trung Quốc lưu thông qua eo biển.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết đã có 30 tàu đi qua eo biển Hormuz kể từ tối thứ Tư. Con số này vẫn thấp hơn nhiều so với khoảng 140 tàu mỗi ngày trước chiến sự nhưng được xem là mức tăng đáng kể nếu được xác nhận.

Theo công ty phân tích vận tải biển Kpler, khoảng 10 tàu đã đi qua eo biển trong 24 giờ qua, so với mức 5 - 7 tàu mỗi ngày trong những tuần gần đây.

Hàng nghìn người Iran đã thiệt mạng trong các đợt không kích của Mỹ và Israel trong những tuần đầu chiến sự. Tại Lebanon, hàng nghìn người khác cũng thiệt mạng khi xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn bùng phát trở lại.

Các cuộc đàm phán giữa quan chức Lebanon và Israel tại Washington hôm thứ Năm được một quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao Mỹ đánh giá là “mang tính xây dựng và tích cực”, đồng thời cho biết các cuộc trao đổi sẽ tiếp tục trong ngày thứ Sáu.

Ông Trump cho biết mục tiêu của cuộc chiến là phá hủy chương trình hạt nhân Iran, chấm dứt khả năng tấn công các nước láng giềng và tạo điều kiện để người dân Iran lật đổ chính quyền hiện tại.

Trong phiên điều trần trước Thượng viện Mỹ hôm thứ Năm, Đô đốc Brad Cooper cho rằng năng lực đe dọa các nước láng giềng và lợi ích của Mỹ trong khu vực của Iran đã “suy giảm đáng kể”.

“Họ không còn khả năng đe dọa các đối tác trong khu vực hay nước Mỹ như trước đây trên mọi phương diện,” ông Cooper nói.

Tuy nhiên, vị đô đốc này không trả lời trực tiếp các thông tin từ Reuters và nhiều hãng tin khác cho rằng Iran vẫn duy trì đáng kể năng lực tên lửa và máy bay không người lái.

Chính quyền Iran, vốn đã dùng vũ lực để trấn áp các cuộc biểu tình chống chính phủ hồi đầu năm, hiện chưa phải đối mặt với phe đối lập có tổ chức nào kể từ khi chiến sự nổ ra. Việc kiểm soát eo biển Hormuz cũng giúp Tehran có thêm đòn bẩy trong các cuộc đàm phán.

Washington muốn Iran bàn giao lượng uranium làm giàu và từ bỏ các hoạt động làm giàu tiếp theo. Trong khi đó, Tehran yêu cầu Mỹ dỡ bỏ trừng phạt, bồi thường thiệt hại chiến tranh và công nhận quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.