Căng thẳng Trung Đông lan sang thị trường tín dụng Mỹ, rủi ro thanh khoản âm ỉ gia tăng

Cuộc xung đột kéo dài tại Trung Đông đang bắt đầu lan sang các thị trường tín dụng ngắn hạn của Mỹ, nơi những dấu hiệu căng thẳng ban đầu đã xuất hiện và có nguy cơ làm gia tăng rủi ro thanh khoản.

Chênh lệch tín dụng ngắn hạn đã nới rộng trong vài tuần gần đây, phản ánh tâm lý lo ngại về một cuộc xung đột kéo dài, qua đó đẩy thị trường vào trạng thái né tránh rủi ro rõ rệt hơn.

Iran đã phản hồi tối hậu thư của Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan đến việc mở lại Eo biển Hormuz trước 8 giờ tối EDT thứ Ba, khiến giới đầu tư thêm bất an và kỳ vọng vào một kết thúc sớm cho căng thẳng. Tuy nhiên, trong cùng ngày, ông Trump tiếp tục gia tăng sức ép khi cảnh báo sẽ tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn, tuyên bố rằng “một nền văn minh sẽ bị hủy diệt tối nay” nếu Tehran không đạt được thỏa thuận vào phút chót.

Các nhà phân tích hiện đang ghi nhận những dấu hiệu căng thẳng ban đầu trên thị trường thương phiếu (CP) Mỹ – quy mô khoảng 1,500 tỷ USD – vốn là nguồn tài trợ ngắn hạn thiết yếu cho các tập đoàn và ngân hàng. Đây cũng được xem là một chỉ báo quan trọng về điều kiện tài trợ và sức khỏe tín dụng.

Ban đầu, thị trường gần như phớt lờ xung đột tại Trung Đông, nhưng mức độ lo ngại đã tăng dần khi căng thẳng kéo dài.

“Tín dụng đang nới rộng trên toàn bộ đường cong và diễn ra khá đồng đều giữa các ngành,” Jan Nevruzi, chiến lược gia lãi suất Mỹ tại TD Securities (New York), nhận định. “Toàn bộ đường cong đã được định giá cao hơn, đồng nghĩa với việc chi phí tài trợ cũng tăng lên.”

Áp lực cũng bắt đầu lan sang thị trường trái phiếu lãi suất thả nổi (FRN) của các ngân hàng Mỹ – quy mô khoảng 2,000 tỷ USD. Đây là phân khúc thường bị xem nhẹ do nằm giữa thị trường tài trợ ngắn hạn (như thương phiếu và chứng chỉ tiền gửi) và thị trường trái phiếu doanh nghiệp dài hạn.

Chênh lệch giữa lãi suất thương phiếu không tài chính xếp hạng AA kỳ hạn 30 ngày và lãi suất SOFR một tháng – được đảm bảo bằng Kho bạc – đã tăng lên 6 điểm cơ bản, theo dữ liệu hàng tuần mới nhất từ Federal Reserve. Trước khi xung đột với Iran bùng phát vào ngày 28/2, mức chênh lệch này gần như bằng 0.

Khoảng chênh này phản ánh phần bù rủi ro mà nhà đầu tư yêu cầu khi cho vay đối với doanh nghiệp chất lượng cao thay vì các khoản vay có tài sản đảm bảo bằng Kho bạc. Việc chênh lệch gia tăng cho thấy chi phí tài trợ không đảm bảo – trong trường hợp này là các tổ chức phát hành không tài chính xếp hạng AA – đang trở nên đắt đỏ hơn, qua đó phát đi tín hiệu sớm về sự suy yếu của điều kiện tín dụng.

Những áp lực tương tự cũng đang xuất hiện ở các doanh nghiệp có xếp hạng thấp hơn. Chênh lệch lãi suất 30 ngày của nhóm phát hành không tài chính A2/P2 so với SOFR đã tăng lên 44 điểm cơ bản, so với mức chỉ 17 điểm cơ bản trước khi xung đột bắt đầu.

“Chi phí tài trợ đang buộc các tổ chức phát hành thương phiếu phải trả nhiều hơn để duy trì hoạt động,” Teresa Ho, trưởng chiến lược ngắn hạn Mỹ tại JPMorgan Chase (Boston), cho biết.

Ở phía nhà đầu tư, bà cho biết người mua thương phiếu đang tạm thời đứng ngoài, chờ đợi những tín hiệu ổn định rõ ràng hơn trước khi quay lại thị trường. Sự bất định hiện tại khiến họ trở nên thận trọng hơn, bởi “chúng tôi chưa thể biết điều kiện thanh khoản sẽ diễn biến ra sao trong vài tuần tới.”

Các quỹ thị trường tiền tệ – một trong những người mua thương phiếu lớn nhất – cũng ghi nhận biến động tài sản trong thời gian gần đây. Theo dữ liệu từ Investment Company Institute, tổng tài sản của các quỹ này đã giảm 2% trong tuần kết thúc ngày 1/4, xuống còn 1,246 nghìn tỷ USD.

Theo các nhà phân tích, sự sụt giảm này có thể phản ánh việc các quỹ để các khoản đầu tư ngắn hạn như thương phiếu đáo hạn thay vì tái đầu tư, qua đó giữ tiền mặt để đáp ứng nhu cầu rút vốn nếu cần.

Giới thị trường cũng đang theo dõi sát chênh lệch giữa nhóm tín dụng chất lượng thấp hơn A2/P2 và nhóm phát hành hàng đầu A1/P1. Thông thường, A2/P2 sẽ giao dịch với mức chênh lệch cao hơn nhằm bù đắp rủi ro bị hạ bậc tín nhiệm hoặc vỡ nợ.

A2/P2 thường là phân khúc đầu tiên chịu tác động trong các giai đoạn khủng hoảng. Khi mức độ bất định gia tăng, các quỹ thị trường tiền tệ có xu hướng rút khỏi nhóm phát hành chất lượng thấp hơn, yêu cầu lợi suất cao hơn và khiến chênh lệch so với A1/P1 bị nới rộng.

Dữ liệu mới nhất từ Federal Reserve cho thấy chênh lệch giữa tín dụng A2/P2 kỳ hạn 30 ngày và A1/P1 cùng kỳ hạn đã tăng lên 38 điểm cơ bản – mức được các nhà phân tích đánh giá là phù hợp với môi trường né tránh rủi ro ở mức nhẹ. Trước chiến tranh, con số này chỉ ở mức 20 điểm cơ bản. Đáng chú ý, chênh lệch này từng vọt lên 200–300 điểm cơ bản vào tháng 3/2020 khi đại dịch COVID-19 bùng phát.

Dấu hiệu thận trọng cũng đang lan sang thị trường FRN của ngân hàng, theo bà Teresa Ho, khi chênh lệch giữa FRN kỳ hạn 6 tháng và SOFR qua đêm đã tăng khoảng 13 điểm cơ bản, lên 33 điểm cơ bản trong tháng 3.

FRN là nguồn tài trợ không đảm bảo quan trọng với kỳ hạn trung bình, chủ yếu do các ngân hàng lớn của Mỹ phát hành và có thời hạn dài hơn thương phiếu. Do đóng vai trò neo chi phí vốn của ngân hàng, việc chênh lệch FRN gia tăng thường được xem là tín hiệu cho thấy điều kiện tín dụng đang dần thắt chặt.

“Câu chuyện của tài chính doanh nghiệp lúc này xoay quanh việc các bên trở nên thận trọng hơn với rủi ro tín dụng đối tác,” Joseph Abate, trưởng chiến lược lãi suất tại SMBC Nikko Securities (New York), nhận định.