Chủ tịch Fed Powell: Chính quyền Trump đe dọa truy tố hình sự

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đe dọa truy tố Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell liên quan đến lời khai của ông trước Quốc hội vào mùa hè năm ngoái về một dự án xây dựng của Fed. Ông Powell cho rằng đây chỉ là “cái cớ” nhằm gia tăng ảnh hưởng chính trị đối với ngân hàng trung ương và chính sách tiền tệ.

Diễn biến mới nhất trong nỗ lực kéo dài của ông Trump nhằm kiểm soát Fed đã nhanh chóng gây ra phản ứng mạnh. Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Thom Tillis – thành viên Ủy ban Ngân hàng Thượng viện, cơ quan chịu trách nhiệm xem xét các ứng viên do Tổng thống đề cử vào Fed – tuyên bố trên nền tảng X rằng việc đe dọa truy tố Powell đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về “tính độc lập và uy tín” của Bộ Tư pháp.

Ông Tillis cho biết sẽ phản đối mọi đề cử của Tổng thống Trump vào Fed, bao gồm cả lựa chọn sắp tới cho vị trí Chủ tịch Fed, “cho đến khi vấn đề pháp lý này được giải quyết hoàn toàn”.

Chủ tịch Fed Jerome Powell đã công khai các trát đòi hầu tòa và những lời đe dọa truy tố trong một tuyên bố phát đi vào tối Chủ nhật.

“Vào thứ Sáu, Bộ Tư pháp đã gửi trát đòi hầu tòa của bồi thẩm đoàn tới Cục Dự trữ Liên bang, đe dọa truy tố hình sự liên quan đến lời khai của tôi trước Ủy ban Ngân hàng Thượng viện vào tháng Sáu năm ngoái,” Powell cho biết. “Tôi luôn tôn trọng pháp quyền và trách nhiệm giải trình trong nền dân chủ của chúng ta. Không ai — chắc chắn không phải Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang — đứng trên luật pháp.”

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng “hành động chưa từng có tiền lệ này cần được nhìn nhận trong bối cảnh rộng hơn của các mối đe dọa và áp lực liên tục từ chính quyền” nhằm buộc Fed hạ lãi suất và gia tăng ảnh hưởng của Nhà Trắng đối với ngân hàng trung ương.

“Mối đe dọa mới này không liên quan đến lời khai của tôi vào tháng Sáu năm ngoái hay việc cải tạo các tòa nhà của Cục Dự trữ Liên bang. Nó cũng không liên quan đến vai trò giám sát của Quốc hội,” Ông Powell nói. “Đó chỉ là những cái cớ. Việc đe dọa truy tố hình sự xuất phát từ thực tế rằng Fed đang đặt lãi suất dựa trên đánh giá tốt nhất của chúng tôi về lợi ích công chúng, thay vì tuân theo sở thích của Tổng thống.”

Phát biểu với NBC News vào Chủ nhật, Tổng thống Trump cho biết ông không hay biết về các hành động của Bộ Tư pháp. “Tôi không biết gì về chuyện đó, nhưng ông ấy chắc chắn không làm tốt công việc ở Fed, và ông ấy cũng không làm tốt trong việc xây dựng các tòa nhà,” ông Trump nói.

Một người phát ngôn của Bộ Tư pháp từ chối bình luận trực tiếp về vụ việc, nhưng cho biết: “Bộ trưởng Tư pháp đã chỉ đạo các Công tố viên Hoa Kỳ ưu tiên điều tra bất kỳ hành vi lạm dụng tiền thuế của người dân nào.”

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào tháng Một, Tổng thống Trump liên tục gây áp lực buộc Fed phải cắt giảm mạnh lãi suất, cho rằng chính sách tiền tệ hiện tại đang kìm hãm tăng trưởng kinh tế. Ông cũng công khai cân nhắc khả năng sa thải ông Powell, bất chấp các quy định pháp lý rõ ràng nhằm bảo vệ Chủ tịch Fed khỏi bị cách chức.

Song song đó, chính quyền Trump cũng đang tìm cách loại bỏ Thống đốc Fed Lisa Cook trong một vụ việc hiện đang được xem xét tại Tòa án Tối cao Mỹ.

Tính độc lập của ngân hàng trung ương – đặc biệt trong việc thiết lập lãi suất nhằm kiểm soát lạm phát – từ lâu được coi là một trụ cột của chính sách kinh tế lành mạnh. Nguyên tắc này nhằm bảo vệ các nhà hoạch định chính sách tiền tệ khỏi những áp lực chính trị ngắn hạn, cho phép họ tập trung vào mục tiêu dài hạn là ổn định giá cả.

