Các quy trình nội bộ phức tạp phức tạp đang làm suy yếu lợi thế AI của Google

Sau khi nhanh chóng thu hẹp khoảng cách với OpenAI và Anthropic nhờ ra mắt mô hình Gemini 3 vào năm ngoái - vượt qua nhiều đối thủ trên các bài kiểm tra tiêu chuẩn - Google hiện lại bị tụt lại trong lĩnh vực AI hỗ trợ lập trình. Theo đánh giá, vấn đề không nằm ở công nghệ mà ở bộ máy quản lý và các quy trình nội bộ quá phức tạp.

Những khó khăn này được phản ánh qua làn sóng các nhà khoa học AI hàng đầu rời Google trong vài tháng gần đây. Trong số đó có Noam Shazeer, một trong những người phát minh kiến trúc Transformer - nền tảng của ChatGPT; John Jumper, chủ nhân Giải Nobel nhờ nghiên cứu về gấp cuộn protein; cùng Jonas Adler và Alexander Pritzel, hai nhân vật đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển Gemini. Hầu hết đều chuyển sang Anthropic, ngoại trừ Shazeer gia nhập OpenAI trong một thương vụ được xem là thành công lớn của Sam Altman.

Việc các nhà nghiên cứu di chuyển giữa các phòng thí nghiệm AI không phải điều hiếm gặp. OpenAI và Anthropic cũng có lợi thế thu hút nhân tài nhờ các gói quyền chọn cổ phiếu có thể tăng giá mạnh nếu hai công ty niêm yết trong thời gian tới.

Tuy nhiên, với những nhà khoa học hàng đầu như Shazeer hay Jumper, yếu tố tài chính không phải động lực chính. Họ đã sở hữu khối tài sản rất lớn, và điều hấp dẫn hơn là cơ hội làm việc ở tuyến đầu của công nghệ AI. Việc họ ra đi cũng diễn ra trong bối cảnh xuất hiện nhiều ý kiến không hài lòng về tiến độ phát triển các công cụ AI hỗ trợ lập trình của Google - lĩnh vực hiện được xem là vừa có giá trị thương mại cao nhất, vừa có ý nghĩa khoa học lớn nhất. Nhiều chuyên gia tin rằng AI lập trình, tức tự động hóa quá trình phát triển phần mềm, là con đường nhanh nhất để tiến tới trí tuệ nhân tạo ngang bằng con người vì AI có thể tự cải tiến chính kiến trúc của mình.

Hiện nay, các công cụ AI lập trình phổ biến nhất đều đến từ Anthropic và OpenAI. Anthropic tập trung gần như toàn bộ hội nghị dành cho lập trình viên vào sản phẩm Claude Code, trong khi Codex của OpenAI được nhiều người tham dự hội nghị AI Cerebral Valley tại London đánh giá là công cụ tốt hơn. Trong khi đó, rất ít người nhắc tới Antigravity - công cụ AI lập trình của Google được phát triển từ thương vụ mua lại startup Windsurf với giá 2.4 tỷ USD năm ngoái.

Nguyên nhân được cho là xuất phát từ cách phát triển sản phẩm lâu nay của Google. Các nhà quản lý được khuyến khích tung ra sản phẩm mới rồi nhanh chóng chuyển sang nhóm khác vì đó là con đường thăng tiến nhanh nhất. Trong hồ sơ xét thăng chức của một kỹ sư Google, việc ra mắt sản phẩm mới được đánh giá cao hơn nhiều so với việc tiếp tục duy trì và cải thiện sản phẩm đó. Điều này khiến Google nổi tiếng với việc liên tục tung ra nhiều sản phẩm cạnh tranh lẫn nhau rồi nhanh chóng bị khai tử. Thậm chí còn có một trang web chuyên thống kê các sản phẩm bị Google ngừng phát triển.

Cách làm này hiện cũng ảnh hưởng đến mảng AI lập trình. Google đã phát triển hàng loạt công cụ khác nhau như Jules, Gemini Code Assist, Firebase Studio, Antigravity và nhiều sản phẩm khác. Cựu Giám đốc sản phẩm của Jules, người vừa chuyển sang OpenAI, từng cảnh báo Google đang gặp "một vấn đề mang tính hệ thống", khi các nhóm phát triển theo đuổi những mục tiêu khác nhau.

Cơ chế khuyến khích thiếu đồng bộ cũng gây khó khăn cho các nhà nghiên cứu trong việc tiếp cận năng lực tính toán. Google phải dành phần lớn tài nguyên điện toán cho khách hàng dịch vụ đám mây thay vì ưu tiên cho các nhóm nghiên cứu. Một cựu nhà nghiên cứu của Google cho biết sau khi rời công ty, ông còn dễ tiếp cận năng lực tính toán cần thiết hơn so với khi phải vượt qua nhiều tầng quản lý nội bộ.

Ngoài ra, Google gần đây còn yêu cầu các nhà nghiên cứu AI phải chờ sáu tháng để đánh giá xem kết quả nghiên cứu có thể ứng dụng cho Gemini hay không trước khi được phép công bố. Điều này đặt các nhà khoa học vào tình thế khó xử. Sáu tháng là khoảng thời gian rất dài trong lĩnh vực AI đang thay đổi từng ngày, trong khi việc đóng góp vào Gemini cũng chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố nội bộ.

Dù vậy, Alphabet chưa phải đối mặt với mối đe dọa mang tính sống còn. Công ty sở hữu hệ thống chip AI riêng, các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, hoạt động kinh doanh điện toán đám mây phát triển và đặc biệt vẫn tạo ra nguồn doanh thu khổng lồ từ quảng cáo trực tuyến. Trong quý đầu năm 2026, Alphabet đạt doanh thu 77 tỷ USD, tăng 15% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, lợi thế về nguồn lực dồi dào cũng có thể trở thành điểm yếu nếu bộ máy quản lý cồng kềnh làm giảm tốc độ đổi mới. Trước đây, Google từng bỏ lỡ cơ hội dẫn đầu trong lĩnh vực mô hình ngôn ngữ lớn khi không thương mại hóa thành công kiến trúc Transformer do chính các nhà khoa học của mình phát minh, để rồi OpenAI tận dụng công nghệ này phát triển ChatGPT.

Hiện Google có nguy cơ lặp lại sai lầm tương tự trong lĩnh vực AI lập trình khi OpenAI và Anthropic ngày càng gia tăng khoảng cách. Theo các nguồn tin thân cận, mâu thuẫn giữa các nhóm nghiên cứu AI của Google tại Mountain View (California) và phòng thí nghiệm DeepMind ở London vẫn còn khá lớn. Giám đốc bộ phận AI Demis Hassabis hiện dành khoảng một nửa thời gian làm việc tại California, song vẫn phải tìm cách gắn kết các nhóm nghiên cứu đang hoạt động rời rạc.

Google cho biết đang hợp nhất các nỗ lực phát triển AI lập trình dưới nền tảng Antigravity. Đây được xem là bước đi đúng hướng, nhưng giới quan sát cho rằng Tổng giám đốc Sundar Pichai sẽ cần tiến hành những cải tổ sâu rộng hơn đối với cơ chế quản lý và hệ thống khuyến khích nếu muốn Google tiếp tục duy trì vị thế trong cuộc đua AI và khai thác tối đa tiềm năng mà công nghệ này mang lại.