Công ty giao dịch Thụy Sĩ kiếm lợi lớn từ vận chuyển dầu Iraq qua eo biển Hormuz

Công ty được nhắc tới là Lytton SA, có trụ sở tại Geneva và có quan hệ kinh doanh với Iraq. Vai trò của doanh nghiệp này trước đó chưa từng được công bố.

Vụ việc cho thấy tình trạng gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz đang tạo ra cơ hội kiếm lợi nhuận rất lớn cho các công ty giao dịch dầu và vận tải biển sẵn sàng chấp nhận rủi ro.

Con tàu Agios Fanourios I chở gần 2 triệu thùng dầu thô Iraq tới Việt Nam đã thu hút sự chú ý của toàn thị trường dầu mỏ toàn cầu trong tháng này. Giới giao dịch liên tục theo dõi dữ liệu vệ tinh để xác định liệu hoạt động vận chuyển qua Hormuz có đang phục hồi hay không, sau cuộc khủng hoảng nguồn cung được xem là lớn nhất lịch sử thị trường dầu mỏ.

Hành trình của tàu gặp nhiều gián đoạn khi lần lượt bị phía Iran và Mỹ ngăn chặn. Con tàu chỉ vượt qua được vòng phong tỏa của hải quân Mỹ hơn một tuần trước sau khi có sự can thiệp từ công ty dầu khí quốc doanh Việt Nam.

Dù lô dầu được chuyển cho PetroVietnam Oil Corp., công ty Lytton mới là đơn vị chịu trách nhiệm chính trong việc đưa lô hàng vượt eo biển Hormuz và tiếp tục hành trình tới châu Á.

Lytton và PetroVietnam từ chối bình luận. Trong khi đó, Eastern Mediterranean Maritime — đơn vị quản lý tàu Agios Fanourios I — cho biết họ chỉ biết sự tham gia của các công ty dầu khí quốc doanh Iraq và Việt Nam.

Theo một nguồn tin, Lytton đã mua lô dầu tại cảng Basrah của Iraq với mức chiết khấu khoảng 18 USD/thùng so với giá chuẩn thị trường. Với mức giá dầu bên ngoài Vùng Vịnh đang tăng mạnh, lợi nhuận gộp tiềm năng của thương vụ này có thể lên tới khoảng 60 triệu USD.

Lợi nhuận lớn đang thu hút sự quan tâm của cả các tập đoàn giao dịch dầu lớn lẫn những công ty mới tham gia thị trường. Công ty dầu khí quốc doanh Iraq hiện chào bán nhiều lô dầu với mức giảm giá lên tới 33.40 USD/thùng cho những bên chấp nhận mua dầu trong Vùng Vịnh và tự tìm cách đưa tàu ra ngoài.

Chiến sự Iran tiếp tục tạo ra biến động mạnh trên thị trường hàng hóa toàn cầu. Các tập đoàn giao dịch dầu lớn đang ghi nhận mức lợi nhuận cao kỷ lục, với biên lợi nhuận lên tới 20-30 USD/thùng, tương đương 40-60 triệu USD cho mỗi chuyến tàu siêu lớn.

Lytton được thành lập năm 2024 tại Geneva bởi Hakim Darbouche, cựu giao dịch viên dầu của Trafigura, cùng Alan Konyar, cựu lãnh đạo của Onex DMCC. Tại Iraq, công ty này được biết đến qua thỏa thuận tiếp thị sản phẩm dầu từ nhà máy lọc dầu Taurus ở khu vực Kurdistan. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng giao dịch dầu thô, sản phẩm dầu và naphtha tại Địa Trung Hải và Đông Á.

Tuy nhiên, chi phí vận chuyển hiện tăng rất mạnh do chiến sự. Một nguồn tin cho biết riêng chi phí thuê tàu cho chuyến Agios Fanourios I đã vào khoảng 35-40 triệu USD. Ngoài ra còn có phí lưu tàu phát sinh do chậm trễ, khiến lợi nhuận thực tế giảm đáng kể.

Không chỉ tốn kém, việc đưa tàu qua Hormuz còn tiềm ẩn nhiều rủi ro an ninh.

Theo các nguồn tin, Agios Fanourios I chỉ bắt đầu hành trình sau khi nhận được tín hiệu rằng phía Iran đồng ý cho tàu đi qua. Việc này được cho là có sự can thiệp trực tiếp từ chính phủ Iraq.

Tuy nhiên, trong lúc di chuyển qua eo biển, tàu đã hai lần bị Iran yêu cầu quay đầu và chỉ được tiếp tục hành trình sau các cuộc vận động ngoại giao khẩn cấp từ Baghdad. Đến lần thứ ba, tàu tiếp tục bị yêu cầu đổi hướng về Bandar Abbas của Iran.

Eastern Mediterranean Maritime cho biết tàu không đi vào cảng Iran và cũng chưa từng bị lực lượng Iran kiểm soát trực tiếp.

Sau khi rời eo Hormuz tối 10/5, tàu tiếp tục bị hải quân Mỹ chặn lại. Theo một nguồn tin, phía Mỹ nghi ngờ tàu có thể đang chở dầu Iran.

Eastern Mediterranean cho biết họ không được thông báo lý do cụ thể và khẳng định tàu không vận chuyển dầu Iran.

PetroVietnam Oil sau đó đã gửi thư tới Bộ Tư lệnh Hải quân Mỹ tại Trung Đông, nhấn mạnh lô hàng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với Việt Nam và đề nghị cho phép tàu tiếp tục hành trình.

Sau 5 ngày kiểm tra, phía Mỹ cuối cùng đã cho tàu rời đi.

Hiện chưa rõ liệu hành trình của Agios Fanourios I có trở thành mô hình cho các tàu dầu khác hay không. Tuy nhiên, số lượng tàu qua Hormuz đang tăng trở lại trong tuần qua cho thấy một số chủ tàu và công ty giao dịch bắt đầu chấp nhận rủi ro để nối lại vận chuyển.

Tập đoàn Vitol — nhà giao dịch hàng hóa lớn nhất thế giới — gần đây cũng đã chào bán dầu Iraq theo hình thức chuyển tải tàu ngoài Vùng Vịnh, cho thấy công ty này có thể cũng đã vận chuyển thành công dầu qua Hormuz.

Ngoài các rủi ro quân sự, các công ty còn đối mặt nguy cơ bị trừng phạt. Iran hiện yêu cầu một số tàu trả phí để được đi qua eo Hormuz, dù chưa rõ bao nhiêu doanh nghiệp đã chấp nhận điều kiện này.

Bộ Tài chính Mỹ cảnh báo việc trả phí cho Iran có thể vi phạm lệnh trừng phạt của Washington và khiến doanh nghiệp nước ngoài bị áp lệnh cấm vận.

Nguồn tin thân cận với Lytton khẳng định công ty không trả bất kỳ khoản phí nào cho Iran. Eastern Mediterranean cũng đưa ra tuyên bố tương tự.