Chiến thắng của Thủ tướng Takaichi đặt thị trường Nhật Bản trước bài toán kích thích kinh tế

Thị trường tài chính Nhật Bản hiện đang hướng sự chú ý tới Thủ tướng Sanae Takaichi, người vừa củng cố vững chắc vị thế lãnh đạo sau chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử hôm Chủ nhật, qua đó nhận được sự ủy nhiệm mạnh mẽ từ cử tri để thúc đẩy các chính sách kích thích kinh tế.

Câu hỏi đặt ra đối với giới đầu tư là liệu động lực từ chiến thắng bầu cử này sẽ khiến bà Takaichi mở rộng tham vọng kích thích kinh tế, hay ngược lại, giúp bà có đủ dư địa chính trị để triển khai chính sách một cách thận trọng và có kiểm soát hơn.

Kể từ khi bà nổi lên như ứng viên hàng đầu để trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản vào tháng 10, cái gọi là “giao dịch Takaichi” đã đẩy thị trường chứng khoán trong nước lên các mức cao kỷ lục, đồng thời gây ra làn sóng bán tháo mạnh đối với trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) và đồng yên.

Bất chấp thời tiết tuyết rơi dày tại Tokyo và nhiều khu vực khác, cử tri Nhật Bản vẫn đi bỏ phiếu đông đảo, mang lại cho Đảng Dân chủ Tự do (LDP) của bà Takaichi chiến thắng mà các cuộc thăm dò đánh giá là thuyết phục nhất kể từ năm 1996.

“Thị trường chứng khoán thực sự tin tưởng vào bà Takaichi, vì vậy chiến thắng lớn này sẽ là tín hiệu tích cực cho cổ phiếu khi thị trường mở cửa trở lại vào thứ Hai,” ông Chris Scicluna, Trưởng bộ phận nghiên cứu tại Daiwa Capital Markets Europe, nhận định.

Bà Takaichi, một người ủng hộ mạnh mẽ các chính sách kích thích kinh tế theo đường lối “Abenomics” của cố Thủ tướng Shinzo Abe, đã cam kết theo đuổi chính sách tài khóa chủ động, chủ yếu được tài trợ thông qua việc phát hành trái phiếu.

Bà nhậm chức trong bối cảnh uy tín và sức mạnh chính trị của Đảng Dân chủ Tự do – đảng đã cầm quyền phần lớn thời kỳ hậu Thế chiến II – đang suy yếu, buộc chính phủ của bà phải đàm phán và thỏa hiệp với các đảng đối lập, vốn có lập trường tài khóa còn nới lỏng hơn.

“Nền tảng chính trị của chính quyền sẽ trở nên vững chắc hơn nhiều, giúp thị trường dễ dàng hình thành kỳ vọng về định hướng chính sách kinh tế,” ông Kota Suzuki, chiến lược gia tại Nomura Asset Management, cho biết. “Do không còn cần phải tích cực tìm kiếm sự ủng hộ từ phe đối lập, áp lực phải mở rộng chi tiêu theo kiểu ‘ban phát’ cũng sẽ giảm bớt.”

Ngay từ khi các cuộc thăm dò cho thấy LDP giành chiến thắng áp đảo, chỉ số Nikkei 225 chuẩn của Nhật Bản đã leo lên mức cao nhất mọi thời đại là 54,782.83 điểm trong phiên thứ Ba. Những nhóm cổ phiếu hưởng lợi lớn gần đây bao gồm các ngành quốc phòng, trí tuệ nhân tạo và chip – những lĩnh vực được bà Takaichi xác định là trọng tâm đầu tư có chọn lọc.

Tuy nhiên, triển vọng gia tăng chi tiêu của chính phủ cũng khiến giới đầu tư lo ngại, trong bối cảnh Nhật Bản đang gánh mức nợ công lớn nhất trong nhóm các nền kinh tế phát triển. Những lo ngại này lên tới đỉnh điểm vào ngày 20/1, khi lợi suất trên toàn bộ đường cong trái phiếu chính phủ Nhật Bản tăng vọt lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, thậm chí ở mức kỷ lục, sau khi bà Takaichi kêu gọi tổ chức bầu cử sớm và ủng hộ việc tạm thời đình chỉ thuế tiêu dùng đối với thực phẩm.

Đồng yên cũng chịu áp lực giảm giá mạnh, mất khoảng 6% so với đồng USD kể từ khi bà Takaichi được lựa chọn làm Thủ tướng vào tháng 10, đồng thời rơi xuống mức thấp kỷ lục so với đồng euro và franc Thụy Sĩ. Chỉ những cảnh báo về khả năng can thiệp phối hợp vào thị trường tiền tệ với Mỹ mới giúp kìm hãm phần nào đà suy yếu của đồng tiền này.

Sau kết quả bầu cử, đồng yên phản ứng khá thận trọng, khi nhiều nhà phân tích cho rằng yếu tố chiến thắng đã phần nào được thị trường phản ánh vào giá. Trong phiên giao dịch đầu giờ châu Á ngày thứ Hai, USD/JPY có lúc giảm xuống mức thấp nhất trong hai tuần, khoảng 157.95 trước khi phục hồi trở lại.

Quy mô chiến thắng của bà Takaichi đồng nghĩa với việc “giao dịch Takaichi” nhiều khả năng sẽ quay trở lại, kéo theo áp lực tăng đối với lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản,” ông Naoya Hasegawa, chiến lược gia trái phiếu trưởng tại Okasan Securities, cho biết. “Biến động của đồng yên, thị trường cổ phiếu và lợi suất trái phiếu có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Nếu đồng yên giảm nhanh, lợi suất trái phiếu thường sẽ tăng theo.”

Dù lợi suất JGB vẫn đang ở mức cao, thị trường đã phần nào lấy lại sự ổn định trong vài tuần gần đây, khi niềm tin gia tăng rằng một chính phủ Takaichi được củng cố quyền lực sẽ theo đuổi chính sách kích thích kinh tế theo hướng “có trách nhiệm”.

Bốn phiên đấu giá trái phiếu gần nhất ghi nhận nhu cầu mua ổn định, trong khi lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm đã giảm 31.5 điểm cơ bản so với mức đỉnh lịch sử 3.88% thiết lập vào ngày 20/1.

“Chúng tôi cho rằng bà Takaichi sẽ tiếp tục duy trì sự cân bằng mong manh giữa chính sách tài khóa chủ động và kỷ luật tài chính,” ông Shigeto Nagai, chuyên gia của Oxford Economics tại Tokyo, nhận định.

“Mặc dù chúng tôi tin rằng bà quyết tâm tận dụng tối đa không gian tài khóa được tạo ra từ nguồn thu thuế tăng nhờ lạm phát, nhưng đồng thời bà cũng thực sự lo ngại về nguy cơ lợi suất trái phiếu chính phủ tiếp tục tăng cao,” ông nói thêm.