Israel rút quân khỏi một số khu vực ở nam Lebanon theo thỏa thuận ngừng bắn

Động thái diễn ra khi Tổng thống Lebanon Joseph Aoun tới Washington để gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump vào cuối ngày thứ Ba. Đây là cuộc gặp đầu tiên giữa lãnh đạo hai nước sau gần 20 năm, trong bối cảnh cả hai bên đều muốn kiềm chế Hezbollah và thúc đẩy hòa bình sau hai đợt giao tranh dữ dội giữa lực lượng này với Israel.

Hôm thứ Hai, Mỹ thông báo kích hoạt các "khu vực thí điểm" ở miền nam Lebanon, cho phép quân đội Lebanon tiếp quản các vị trí mà Israel đang kiểm soát.

Theo kế hoạch, quân đội Lebanon sẽ thiết lập quyền kiểm soát an ninh tại những khu vực từng có sự hiện diện của Hezbollah, từ đó loại bỏ lý do để Israel tiếp tục duy trì lực lượng bên kia biên giới.

Đợt giao tranh gần đây giữa Israel và Hezbollah bùng phát sau khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2. Để ủng hộ Tehran, Hezbollah đã tấn công Israel, khiến nước này triển khai hàng chục nghìn binh sĩ vượt biên giới. Theo chính phủ Lebanon, các cuộc không kích của Israel đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và hơn 1 triệu người phải sơ tán.

Quân đội Lebanon cho biết các đơn vị đã tiến vào thị trấn Zawtar Al Gharbeye, một trong ba khu vực thí điểm đầu tiên, sau khi Israel rút quân. Nhà chức trách đồng thời khuyến cáo người dân chưa nên quay trở về cho đến khi khu vực được xác nhận an toàn.

Theo bản đồ do Israel công bố, Zawtar Al Gharbeye nằm ở rìa phía bắc vùng đệm do Israel kiểm soát. Quân đội Lebanon cũng cho biết đã triển khai lực lượng tới Froun và Srifa, phối hợp với Nhóm điều phối quân sự về Lebanon gồm Mỹ và Israel.

Ba thị trấn này nằm trong số hơn 150 địa phương ở phía nam sông Litani, khu vực lâu nay là trọng tâm của các hoạt động quân sự và kiểm soát của Israel nhằm vào Hezbollah.

Theo thỏa thuận được ký tại Washington hồi tháng trước, Lebanon và Israel nhất trí triển khai lộ trình chấm dứt xung đột, hướng tới một thỏa thuận hòa bình lâu dài. Hai nước trên thực tế vẫn ở trong tình trạng đối đầu suốt nhiều thập kỷ.

Israel cho rằng cần tiếp tục kiểm soát vùng đệm và chưa cho phép người dân Lebanon quay trở lại chừng nào Hezbollah vẫn còn là mối đe dọa an ninh. Mỹ vẫn liệt Hezbollah là tổ chức khủng bố.

Các khu vực thí điểm được xem là phép thử đối với năng lực của Lebanon trong việc ngăn Hezbollah quay trở lại và thực hiện cam kết lâu nay về giải giáp các lực lượng vũ trang ngoài nhà nước. Hezbollah, vốn đã suy yếu đáng kể cả về sức mạnh quân sự lẫn ảnh hưởng chính trị sau hơn hai năm xung đột với Israel, chỉ trích kế hoạch do Mỹ hậu thuẫn là hành động phản bội lợi ích quốc gia.

Tổng thống Aoun, trong bối cảnh phải cân bằng nhiều sức ép chính trị trong nước, khẳng định Israel cần rút hoàn toàn khỏi lãnh thổ Lebanon, đồng thời kêu gọi hỗ trợ tài chính để quân đội nước này có đủ nguồn lực thực hiện nhiệm vụ.

Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, người sẽ bước vào cuộc bầu cử vào tháng 10, cho rằng đây chỉ là hoạt động tái bố trí lực lượng chứ không phải rút quân hoàn toàn.

Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết sẽ "điều chỉnh thế bố trí lực lượng" tại một trong các khu vực thí điểm, nhưng khẳng định binh sĩ vẫn sẵn sàng ứng phó với mọi mối đe dọa.