Ảnh vệ tinh cho thấy nguy cơ thảm họa môi trường tại Vịnh Ba Tư

Các nhà sinh thái học cảnh báo những vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu và cơ sở hạ tầng năng lượng có thể gây tác động nghiêm trọng tới hệ sinh thái biển, nguồn cá và cộng đồng dân cư ven biển phụ thuộc vào nguồn tài nguyên này.

Theo các chuyên gia, dầu loang có thể xuất phát từ các cuộc tấn công vào tàu thuyền, nhà máy lọc dầu và cơ sở dầu khí, hoặc do sự cố kỹ thuật trong quá trình bốc dỡ nhiên liệu.

Eo biển Hormuz — tuyến hàng hải kết nối Vịnh Ba Tư với biển Arab — gần như bị tê liệt trong phần lớn ba tháng qua, khiến hàng trăm tàu mắc kẹt và không thể ra đại dương. Kể từ khi chiến sự nổ ra, nhiều tàu đã trúng đạn hoặc mảnh vỡ từ tên lửa và máy bay không người lái bị đánh chặn. Các cơ sở năng lượng trên đất liền trong khu vực cũng liên tục bị tấn công, làm gia tăng nguy cơ tràn dầu.

Công ty Orbital của Tây Ban Nha, chuyên theo dõi dầu loang bằng ảnh vệ tinh, cho biết các sự cố được ghi nhận có quy mô từ vài chục thùng dầu cho tới những vụ đủ lớn để phải triển khai hoạt động xử lý khẩn cấp.

Hai vụ tràn dầu lớn nhất được phát hiện tại đảo Kharg của Iran — trung tâm xuất khẩu dầu quan trọng nhất của nước này. Một vụ xảy ra ngày 6/5 với lượng dầu ước tính từ 300 đến 3,000 thùng, và vụ còn lại ngày 16/5 có quy mô khoảng 200 đến 2,000 thùng dầu.

Một vệt dầu khác xuất phát từ đảo Lavan đã lan tới đảo Shidvar — khu bảo tồn thiên nhiên không người ở thuộc vùng biển Iran, nơi sinh sống của nhiều loài chim và san hô quý hiếm. Theo phân tích dữ liệu vệ tinh, sự cố xảy ra ngay sau vụ tấn công vào nhà máy lọc dầu Lavan hồi tháng 4.

Ngoài ra, một vụ tràn dầu nhỏ hơn được ghi nhận tại eo biển Hormuz ngày 4/5 sau khi có thông tin tàu chở dầu Barakah của ADNOC bị tấn công. Vệt dầu loang rộng khoảng 33.2 km² với khối lượng ước tính từ 25 đến 230 thùng dầu.

Các chuyên gia cho rằng quy mô các vụ tràn dầu hiện nay chưa lớn bằng những thảm họa môi trường trước đây, nhưng vẫn đủ để gây thiệt hại nghiêm trọng nếu không được xử lý kịp thời.

Trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, khoảng 11 triệu thùng dầu đã tràn ra biển, gây ô nhiễm nghiêm trọng bờ biển Kuwait và Saudi Arabia. Hàng chục nghìn tấn cá bị hủy và khoảng 30,000 con chim chết do ô nhiễm dầu.

Liên Hợp Quốc từng cảnh báo vùng biển Vịnh Ba Tư hiện vẫn tồn tại hơn 260 xác tàu chìm từ các cuộc chiến trước đây. Nhiều xác tàu còn chứa nhiên liệu, hóa chất độc hại và vật liệu nổ chưa phát nổ, tiếp tục rò rỉ ra môi trường biển.

Các nhà khoa học cho biết tác động cộng dồn từ nhiều vụ tràn dầu nhỏ có thể nguy hiểm không kém một thảm họa lớn. Tuy nhiên, trong bối cảnh chiến sự kéo dài, vấn đề môi trường thường không được ưu tiên.

Các hệ sinh thái biển tại Vịnh Ba Tư hiện được giới nghiên cứu đặc biệt quan tâm vì san hô tại đây có khả năng chịu nhiệt cao, giúp cung cấp dữ liệu quan trọng về tác động của biến đổi khí hậu trong tương lai.

Theo các chuyên gia, khu vực này có thể mang lại những bài học quan trọng cho thế giới trong việc thích nghi với các đợt nắng nóng cực đoan và nhiệt độ biển gia tăng trong những thập kỷ tới.