G7 kêu gọi ngừng bắn tại Lebanon, hoan nghênh thỏa thuận Mỹ - Iran

Tại hội nghị thượng đỉnh ở Evian-les-Bains (Pháp), các nhà lãnh đạo G7 cho biết thỏa thuận Mỹ - Iran mở đường cho các cuộc đàm phán hướng tới một giải pháp hòa bình lâu dài. Cuộc chiến kéo dài nhiều tháng qua đã khiến hơn 7.000 người thiệt mạng, phần lớn ở Iran và Lebanon.

Trong tuyên bố chung, G7 nhấn mạnh các cuộc đàm phán cần giải quyết những mối đe dọa mà Iran gây ra trong khu vực và bảo đảm nước này không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân.

Thỏa thuận giữa Washington và Tehran, dự kiến được công bố chính thức trong những ngày tới, kéo dài lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày để hai bên thương lượng một thỏa thuận hòa bình lâu dài. Các nước G7 cũng bày tỏ sẵn sàng hỗ trợ triển khai thỏa thuận, trong đó một liên minh do Anh và Pháp dẫn đầu có thể tham gia bảo đảm an ninh hàng hải khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại.

Nhiều vấn đề cốt lõi vẫn chưa được giải quyết

Dù đạt được thỏa thuận ngừng chiến, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn chưa hoàn thành nhiều mục tiêu ban đầu của chiến dịch quân sự. Chính quyền Iran vẫn duy trì quyền lực, kho uranium làm giàu ở mức cao chưa được bàn giao, năng lực tên lửa đạn đạo chưa bị loại bỏ và Tehran vẫn tiếp tục hỗ trợ các lực lượng đồng minh trong khu vực như Hezbollah ở Lebanon.

Ông Trump cho biết thỏa thuận khẳng định Iran sẽ không sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời các cuộc đàm phán tiếp theo sẽ xem xét số phận kho uranium làm giàu của nước này.

Tuy nhiên, kết quả hiện tại có thể khiến ông đối mặt với chỉ trích từ các nghị sĩ Cộng hòa theo đường lối cứng rắn trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Lebanon trở thành điểm nóng tiếp theo

Một trong những vấn đề lớn nhất còn bỏ ngỏ là tình hình tại Lebanon. Israel đã phát động chiến dịch quân sự tại miền nam Lebanon từ tháng 3 nhằm chống lại Hezbollah sau khi lực lượng này tấn công qua biên giới để ủng hộ Iran.

Hiện quân đội Israel vẫn kiểm soát một phần lãnh thổ miền nam Lebanon, khiến hơn một triệu người phải rời bỏ nhà cửa, trong khi Hezbollah vẫn chưa bị đánh bại.

Iran cho rằng lệnh ngừng bắn phải bao gồm cả Lebanon và bất kỳ thỏa thuận hòa bình lâu dài nào cũng cần dẫn tới việc Israel rút quân. Trong khi đó, Israel tuyên bố sẽ không rút lui và vẫn bảo lưu quyền sử dụng vũ lực nếu cần thiết.

Bất đồng này đã làm lộ rõ khoảng cách giữa Washington và Tel Aviv. Tổng thống Trump công khai chỉ trích cách thức Israel xử lý cuộc xung đột và bày tỏ sự không hài lòng với đồng minh thân cận của Mỹ.

Trong tuyên bố chung, G7 kêu gọi một lệnh ngừng bắn mạnh mẽ và ngay lập tức tại Lebanon, đồng thời yêu cầu Hezbollah giải giáp.

Cơ hội kinh tế cho Iran, áp lực giảm với thị trường dầu mỏ

Thỏa thuận hòa bình có thể mang lại lợi ích kinh tế đáng kể cho Iran sau nhiều thập niên chịu các lệnh trừng phạt quốc tế. Theo các điều khoản sơ bộ, Iran có thể được tiếp cận quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD do các quốc gia Arab vùng Vịnh tài trợ nếu tuân thủ các cam kết trong thỏa thuận.

Trong 60 ngày tới, các nhà đàm phán sẽ tiếp tục thảo luận về tương lai chương trình hạt nhân Iran. Tuy nhiên, các vấn đề như chương trình tên lửa đạn đạo hay sự hỗ trợ của Tehran đối với các lực lượng vũ trang trong khu vực hiện chưa nằm trong chương trình nghị sự.

Triển vọng eo biển Hormuz sớm mở cửa trở lại đã khiến giá dầu tiếp tục giảm. Giá dầu Brent đã lùi xuống dưới 80 USD/thùng, mức thấp nhất kể từ khi xung đột Mỹ - Iran bùng phát.

Một quan chức cấp cao Mỹ cho biết Washington sẽ miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran theo thỏa thuận mới, mở đường cho nguồn cung dầu bổ sung quay trở lại thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định ngành dầu khí Trung Đông sẽ cần thêm nhiều tháng để khôi phục hoàn toàn sản lượng.

Các nước G7 cũng cam kết đẩy nhanh việc đa dạng hóa các tuyến vận chuyển năng lượng và tăng cường dự trữ chiến lược nhằm giảm thiểu rủi ro từ những gián đoạn tại eo biển Hormuz trong tương lai.