EU buộc phải chuẩn bị cho cuộc đối đầu thương mại với Trung Quốc

Trong một cuộc họp kín gần đây, các quan chức cấp cao của Ủy ban châu Âu đã thảo luận các bước đi tiếp theo. Công khai, EU khẳng định quan hệ thương mại và đầu tư với Trung Quốc không còn bền vững và cần có phản ứng mạnh mẽ hơn. Đồng thời, các nhà hoạch định chính sách cũng thừa nhận Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ đáp trả nếu các biện pháp mới được triển khai.

Ngày càng nhiều lãnh đạo châu Âu lo ngại EU đang tụt lại phía sau Mỹ và Trung Quốc về năng lực cạnh tranh. Dù chiến lược giảm phụ thuộc vào Trung Quốc đã được thảo luận trong nhiều năm, khối này vẫn đạt ít tiến triển trong việc xây dựng các chuỗi cung ứng thay thế cho chất bán dẫn, khoáng sản quan trọng và nhiều lĩnh vực chiến lược khác.

Cựu Chủ tịch ECB Mario Draghi từng cảnh báo châu Âu có thể rơi vào tình trạng “suy thoái kéo dài” nếu không thu hẹp khoảng cách công nghệ với Mỹ và Trung Quốc. Ông cho rằng EU cần đầu tư thêm từ 700 tỷ EUR đến 800 tỷ EUR mỗi năm để thúc đẩy đổi mới, giảm chi phí năng lượng và tăng cường an ninh kinh tế.

Một trong những vấn đề lớn nhất là thâm hụt thương mại ngày càng gia tăng với Trung Quốc. Năm ngoái, mức thâm hụt thương mại hàng hóa của EU với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đã lên tới khoảng 361 tỷ EUR.

EU hiện đang xem xét các công cụ mới nhằm đối phó với tình trạng trợ cấp nhà nước và dư thừa công suất sản xuất của Trung Quốc. Theo OECD, mức hỗ trợ của chính phủ Trung Quốc dành cho doanh nghiệp trong giai đoạn 2005-2024 cao gấp khoảng tám lần mức trung bình của các nước OECD, góp phần giúp doanh nghiệp nước này mở rộng thị phần trong nhiều ngành công nghiệp chủ chốt.

OECD cho rằng gần 60% mức tăng thị phần toàn cầu của doanh nghiệp Trung Quốc có liên quan đến các chính sách trợ cấp. Tổ chức này cảnh báo việc hỗ trợ quá mức có thể làm méo mó cạnh tranh và gây tổn hại cho đổi mới trong dài hạn.

Bắc Kinh bác bỏ các cáo buộc trên, cho rằng trợ cấp là công cụ phổ biến trên toàn cầu và phù hợp với các quy định của WTO. Trung Quốc cũng coi các động thái của EU là một phần trong xu hướng bảo hộ thương mại đang gia tăng.

Trong khi đó, xuất khẩu của Trung Quốc sang EU tiếp tục tăng mạnh. Dữ liệu chính thức cho thấy kim ngạch xuất khẩu sang khối này đã tăng 19% trong năm 2026, sau khi tăng 8% trong năm 2025. Đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào châu Âu cũng tăng lên mức cao nhất trong bảy năm.

Ủy viên Công nghiệp EU Stephane Sejourne cho biết khối này sẽ tăng cường sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại như thuế quan và hạn ngạch nhập khẩu để bảo vệ doanh nghiệp nội địa. Brussels cũng đang xem xét những biện pháp mạnh hơn, bao gồm cơ chế chống ép buộc kinh tế.

Tuy nhiên, EU vẫn gặp khó khăn trong việc đạt được đồng thuận nội bộ. Pháp ủng hộ lập trường cứng rắn hơn với Trung Quốc, trong khi Đức và các nền kinh tế phụ thuộc xuất khẩu muốn duy trì quan hệ ổn định với Bắc Kinh.

Giới quan sát nhận định quan hệ kinh tế giữa EU và Trung Quốc đang chuyển từ bổ trợ sang cạnh tranh trực tiếp nhiều hơn. Điều này làm gia tăng nguy cơ căng thẳng thương mại giữa hai bên trong thời gian tới.