Các nhà kinh tế Trung Quốc kêu gọi nới lỏng kiểm soát vốn khi USD suy yếu

Trong một động thái được xem là sự thay đổi chính sách lớn đối với nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới, Miao Yanliang — chiến lược gia trưởng tại China International Capital Corp. — đã nói trong một bài viết vào thứ Ba rằng các điều kiện đang trở nên chín muồi để thúc đẩy các cải cách như vậy mà không nhất thiết gây ra dòng vốn chảy ra ồ ạt.

Đồng tình với quan điểm đó, Ju Jiandong, một giáo sư tài chính tại Đại học Tsinghua, nhận định năm nay và năm tới là một “cửa sổ chiến lược” để mở cửa tài khoản vốn bởi sự tăng giá của đồng nhân dân tệ tạo ra môi trường thuận lợi trong khi các rủi ro địa chính trị gia tăng.

“Trung Quốc càng mở cửa tài khoản vốn và cho phép tỷ giá hối đoái linh hoạt hơn, thì càng có thể thu hút dòng vốn đổ vào,” Miao, người từng là kinh tế gia trưởng tại cơ quan quản lý ngoại hối của Trung Quốc, cho biết. “Đặc biệt khi đồng Đô la bước vào chu kỳ suy giảm chiến lược và bền vững, còn đồng nhân dân tệ bước vào chu kỳ tăng giá, đó chính là thời điểm thích hợp để nâng cao mức độ mở cửa tài khoản vốn.”

Những phát biểu này được đưa ra sau các bình luận của Chủ tịch Tập Cận Bình — được trình bày vào năm 2024 nhưng mới được công bố gần đây — trong đó ông đã nêu ra tham vọng biến đồng nhân dân tệ trở thành đồng tiền “được sử dụng rộng rãi” trong thương mại và tài chính toàn cầu, đồng thời đạt được vị thế đồng tiền dự trữ.

Hàng loạt bài phát biểu và ấn phẩm trong những tuần gần đây sẽ làm gia tăng suy đoán rằng các nhà chức trách Trung Quốc có thể đặt việc tự do hóa dòng vốn trở thành trọng tâm trong các nỗ lực thúc đẩy sử dụng quốc tế rộng rãi hơn của đồng nhân dân tệ. Tiến trình hướng tới một đồng tiền có thể chuyển đổi đã bị gián đoạn bởi một đợt giảm giá gây sốc vào năm 2015, và động lực đằng sau các cuộc thảo luận về cải cách tài khoản vốn đã suy giảm trong những năm gần đây.

Nhưng lần đầu tiên trong một thập kỷ, các tiếng nói có ảnh hưởng trong giới học thuật và tài chính đang công khai đề cập đến khả năng nhượng lại nhiều quyền kiểm soát hơn để nắm bắt cơ hội từ những lo ngại về sự thống trị của đồng Đô la, điều đang thúc đẩy nhu cầu đa dạng hóa của các ngân hàng trung ương và nhà đầu tư.

Đồng Đô la đã kết thúc năm 2025 với mức giảm hàng năm mạnh nhất trong tám năm sau nhiều tháng chính sách khó lường dưới nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của Donald Trump. Ngược lại, đồng nhân dân tệ có hiệu suất hàng năm tốt nhất kể từ năm 2020 theo giá trị danh nghĩa.

Một phần quan trọng trong tính toán mới của Trung Quốc cũng xuất phát từ sự không tương xứng giữa vị thế của nước này như một cường quốc sản xuất toàn cầu và tầm ảnh hưởng hạn chế của đồng tiền ở nước ngoài. Trung Quốc đã duy trì một chế độ “thả nổi có quản lý” đối với đồng nhân dân tệ trong nhiều năm, trong khi các hạn chế hiện tại đối với đầu tư xuyên biên giới và kiều hối cá nhân có nghĩa là tài khoản vốn vẫn phần lớn đóng cửa.

Trong nhiều tháng, các quan chức đã phát đi tín hiệu về tham vọng lớn hơn trong việc cải cách đồng nhân dân tệ và tài khoản vốn, nơi theo dõi các dòng chảy đầu tư.

Đề xuất của Đảng Cộng sản vào tháng 10 cho kế hoạch kinh tế tiếp theo đến năm 2030 bao gồm cam kết “thúc đẩy quốc tế hóa đồng nhân dân tệ và tăng cường mở cửa tài khoản vốn.” Đó là một lập trường táo bạo hơn so với kế hoạch 5 năm trước đó, vốn kêu gọi thúc đẩy toàn cầu hóa đồng tiền một cách “ổn định và thận trọng.”