“Cuộc điều tra đối với ông Powell là một điểm thấp trong nhiệm kỳ tổng thống của Trump, và cũng là một điểm thấp trong lịch sử ngân hàng trung ương Mỹ,” ông Peter Conti-Brown, nhà sử học về Fed tại Đại học Pennsylvania, nhận định. “Quốc hội không thiết kế Fed để phản ánh những biến động cảm xúc hàng ngày của tổng thống. Và bởi vì Fed đã từ chối khuất phục trước áp lực của ông Trump, ông ấy đang sử dụng toàn bộ sức mạnh của luật hình sự Mỹ để nhắm vào Chủ tịch Fed.”

Bất chấp những căng thẳng này, thị trường tài chính gần như không điều chỉnh mạnh kỳ vọng ngắn hạn đối với chính sách tiền tệ. Các hợp đồng tương lai lãi suất vẫn phản ánh khả năng Fed sẽ cắt giảm lãi suất hai lần trong năm nay, ngay cả sau khi nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của Powell kết thúc vào tháng Năm.

Đồng USD suy yếu và hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ giảm nhẹ sau thông tin mới nhất, song các biến động cho đến nay vẫn ở mức tương đối khiêm tốn.

Động thái mới của chính quyền Trump có phải bước ngoặt?

Các trát đòi hầu tòa và tuyên bố hawkish của ông Powell đánh dấu một sự leo thang rõ rệt trong cuộc đối đầu kéo dài giữa ông và Tổng thống Trump. Dù chính ông Trump là người bổ nhiệm Powell vào vị trí Chủ tịch Fed trong nhiệm kỳ đầu tiên, mối quan hệ giữa hai bên nhanh chóng xấu đi khi ông Trump liên tục bày tỏ sự thất vọng thông qua các chỉ trích công khai và những lời đe dọa.

Trong suốt thời gian qua, ông Powell phần lớn tránh phản hồi trực tiếp các phát biểu của Tổng thống. Thay vào đó, ông thường nhấn mạnh rằng các lãnh đạo hành pháp có quyền bày tỏ quan điểm và tái khẳng định cam kết, như ông nói trong tuyên bố hôm Chủ nhật, sẽ “tiếp tục làm công việc mà Thượng viện đã xác nhận tôi thực hiện”.

Tuy nhiên, các động thái gần đây của chính quyền Donald Trump — diễn ra chỉ vài tháng trước khi nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của Powell kết thúc vào tháng Năm — dường như đã đánh dấu một bước ngoặt. Lần đầu tiên, ông Powell công khai cáo buộc chính quyền sử dụng hệ thống pháp lý để gây áp lực buộc Fed phải hạ lãi suất nhanh hơn và sâu hơn mức mà 19 nhà hoạch định chính sách của ngân hàng trung ương cho là phù hợp.

Dù nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của Powell sẽ kết thúc vào tháng Năm, ông vẫn có quyền tiếp tục giữ ghế trong Hội đồng Thống đốc Fed cho đến ngày 31 tháng 1 năm 2028. Điều này đồng nghĩa với việc Tổng thống Trump sẽ không có thêm một suất bổ nhiệm mới vào Hội đồng bảy thành viên của Fed — vốn sẽ là lần bổ nhiệm thứ tư của ông — cho đến gần cuối nhiệm kỳ tổng thống.

Từ đầu năm ngoái, Nhà Trắng đã liên tục chỉ trích dự án cải tạo hai tòa nhà của Fed tại Washington với chi phí 2.5 tỷ USD, cho rằng dự án này quá tốn kém và mang tính phô trương.

Một số nhà phân tích khi đó coi đây là cái cớ cho chiến dịch gây sức ép nhằm buộc Fed giảm lãi suất, dù Powell không công khai gọi như vậy. Thay vào đó, Chủ tịch Fed đã đăng tải các giải trình chi tiết về dự án trên trang web của ngân hàng trung ương và gửi thư cung cấp thông tin cho các quan chức trong chính quyền Trump.

Trong phiên điều trần định kỳ hai lần mỗi năm trước Quốc hội vào tháng Sáu, Powell liên tục bị chất vấn về dự án này. Ông giải thích rằng đây là những cải tạo cần thiết đối với cơ sở hạ tầng đã lỗi thời. Đến tháng Bảy, Tổng thống Trump đã có một chuyến thăm hiếm hoi tới công trình, nơi Powell trực tiếp dẫn ông đi tham quan.