Cú sốc địa chính trị thử thách vai trò của đồng USD

Franc Thụy Sĩ và Yên Nhật – hai tài sản trú ẩn an toàn – đồng loạt tăng giá, trong khi đồng euro suy yếu khi thị trường mở cửa trở lại sau cuối tuần chứng kiến Mỹ và Israel thực hiện các cuộc tấn công lớn nhất vào Iran trong nhiều thập kỷ, khiến Lãnh đạo Tối cao Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng.

EUR/USD giảm 0.4% xuống khoảng 1.1769 trong phiên giao dịch cuối ngày thứ Sáu tại New York. Đồng tiền này cũng giảm 0.6% so với franc Thụy Sĩ xuống còn 0.90391, mức thấp nhất kể từ năm 2015.

USD/JPY giảm nhẹ xuống 155.85 và USD/CHF giảm 0.3%. Tuy nhiên, đồng bạc xanh lại tăng giá so với bảng Anh và đồng AUD.

Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel – cùng với hành động trả đũa của Iran – đã gây chấn động toàn bộ Trung Đông, ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực từ vận tải biển, hàng không cho tới dầu mỏ. Những diễn biến này làm dấy lên cảnh báo về chi phí năng lượng tăng cao và nguy cơ gián đoạn hoạt động kinh doanh tại Vùng Vịnh, tuyến đường thủy chiến lược và cũng là trung tâm thương mại quan trọng của thế giới.

Giao dịch trong tối Chủ Nhật theo giờ châu Âu diễn ra khá thưa thớt, song các biến động ở những cặp tiền tệ chủ chốt có thể sớm định hình xu hướng thị trường. Trong năm qua, các bàn giao dịch đã quen với việc phản ứng nhanh trước các sự kiện xảy ra vào cuối tuần và sẵn sàng đưa nhà giao dịch trở lại thị trường khi cần thiết.

Diễn biến của thị trường năng lượng sẽ là yếu tố then chốt quyết định hướng đi của cổ phiếu, trái phiếu và tiền tệ trong những ngày tới, khi tình hình tại Iran tiếp tục được theo dõi sát sao.

Các nhà phân tích dự báo giá dầu sẽ tăng mạnh trong phiên thứ Hai – nhiều nhà giao dịch cho biết giá đã tăng khoảng 10% trên các thị trường không chính thức. Vàng, tài sản trú ẩn an toàn, cũng được dự đoán sẽ đi lên, trong khi chứng khoán toàn cầu có khả năng giảm điểm.

Phần lớn thị trường chứng khoán khu vực Vùng Vịnh đã giảm trong phiên Chủ Nhật, dù Sở giao dịch Kuwait (Boursa Kuwait) tạm ngừng giao dịch và UAE đóng cửa vào thứ Hai. Đây là dấu hiệu cho thấy tác động kinh tế ngày càng lan rộng trong khu vực.

Các nhà phân tích cũng cho rằng thị trường Trung Quốc sẽ được đặc biệt chú ý, do nước này phụ thuộc đáng kể vào nguồn dầu xuất khẩu từ Iran.

Thị trường ngoại hối là một trong những nhóm tài sản đầu tiên phản ứng khi giao dịch mở cửa sau các sự kiện cuối tuần, khi nhà đầu tư gấp rút đánh giá điều gì sẽ xảy ra tiếp theo.

“Chúng tôi thấy hai kịch bản: thứ nhất, sự gián đoạn có kiểm soát đối với thị trường năng lượng toàn cầu, với tác động hạn chế lên kinh tế thế giới. Thứ hai, một cuộc xung đột kéo dài và lan rộng, dẫn tới cú sốc dầu mỏ,” ông Samy Chaar, Kinh tế trưởng của Lombard Odier, cho biết.

“Chúng tôi tin rằng kịch bản đầu tiên đang diễn ra ở thời điểm hiện tại,” ông nói. Tuy nhiên, trong kịch bản thứ hai, “hàng hóa, lợi suất trái phiếu, tiền tệ, các nhóm cổ phiếu nhạy cảm với giá dầu, kỳ vọng lạm phát, lộ trình chính sách tiền tệ – và trong trường hợp Eo biển Hormuz bị đóng cửa kéo dài, cả tăng trưởng kinh tế – đều sẽ chịu tác động.”

Các nhà giao dịch cho biết dầu Brent đang được giao dịch cao hơn khoảng 8%–10%, ở vùng gần 80 USD/thùng trên các thị trường không chính thức trong ngày Chủ Nhật. Trước đó, giá dầu đã tăng lên 73 USD vào thứ Sáu, mức cao nhất kể từ tháng Bảy.

Iran là một trong những nhà sản xuất năng lượng lớn và nằm đối diện với bán đảo Ả Rập giàu dầu mỏ qua Eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Các chuyến hàng dầu, khí đốt và nhiều loại hàng hóa khác từ Trung Đông qua eo biển này đã bị tạm dừng kể từ thứ Bảy, và hàng trăm tàu thuyền phải neo đậu, không di chuyển trong ngày Chủ Nhật.

Trong khi đó, OPEC+ đã công bố mức tăng sản lượng 206,000 thùng/ngày vào Chủ Nhật, dù con số này chỉ tương đương chưa tới 0.2% nguồn cung toàn cầu.

Các nhà phân tích cho rằng, dù phản ứng của thị trường trước các cuộc tấn công của Mỹ vào Iran năm ngoái chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, tình hình lần này mang màu sắc hoàn toàn khác.

“Những sự kiện hiện tại khó có thể nhanh chóng lắng xuống,” các nhà phân tích của SEB nhận định trong một báo cáo cuối tuần. “Điều này ủng hộ kịch bản giá dầu tăng ít nhất 10 USD, trong khi franc Thụy Sĩ sẽ đặc biệt đóng vai trò là tài sản trú ẩn an toàn – và yên Nhật cũng nhiều khả năng được hưởng lợi.”

Bitcoin – loại tài sản thường bị bán tháo khi tâm lý né tránh rủi ro toàn cầu gia tăng – đã giảm xuống dưới 64,000 USD vào thứ Bảy trước khi ổn định trở lại. Giá sau đó hồi phục lên khoảng 66,400 USD, xấp xỉ mức đóng cửa ngày thứ Sáu.

Các cuộc tấn công của Mỹ vào Iran cũng được xem là một phép thử đối với đồng USD. Dù theo truyền thống, đồng bạc xanh thường tăng giá trong các giai đoạn căng thẳng toàn cầu, nhưng sự bất ổn trong chính sách của Mỹ dưới nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump đã làm suy yếu vai trò này.

“Bất cứ diễn biến nào không phải là một đợt tăng giá rõ rệt của đồng USD đều có thể được coi là hồi chuông báo tử đối với đồng tiền này trong chu kỳ hiện tại,” ông Marko Papic, chiến lược gia trưởng tại BCA Research, nhận định.