Đơn xin trợ cấp thất nghiệp Mỹ bất ngờ lao dốc, nhưng “bức tranh việc làm” vẫn ảm

Số đơn xin trợ cấp thất nghiệp mới tại Mỹ đã giảm bất ngờ trong tuần trước, song giới phân tích cho rằng mức sụt giảm này nhiều khả năng phản ánh những khó khăn kéo dài trong việc điều chỉnh dữ liệu theo yếu tố mùa vụ vào thời điểm đầu năm.

Thị trường lao động vẫn đang ở trạng thái mà các nhà kinh tế và hoạch định chính sách mô tả là “ít tuyển dụng, ít sa thải”. Theo các chuyên gia, chính sách nhập cư cứng rắn của Tổng thống Donald Trump đã làm suy giảm đồng thời cả nhu cầu lẫn nguồn cung lao động. Bên cạnh đó, việc doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư vào trí tuệ nhân tạo khiến họ thận trọng hơn trong việc mở rộng nhân sự, qua đó kìm hãm hoạt động tuyển dụng.

“Bức tranh thị trường lao động rút ra từ dữ liệu đơn xin trợ cấp, dù gần đây biến động mạnh, cho thấy ít nhất các điều kiện lao động nhìn chung vẫn ổn định,” bà Nancy Vanden Houten, nhà kinh tế trưởng phụ trách Mỹ tại Oxford Economics, nhận định.

Theo Bộ Lao động Mỹ công bố hôm thứ Năm, số đơn xin trợ cấp thất nghiệp ban đầu đã giảm 9,000 đơn xuống còn 198,000 đơn (đã điều chỉnh theo mùa) trong tuần kết thúc ngày 10 tháng 1. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức 215,000 đơn mà các nhà kinh tế tham gia khảo sát của Reuters dự báo.

Việc điều chỉnh dữ liệu theo mùa vụ quanh kỳ nghỉ cuối năm và thời điểm chuyển giao năm mới vốn rất phức tạp. Trên thực tế, số đơn xin trợ cấp chưa điều chỉnh theo mùa đã tăng mạnh 31,984 đơn lên 330,684 trong tuần vừa qua. Mô hình mà chính phủ sử dụng để loại bỏ yếu tố mùa vụ thậm chí còn cho thấy mức tăng 45,652 đơn trong cùng giai đoạn.

“Dữ liệu đã điều chỉnh theo mùa cho thấy một mô hình khá rõ ràng: đơn xin trợ cấp thường chạm đáy vào tháng 1 và đạt đỉnh vào một thời điểm nào đó trong mùa hè,” bà Gisela Young, nhà kinh tế tại Citigroup, cho biết. “Mô hình này nhiều khả năng sẽ lặp lại trong vài tuần tới, vì vậy chúng tôi không kỳ vọng số đơn xin trợ cấp ban đầu sẽ tiếp tục giảm. Một số yếu tố mùa vụ còn tồn dư có thể chỉ được điều chỉnh khi các hệ số mùa vụ được cập nhật vào cuối mùa xuân.”

Sự ì ạch của thị trường lao động cũng được nhấn mạnh trong báo cáo của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) công bố hôm thứ Tư, cho thấy “việc làm hầu như không thay đổi” trong những ngày đầu tháng 1. Ngân hàng trung ương cho biết nhiều khu vực ghi nhận sự gia tăng trong việc sử dụng lao động tạm thời, với một số doanh nghiệp cho rằng điều này giúp họ “duy trì sự linh hoạt trong bối cảnh bất định”.

Fed cho biết thêm, khi doanh nghiệp tuyển dụng, hoạt động này “chủ yếu nhằm lấp đầy các vị trí còn trống hơn là tạo ra việc làm mới”.

Trên thị trường tài chính, chứng khoán Phố Wall giao dịch trong sắc xanh. Đồng USD tăng giá so với rổ tiền tệ chính, trong khi lợi suất trái phiếu chính Mỹ biến động trái chiều.

Chính phủ Mỹ tuần trước cho biết nền kinh tế chỉ tạo thêm 50,000 việc làm trong tháng 12. Tính chung năm 2025, số việc làm tăng 584,000 – mức thấp nhất trong vòng năm năm, tương đương trung bình khoảng 49,000 việc làm mỗi tháng. Tỷ lệ thất nghiệp giảm nhẹ xuống 4.4% từ mức 4.5% trong tháng 11, song tình trạng thất nghiệp dài hạn vẫn phổ biến.

Số người tiếp tục nhận trợ cấp thất nghiệp sau tuần đầu tiên – một chỉ báo phản ánh khả năng tuyển dụng – đã giảm 19,000 xuống còn 1.884 triệu người (đã điều chỉnh theo mùa) trong tuần kết thúc ngày 3 tháng 1. Tuy nhiên, dữ liệu về các đơn tiếp tục nhận trợ cấp (continuing claims) cũng có thể bị bóp méo bởi những vấn đề tương tự trong điều chỉnh mùa vụ.

Cảm nhận của người tiêu dùng về thị trường lao động đang xấu đi. Sinh viên mới tốt nghiệp và những người tìm việc lần đầu – nhóm không đủ điều kiện nhận trợ cấp thất nghiệp – đang gặp khó do doanh nghiệp hạn chế tuyển dụng.

“Việc tìm kiếm một công việc hiện nay khó khăn hơn so với giai đoạn đầu phục hồi sau đại dịch COVID-19 cho đến quý I năm 2025,” ông Stuart Hoffman, cố vấn kinh tế cấp cao tại PNC Financial, nhận xét.

Mặc dù phần lớn các nhà kinh tế kỳ vọng Fed sẽ giữ nguyên lãi suất chuẩn trong cuộc họp ngày 27–28 tháng 1, chi phí vay được dự báo sẽ giảm trong năm nay nhằm hỗ trợ thị trường lao động.

Dữ liệu công bố trong tuần cho thấy giá cả nhìn chung ổn định trong tháng 12, nhưng người tiêu dùng vẫn phải đối mặt với giá thực phẩm và tiền thuê nhà ở mức cao.

Các nhà kinh tế dự báo chính phủ sẽ công bố vào thứ Năm tuần tới rằng chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) lõi – thước đo lạm phát ưa thích của Fed, loại trừ thực phẩm và năng lượng – tăng 0.2% trong tháng 11, tương đương mức tăng của tháng 10. Dữ liệu PCE đã bị trì hoãn do cuộc đóng cửa chính phủ liên bang kéo dài 43 ngày.

“Fed nhiều khả năng sẽ giữ chính sách ổn định đến tháng 6, thời điểm chúng tôi kỳ vọng lần cắt giảm lãi suất đầu tiên trong tổng số hai lần cắt giảm theo kịch bản cơ sở cho năm nay,” bà Vanden Houten của Oxford Economics cho biết. “Khi rủi ro lạm phát dần hạ nhiệt, các quan chức Fed đang chú ý nhiều hơn tới điều kiện thị trường lao động và có thêm dư địa để phản ứng nếu thị trường này suy yếu thêm bằng việc cắt giảm lãi suất sớm hơn.”