Trung Quốc còn một chặng đường dài để đạt được mục tiêu của mình. Dù đã có vai trò lớn hơn trong thanh toán thương mại và tài chính, tỷ trọng của đồng nhân dân tệ trong dự trữ quốc tế toàn cầu vẫn dưới 2%, theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế, đứng ở vị trí thứ sáu và còn kém xa đồng Đô la.

Kiểm soát vốn vẫn là trở ngại lớn nhất đối với tầm nhìn của ông Tập, mặc dù Trung Quốc đã thực hiện các bước trong những năm gần đây để nới lỏng các hạn chế. Nhà đầu tư và công ty vẫn cần sự cho phép để chuyển tiền vào và ra khỏi quốc gia hoặc phải dựa vào các kênh được chỉ định, điều này ngăn cản thị trường trong nước tích hợp hơn với thế giới bên ngoài và hạn chế sức hấp dẫn của đồng tiền.

Mối đe dọa từ các dòng vốn chảy ra lớn có nguy cơ gây bất ổn cho thị trường và nền kinh tế là mối quan tâm lớn nhất đối với các nhà chức trách khi họ xem xét tự do hóa mạnh mẽ hơn.

Trung Quốc đã trải qua đợt thoái vốn đáng kể vào năm 2015 sau một động thái thất bại trong việc chuyển sang tỷ giá hối đoái dựa trên thị trường nhiều hơn, gây hoảng loạn cho các nhà đầu tư và buộc ngân hàng trung ương phải can thiệp. Dự trữ ngoại hối của Trung Quốc giảm khoảng 1 nghìn tỷ nhân dân tệ trong khoảng hai năm, khiến các nhà chức trách phải siết chặt kiểm soát vốn.

Nhưng môi trường cả trong nước và nước ngoài đã thay đổi đáng kể so với một thập kỷ trước, theo Miao.

Ông nói rằng các nhà đầu tư nước ngoài có nhu cầu ngày càng tăng để đầu tư vào tài sản Trung Quốc khi sức hấp dẫn của Mỹ suy giảm do các mức thuế quan mạnh mẽ và các động thái địa chính trị của Trump. Trong khi đó, các hộ gia đình và công ty Trung Quốc đã mua một lượng lớn tài sản ở nước ngoài thông qua các kênh được phê duyệt, giảm áp lực dòng vốn chảy ra, Miao cho biết.

Li Xunlei, kinh tế gia trưởng tại Zhongtai Financial International Ltd., người đã tham dự một hội thảo kinh tế do Thủ tướng Lý Cường tổ chức vào tháng 4, cũng đưa ra quan điểm tương tự trong một bài viết được công bố tuần trước.

Đồng tiền Trung Quốc bị định giá thấp đáng kể — dựa trên sức mua thực tế — là kết quả của việc thiếu thanh khoản toàn cầu, ông nói. Một tài khoản vốn mở hơn có thể thúc đẩy sự sẵn có của đồng nhân dân tệ trên quốc tế, một thay đổi có khả năng giúp đồng tiền này tăng giá, theo Li.

Tuy nhiên, sau nhiều thập kỷ thận trọng, các nhà chức trách Trung Quốc có khả năng sẽ tiếp tục cẩn trọng và không vội vàng triển khai bất kỳ thay đổi lớn nào.

“Có thể có một số dư địa ở mức độ nhỏ để thử nghiệm một số chính sách nhất định,” Gary Ng, kinh tế gia cao cấp tại Natixis SA, cho biết. Trung Quốc vẫn có thể thực hiện các bước nhỏ để thúc đẩy đồng tiền của mình, chẳng hạn như thúc đẩy một số hàng hóa được giao dịch bằng nhân dân tệ hoặc sử dụng nó để thanh toán và tài trợ cho các dự án đầu tư ở nước ngoài, ông nói.

Xiao Sheng, một quan chức tại Cục Quản lý Ngoại hối Nhà nước, đã phát tín hiệu rằng trọng tâm có khả năng sẽ là tối ưu hóa các kênh đầu tư xuyên biên giới hiện có.

Trong một bài viết được công bố vào thứ Tư, Xiao cho biết cơ quan quản lý sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người nước ngoài sử dụng các chương trình như hệ thống Nhà đầu tư Tổ chức Nước ngoài Đủ điều kiện. Các nhà chức trách sẽ “tăng cường cung cấp chính sách để thúc đẩy đầu tư và tài trợ xuyên biên giới,” ông nói.