Chứng khoán châu Á lao dốc khi cú sốc năng lượng làm gia tăng lo ngại toàn cầu

Thị trường chứng khoán châu Á lao dốc mạnh trong phiên thứ Hai khi nhà đầu tư chuẩn bị cho kịch bản xung đột kéo dài, đẩy giá dầu tăng vọt lên mức cao kỷ lục theo tháng, kéo theo rủi ro lạm phát tăng cao và suy thoái đối với phần lớn nền kinh tế toàn cầu.

Tờ Financial Times dẫn lời Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington có thể xem xét việc chiếm đảo Kharg tại Vịnh Ba Tư – nơi Iran xuất khẩu phần lớn dầu mỏ – dù ông cũng để ngỏ khả năng đạt được một lệnh ngừng bắn trong thời gian ngắn.

Pakistan cho biết đang chuẩn bị tổ chức “các cuộc đàm phán mang tính thực chất” nhằm chấm dứt xung đột liên quan đến Iran trong vài ngày tới, dù trước đó Tehran cáo buộc Washington đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công trên bộ khi Mỹ tiếp tục điều thêm quân tới khu vực.

Các lực lượng được Iran hậu thuẫn tại Yemen cũng đã tiến hành những cuộc tấn công đầu tiên nhằm vào Israel kể từ khi xung đột bùng phát.

“Việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz, khả năng làm gián đoạn thị trường năng lượng và lương thực toàn cầu, cùng với năng lực tên lửa và máy bay không người lái bền bỉ, khiến nước này không có nhiều động lực nhượng bộ và có thể buộc Mỹ phải leo thang,” bà Madison Cartwright, nhà phân tích địa kinh tế cấp cao tại Ngân hàng Commonwealth của Úc, nhận định.

“Chúng tôi dự báo cuộc chiến có thể kéo dài ít nhất đến tháng Sáu, với rủi ro nghiêng về một kịch bản còn dai dẳng hơn,” bà nói thêm.

Việc siết chặt eo biển Hormuz đã khiến giá dầu, khí đốt, phân bón, nhựa và nhôm đồng loạt tăng mạnh, cùng với chi phí nhiên liệu cho hàng không và vận tải biển. Giá thực phẩm, dược phẩm và các sản phẩm hóa dầu cũng được dự báo sẽ tiếp tục đi lên.

Điều này đặc biệt bất lợi đối với châu Á – khu vực phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng từ Trung Đông. Chỉ số Nikkei của Nhật Bản giảm thêm 4.7%, nâng tổng mức giảm trong tháng Ba lên gần 14%.

Thị trường Hàn Quốc mất 4.2%, trong khi chỉ số MSCI đại diện cho cổ phiếu châu Á - Thái Bình Dương (ngoài Nhật Bản) giảm 1.2%.

Hợp đồng tương lai S&P 500 giảm 0.7%, Nasdaq mất 0.9%. Tại châu Âu, hợp đồng tương lai EUROSTOXX 50 và DAX cùng giảm 1.5%, trong khi FTSE giảm 1.0%.

Giá dầu Brent tăng 3.0% lên 115.98 USD/thùng, đưa mức tăng trong tháng lên khoảng 60% – vượt qua mức tăng từng ghi nhận sau cuộc xâm lược Kuwait của Iraq năm 1990. Dầu thô Mỹ cũng tăng 3.0% lên 102.52 USD/thùng, tương ứng mức tăng tháng là 53%.

“Eo biển càng bị đóng cửa lâu, nguồn dự trữ càng suy giảm, điều này có thể kích hoạt các đợt tăng mạnh của giá dầu, khí tự nhiên và nhiều loại hàng hóa khác,” ông Bruce Kasman, trưởng bộ phận kinh tế toàn cầu tại JPMorgan, cảnh báo.

“Một kịch bản eo biển tiếp tục đóng cửa thêm một tháng có thể đẩy giá dầu lên 150 USD/thùng, đồng thời gây ra các hạn chế nghiêm trọng về nguồn cung năng lượng đối với người tiêu dùng công nghiệp,” ông nói.

Áp lực lạm phát gia tăng đã buộc nhà đầu tư điều chỉnh lại kỳ vọng lãi suất trên toàn cầu. Thị trường hiện dự báo Cục Dự trữ Liên bang Mỹ có thể tăng lãi suất thêm 12 điểm cơ bản trong năm nay, trái ngược với kỳ vọng cắt giảm 50 điểm cơ bản cách đây một tháng.

Chủ tịch Fed Jerome Powell dự kiến sẽ phát biểu tại một sự kiện vào cuối ngày thứ Hai, cùng với Chủ tịch Fed New York John Williams.

Trong tuần này, các dữ liệu kinh tế quan trọng của Mỹ như doanh số bán lẻ, sản xuất và bảng lương sẽ được công bố, cung cấp thêm tín hiệu về sức khỏe nền kinh tế. Số việc làm được dự báo tăng 55,000 trong tháng Ba, sau khi giảm bất ngờ 92,000 trong tháng Hai, với tỷ lệ thất nghiệp giữ ở mức 4.4%.

Tại châu Âu, dữ liệu công bố vào thứ Ba được dự báo cho thấy lạm phát hàng năm tăng lên 2.7% trong tháng Ba, so với 1.9% của tháng trước, dù lạm phát lõi có thể ổn định hơn.

Cú sốc năng lượng, cùng với áp lực ngân sách từ chi phí vay tăng và nhu cầu chi tiêu quốc phòng lớn hơn, đã tác động tiêu cực đến thị trường trái phiếu chính phủ.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng khoảng 47 điểm cơ bản trong tháng lên 4.428%, trong khi lợi suất kỳ hạn 2 năm tăng 54 điểm cơ bản.

Biến động gia tăng trên thị trường thường hỗ trợ đồng USD – đồng tiền thanh khoản nhất thế giới. Ngoài ra, Mỹ là quốc gia xuất khẩu năng lượng ròng, tạo lợi thế tương đối so với châu Âu và phần lớn châu Á.

Đồng USD hiện giao dịch quanh mức 160.12 yên, sau khi vượt mốc 160 lần đầu tiên kể từ tháng 7 năm 2024 trong tuần trước – thời điểm Nhật Bản từng can thiệp để hỗ trợ đồng nội tệ.

EUR/USD duy trì quanh mức 1.1500, không xa mức đáy trong tháng Ba là 1.1409.

Trên thị trường hàng hóa, vàng giảm 1.0% xuống 4,445 USD/ounce, không nhận được nhiều lực hỗ trợ dù thường được xem là tài sản trú ẩn an toàn hoặc công cụ phòng ngừa lạm phát.