Trump tuyên bố không cần Trung Quốc hỗ trợ để chấm dứt chiến tranh Iran, Tehran siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz

Trước thềm hội nghị thượng đỉnh quan trọng tại Bắc Kinh, ông Trump cho biết ông không nghĩ cần phải nhờ tới Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình để giải quyết cuộc xung đột vốn đang tiếp tục làm gián đoạn tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu.

“Tôi không nghĩ chúng tôi cần bất kỳ sự giúp đỡ nào với Iran. Chúng tôi sẽ thắng bằng cách này hay cách khác, hòa bình hoặc không,” ông nói với các phóng viên.

Hơn một tháng sau khi lệnh ngừng bắn mong manh có hiệu lực, hai bên vẫn chưa đạt được tiến triển nào trong việc chấm dứt xung đột.

Trong khi đó, Iran dường như đang củng cố quyền kiểm soát đối với eo biển Hormuz khi đạt được các thỏa thuận với Iraq và Pakistan nhằm vận chuyển dầu và khí tự nhiên hóa lỏng từ khu vực, theo các nguồn tin am hiểu vấn đề.

Các nguồn tin cho biết nhiều quốc gia khác cũng đang xem xét những thỏa thuận tương tự, động thái có thể khiến quyền kiểm soát của Tehran đối với tuyến hàng hải này dần trở thành trạng thái mang tính lâu dài hơn.

Chính quyền Trump ngày thứ Ba cho biết các quan chức cấp cao Mỹ và Trung Quốc đã nhất trí từ tháng trước rằng không quốc gia nào nên được phép thu phí đối với hoạt động vận tải qua khu vực này, nhằm thể hiện sự đồng thuận trước thềm hội nghị thượng đỉnh.

Trung Quốc, quốc gia vẫn duy trì quan hệ với Iran và là một trong những khách hàng mua dầu lớn của Tehran, không phản đối nhận định trên.

Ông Trump dự kiến sẽ thảo luận về cuộc chiến với Chủ tịch Tập Cận Bình trong các cuộc họp từ thứ Năm đến thứ Sáu, đồng thời được cho là sẽ thúc giục Trung Quốc gây sức ép buộc Tehran đạt thỏa thuận với Washington nhằm chấm dứt xung đột.

Các yêu cầu của Mỹ bao gồm việc Iran chấm dứt chương trình hạt nhân và từ bỏ quyền kiểm soát mang tính “bóp nghẹt” đối với eo biển Hormuz.

Phía Iran cũng đưa ra các yêu cầu riêng, bao gồm bồi thường thiệt hại chiến tranh, dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ và chấm dứt chiến sự trên mọi mặt trận, trong đó có Lebanon, nơi đồng minh của Mỹ là Israel đang giao tranh với lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn. Ông Trump hôm thứ Hai đã bác bỏ các yêu cầu này và gọi đó là “rác rưởi”.

Cái giá của chiến tranh

Trong bối cảnh chi phí chiến tranh ngày càng leo thang, ông Trump ngày thứ Ba khẳng định khó khăn tài chính của người dân Mỹ không ảnh hưởng tới quan điểm của ông về cuộc chiến với Iran.

Bộ Lao động Mỹ trước đó công bố lạm phát tiêu dùng của nước này tiếp tục tăng tốc trong tháng 4, với tốc độ tăng hàng năm mạnh nhất trong ba năm qua. Dữ liệu cho thấy giá thực phẩm tăng mạnh, trong khi chi phí thuê nhà và giá vé máy bay cũng leo thang.

Khi được hỏi áp lực kinh tế của người dân Mỹ có thúc đẩy ông đạt thỏa thuận hay không, ông Trump trả lời: “Hoàn toàn không.”

“Điều duy nhất quan trọng khi tôi nói về Iran là họ không được sở hữu vũ khí hạt nhân,” ông Trump phát biểu trước khi rời Nhà Trắng để tới Trung Quốc. “Tôi không nghĩ về tình hình tài chính của người dân Mỹ. Tôi không nghĩ về bất kỳ ai. Tôi chỉ nghĩ tới một điều: chúng ta không thể để Iran có vũ khí hạt nhân. Đó là tất cả. Đó là điều duy nhất thúc đẩy tôi.”

Những phát biểu này nhiều khả năng sẽ khiến giới chỉ trích gia tăng chú ý trong bối cảnh chi phí sinh hoạt vẫn là một trong những vấn đề hàng đầu đối với cử tri trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Giá dầu Brent tiếp tục tăng mạnh, vượt mốc 107 USD/thùng, khi bế tắc hiện tại khiến eo biển Hormuz phần lớn vẫn trong tình trạng phong tỏa.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết tàu sân bay Abraham Lincoln đang hoạt động tại biển Arab nhằm thực thi lệnh phong tỏa của Mỹ. Con tàu đã chuyển hướng 65 tàu thương mại và vô hiệu hóa thêm bốn tàu khác.

Lầu Năm Góc cho biết tổng chi phí chiến tranh hiện đã lên tới 29 tỷ USD, tăng thêm 4 tỷ USD so với ước tính cuối tháng trước. Một quan chức nói với các nhà lập pháp rằng con số mới bao gồm chi phí sửa chữa, thay thế thiết bị và các chi phí vận hành phát sinh.

Các cuộc khảo sát cho thấy cuộc chiến hiện không được lòng cử tri Mỹ trong bối cảnh chỉ còn chưa đầy sáu tháng trước cuộc bầu cử toàn quốc, sự kiện sẽ quyết định liệu Đảng Cộng hòa của ông Trump có tiếp tục kiểm soát Quốc hội hay không.

Theo khảo sát Reuters/Ipsos hoàn tất hôm thứ Hai, cứ ba người Mỹ thì có hai người cho rằng ông Trump chưa giải thích rõ lý do nước Mỹ tham chiến, bao gồm một phần ba cử tri Đảng Cộng hòa và gần như toàn bộ cử tri Đảng Dân chủ.

Giới chức Iran giữ lập trường cứng rắn

Các quan chức Iran tiếp tục thể hiện lập trường cứng rắn.

Hãng tin Fars dẫn lời một quan chức thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết Tehran đã mở rộng định nghĩa về eo biển Hormuz thành một khu vực trải dài từ bờ biển thành phố Jask ở phía Đông tới đảo Siri ở phía Tây.

Tại Tehran, lực lượng Vệ binh Cách mạng đã tiến hành các cuộc tập trận “tập trung vào công tác chuẩn bị đối đầu với kẻ thù”, theo truyền hình nhà nước Iran đưa tin.