Cựu tổng thống Maduro hầu tòa tại Mỹ, ông Trump phát tín hiệu sẵn sàng mở rộng can thiệp ở Venezuela

Cựu Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro dự kiến sẽ ra hầu tòa tại Mỹ vào thứ Hai, sau khi bị lực lượng Mỹ bắt giữ trong cuộc đột kích diễn ra vào cuối tuần. Tổng thống Mỹ Donald Trump đồng thời để ngỏ khả năng tiến hành thêm các hành động can thiệp nếu Washington không đạt được mục tiêu với chính phủ lâm thời tại Venezuela.

Phát biểu với các phóng viên hôm Chủ nhật, ông Trump cho biết ông sẵn sàng ra lệnh thực hiện một cuộc tấn công khác nếu không có tiến triển trong nỗ lực của Mỹ nhằm mở cửa ngành công nghiệp dầu mỏ Venezuela và ngăn chặn hoạt động buôn bán ma túy. Ông cũng đe dọa hành động quân sự tại Mexico và nhận định rằng chế độ cộng sản ở Cuba “dường như đang tự sụp đổ”.

Đại sứ quán Colombia và Mexico tại Washington chưa đưa ra phản hồi trước các yêu cầu bình luận.

Những phát biểu trên được đưa ra chỉ một ngày trước khi ông Maduro dự kiến xuất hiện trước thẩm phán liên bang tại New York. Ông bị bắt trong một cuộc đột kích quân sự hôm thứ Bảy tại Caracas, làm gia tăng tình trạng bất ổn chính trị tại Venezuela.

Các quan chức trong chính quyền Trump mô tả việc bắt giữ là một hoạt động thực thi pháp luật nhằm buộc ông Maduro chịu trách nhiệm trước các cáo buộc hình sự được đưa ra từ năm 2020, liên quan đến âm mưu khủng bố ma túy. Tuy nhiên, chính Tổng thống Trump cho biết còn có những động cơ khác, cho rằng chiến dịch này một phần xuất phát từ làn sóng người nhập cư Venezuela sang Mỹ và quyết định quốc hữu hóa các tài sản dầu mỏ của Mỹ từ nhiều thập kỷ trước.

“Chúng tôi đang lấy lại những gì họ đã đánh cắp,” ông Trump nói trên chuyên cơ Air Force One khi trở về Washington từ Florida.

Theo ông Trump, các công ty dầu mỏ Mỹ sẽ quay lại Venezuela và tái thiết ngành dầu khí của quốc gia này. “Họ sẽ đầu tư hàng tỷ USD và khai thác dầu từ lòng đất,” ông nói.

Trong khi đó, chính quyền Maduro vẫn duy trì quyền kiểm soát tại Caracas, với các quan chức cấp cao tiếp tục thể hiện lập trường cứng rắn.

Phó Tổng thống Venezuela, người hiện đảm nhận vai trò lãnh đạo lâm thời, khẳng định Maduro vẫn là tổng thống hợp pháp và bác bỏ tuyên bố của Trump rằng bà sẵn sàng hợp tác với Mỹ. Bà Rodriguez, đồng thời là Bộ trưởng Dầu mỏ, từ lâu được xem là nhân vật thực dụng nhất trong nhóm thân cận của Maduro.

Ông Maduro, 63 tuổi, đang đối mặt với các cáo buộc cho rằng ông đã hỗ trợ những tổ chức buôn bán ma túy lớn, bao gồm Cartel Sinaloa và băng nhóm Tren de Aragua.

Theo các công tố viên, ông bị cáo buộc chỉ đạo các tuyến vận chuyển cocaine, sử dụng quân đội để bảo vệ các lô hàng, che chở cho các tổ chức tội phạm bạo lực và dùng cơ sở của tổng thống để vận chuyển ma túy. Các cáo buộc, lần đầu được đưa ra vào năm 2020, đã được cập nhật vào thứ Bảy, bổ sung thêm cáo buộc đối với vợ ông, bà Cilia Flores, bị cho là đã ra lệnh bắt cóc và giết người.

Ông Maduro phủ nhận mọi hành vi sai trái, và quá trình pháp lý có thể kéo dài nhiều tháng trước khi vụ việc được đưa ra xét xử.

Mỹ đã coi Maduro là một nhà lãnh đạo bất hợp pháp kể từ cuộc bầu cử năm 2018, vốn bị cáo buộc gian lận. Tuy nhiên, ông Trump bác bỏ khả năng đưa phe đối lập lên nắm quyền, cho rằng họ không có đủ sự ủng hộ.

Bà Maria Corina Machado bị cấm tranh cử trong cuộc bầu cử năm 2024, nhưng tuyên bố bà có sứ mệnh đảm nhận chức tổng thống. Một số quan sát viên quốc tế cho rằng bà đã giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bỏ phiếu này.

Phát biểu hôm Chủ nhật, ông Trump cho biết chính quyền của ông sẽ tìm cách làm việc với chính phủ hiện tại của Venezuela để trấn áp buôn bán ma túy và mở cửa ngành dầu mỏ, thay vì thúc đẩy các cuộc bầu cử nhằm thay đổi ban lãnh đạo.

Dù Maduro có rất ít đồng minh trên trường quốc tế, nhiều quốc gia đã đặt câu hỏi về tính hợp pháp của việc bắt giữ một nguyên thủ quốc gia nước ngoài và kêu gọi Mỹ tuân thủ luật pháp quốc tế. Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc dự kiến họp vào thứ Hai để thảo luận về chiến dịch của Mỹ, mà Tổng Thư ký Antonio Guterres mô tả là “một tiền lệ nguy hiểm”.

Cuộc đột kích cũng làm dấy lên tranh cãi tại Washington, khi phe Dân chủ đối lập cho rằng họ đã bị chính quyền đánh lừa về chính sách đối với Venezuela. Ngoại trưởng Marco Rubio dự kiến sẽ báo cáo với các nhà lập pháp hàng đầu tại Đồi Capitol vào cuối ngày thứ Hai.

Từng là một trong những quốc gia giàu có nhất Mỹ Latinh, Venezuela đã trải qua hai thập kỷ suy thoái kinh tế nghiêm trọng, khiến khoảng 20% dân số phải rời bỏ đất nước. Việc loại bỏ Maduro — cựu tài xế xe buýt đã lãnh đạo Venezuela hơn 12 năm sau khi ông Hugo Chavez qua đời — có thể kéo theo nguy cơ bất ổn lớn hơn đối với quốc gia 28 triệu dân này.