Hormuz phơi bày giới hạn sức mạnh quân sự Mỹ

Sau 5 tháng xung đột, Mỹ đang phải đối mặt với những giới hạn trong sức mạnh quân sự trước một đối thủ kiên quyết tại một trong những điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới. Khi lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz tiếp tục suy giảm, giá dầu tăng cao càng tạo thêm sức ép đối với Tổng thống Donald Trump.

Theo Steve Wills, chuyên gia của Navy League, Iran có thể không hoàn toàn "kiểm soát" Hormuz, nhưng vẫn đủ khả năng đe dọa hoạt động vận tải hàng hải đến mức làm tăng giá dầu và phí bảo hiểm hàng hải.

Các hãng vận tải biển vẫn thận trọng khi đi qua khu vực này, ngay cả khi có sự hộ tống của Mỹ, do các cuộc tấn công liên tiếp của Iran nhằm vào tàu thương mại khiến hành trình trở nên đầy rủi ro.

Nhiều tháng sau khi ông Trump tuyên bố hải quân Iran đã bị đánh bại, quân đội Mỹ vẫn tiến hành các cuộc không kích hằng ngày nhằm "tiếp tục làm suy giảm khả năng đe dọa các tàu dân sự" của Iran tại Hormuz, theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Hôm thứ Tư, lực lượng Mỹ đã tấn công một siêu tàu chở dầu sâu trong Vịnh Ba Tư trong khuôn khổ chiến dịch phong tỏa các cảng của Iran.

Giá dầu tiếp tục tăng trong bối cảnh giao tranh giữa hai bên chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Dầu Brent đã có lúc lên 85 USD/thùng, mức cao nhất kể từ trước khi Mỹ và Iran công bố thỏa thuận ngừng bắn vào tháng trước.

Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Fatih Birol cảnh báo nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa, kinh tế toàn cầu, đặc biệt là các nước trong khu vực và châu Á, sẽ gặp nhiều khó khăn. Theo ông, Hormuz cần được mở lại hoàn toàn và vô điều kiện trong vòng vài tuần, chứ không phải vài tháng.

Dù đầu tuần này ông Trump khẳng định Hormuz vẫn mở, bất chấp tuyên bố của Iran về việc đóng cửa tuyến hàng hải này, một số quan chức trong chính quyền Mỹ lại thừa nhận những hạn chế trong khả năng bảo vệ các tàu chở hàng cỡ lớn di chuyển chậm qua vùng biển hẹp.

Phó Tổng thống JD Vance cho rằng Mỹ có thể phá hủy radar, máy bay không người lái hay tên lửa của Iran, nhưng việc tấn công tàu thuyền tại eo biển vẫn rất dễ xảy ra. Vì vậy, theo ông, giải pháp cuối cùng vẫn phải là đối thoại và đàm phán.

Về phần mình, Nhà Trắng vẫn cố gắng giảm nhẹ tác động của đà tăng giá dầu. Người phát ngôn Karoline Leavitt nhận định thị trường hiện vẫn "khá ổn định".

Tuy nhiên, các xuồng cao tốc và thủy lôi của Iran từ lâu đã được xem là mối đe dọa đáng kể dù số lượng không lớn. Tư lệnh CENTCOM Brad Cooper từng mô tả đây là "năng lực gây phiền toái", đồng thời cho biết hơn một nửa số xuồng tấn công cỡ nhỏ và trên 95% thủy lôi của Iran đã bị phá hủy từ hơn ba tháng trước.

Hiện chưa rõ còn bao nhiêu xuồng cao tốc thuộc "hạm đội muỗi" của Iran vẫn hoạt động, dù Mỹ cho biết đã phá hủy hơn 60 chiếc trong các cuộc không kích ngày 7/7.

Đối với thủy lôi, các quan chức Mỹ thừa nhận mối đe dọa vẫn còn hiện hữu. Đô đốc Daryl Caudle, Tư lệnh Hải quân Mỹ, cho biết tuần trước rằng "không có khả năng nào là Iran không còn thủy lôi".

Việc bảo đảm an toàn tuyệt đối cho eo biển Hormuz nhiều khả năng sẽ đòi hỏi một chiến dịch quân sự quy mô lớn hơn nhiều, điều mà Nhà Trắng vẫn muốn tránh trong bối cảnh dư luận Mỹ phản đối cuộc chiến.

Trong các tuyên bố gần đây, CENTCOM lần đầu tiên nhấn mạnh các cuộc tấn công nhằm vào những hòn đảo do Iran kiểm soát gần Hormuz như Abu Musa và Greater Tunb, cùng các cơ sở giám sát ven biển.

Theo Caitlin Talmadge, giáo sư về an ninh quốc gia tại Học viện Công nghệ Massachusetts (MIT), chính quyền Mỹ đã "đánh giá thấp nghiêm trọng" cả quyết tâm lẫn năng lực của Iran trong việc phong tỏa eo biển Hormuz. Bà cũng cho rằng kho vũ khí của Iran cho thấy khả năng chống chịu và cách thức triển khai hiệu quả hơn nhiều so với những gì giới phân tích dự đoán trước khi xung đột nổ ra.