Donald Trump dọa chặn cầu 4.7 tỷ USD nối Mỹ–Canada giữa căng thẳng thương mại mới

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Hai đã đe dọa ngăn chặn việc đưa vào hoạt động cây cầu mới trị giá 4.7 tỷ USD nối Detroit (Mỹ) và Windsor, Ontario (Canada), trong động thái công kích mới nhất nhằm vào Canada liên quan đến các vấn đề thương mại.

Ông Trump nhắc đến quyền sở hữu của Canada đối với Cầu Quốc tế Gordie Howe, việc Canada từ chối bày bán một số loại đồ uống có cồn của Mỹ tại các cửa hàng trong nước, thuế quan của Canada đối với sản phẩm sữa, cũng như các cuộc đàm phán thương mại của Ottawa với Trung Quốc.

Cây cầu này do Canada tài trợ vì Mỹ không chấp nhận chi trả và dự kiến sẽ đi vào hoạt động trong vài tháng tới. Chi phí xây dựng sẽ được hoàn vốn thông qua phí cầu đường trong vòng 30 năm.

“Tôi sẽ không cho phép cây cầu này mở cửa cho đến khi Hoa Kỳ được bồi thường đầy đủ cho mọi thứ chúng ta đã dành cho họ, và quan trọng hơn, Canada phải đối xử với Hoa Kỳ bằng sự công bằng và tôn trọng mà chúng ta xứng đáng,” ông Trump viết trên mạng xã hội. “Chúng ta sẽ bắt đầu đàm phán ngay lập tức. Với tất cả những gì chúng ta đã dành cho họ, có lẽ chúng ta nên sở hữu ít nhất một nửa tài sản này.”

Năm 2012, Thống đốc bang Michigan khi đó là Rick Snyder đã chấp nhận đề nghị của chính phủ Canada tài trợ phần lớn chi phí xây dựng cây cầu Gordie Howe mới, và thực hiện một bước đi hiếm hoi khi dùng quyền hành pháp để vượt qua cơ quan lập pháp. Việc xây dựng bắt đầu vào năm 2018 và hiện cây cầu đã gần hoàn thành.

Ngày 30/1, Bộ An ninh Nội địa Mỹ công bố quy định công nhận cây cầu là một cửa khẩu chính thức, đồng thời cho biết công trình này sẽ giúp người dân tiết kiệm 12.7 triệu USD mỗi năm nhờ giảm ùn tắc và rút ngắn thời gian di chuyển, cũng như giảm lưu lượng giao thông.

Đại sứ quán Canada tại Washington và cơ quan quản lý cây cầu hiện chưa đưa ra bình luận.

Một phát ngôn viên của Thống đốc bang Michigan Gretchen Whitmer (Đảng Dân chủ) cho biết: “Canada đã tài trợ xây dựng cây cầu — được thi công bởi công nhân công đoàn từ cả hai phía biên giới — và nó sẽ được vận hành theo thỏa thuận đồng sở hữu giữa Michigan và Canada… Dù thế nào đi nữa, cây cầu vẫn sẽ được mở cửa.”

Thượng nghị sĩ Elissa Slotkin, đại diện bang Michigan, cảnh báo rằng việc hủy bỏ dự án sẽ gây ra “những hậu quả nghiêm trọng”, bao gồm chi phí cao hơn cho doanh nghiệp, chuỗi cung ứng kém an toàn hơn và cuối cùng là ít việc làm hơn.

Bà cho rằng ông Trump đang “trừng phạt người dân Michigan vì một cuộc chiến thương mại do chính ông khởi xướng.” Theo bà, lý do duy nhất Canada tiến gần hơn tới thỏa thuận thương mại với Trung Quốc là vì Tổng thống Trump đã liên tục gây sức ép với Ottawa trong suốt một năm qua.

Dân biểu Debbie Dingell (Đảng Dân chủ, bang Michigan) cho biết ông Trump từng ủng hộ dự án cây cầu này vào năm 2017. “Không có gì thay đổi cả. Chúng ta không thể quên rằng Canada là bạn bè và đồng minh của chúng ta,” bà nói. “Chúng ta cần chấm dứt những đòn công kích rẻ tiền này. Chúng không giúp ích cho ai và còn gây tổn hại cho nền kinh tế của chúng ta.”

Năm 2023, Detroit là cảng hàng hóa lớn thứ hai của Mỹ xét theo giá trị và là cửa khẩu lớn nhất trên biên giới Mỹ–Canada, xử lý lượng hàng hóa trị giá 126 tỷ USD vận chuyển bằng xe tải thương mại.

Cây cầu Gordie Howe sẽ giúp giảm áp lực cho Cầu Ambassador, hiện đang gánh phần lớn lưu lượng xe tải. Theo một nghiên cứu của Đại học Windsor, cây cầu mới sẽ rút ngắn thời gian qua biên giới khoảng 20 phút và giúp các tài xế xe tải tiết kiệm 2.3 tỷ USD trong vòng 30 năm.

Trong nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump đã nhiều lần đưa ra các lời đe dọa nhằm vào Canada và mạnh tay tăng thuế quan đối với quốc gia láng giềng này. Tháng trước, ông tuyên bố sẽ áp thuế lên Canada nếu nước này tiếp tục theo đuổi thỏa thuận thương mại với Trung Quốc.

Thủ tướng Canada Mark Carney hồi tháng 1 đã đến Trung Quốc nhằm hàn gắn quan hệ song phương căng thẳng và đạt được thỏa thuận thương mại với đối tác thương mại lớn thứ hai của Canada sau Mỹ.

Ông Trump cũng từng nói vào tháng 1 rằng Mỹ sẽ hủy chứng nhận đối với máy bay thương mại Bombardier Global Express và đe dọa áp thuế lên toàn bộ máy bay sản xuất tại Canada cho đến khi Ottawa chứng nhận một số mẫu máy bay của đối thủ Mỹ Gulfstream. Tuy nhiên, cho đến nay chính quyền Trump vẫn chưa có hành động cụ thể nào nhắm vào các máy bay của Canada.