Giá năng lượng leo thang tạo thêm áp lực lên ngành bán lẻ châu Âu

Đà tăng của giá năng lượng kể từ khi cuộc chiến bùng nổ đang tạo thêm áp lực lớn đối với ngành bán lẻ tại châu Âu – lĩnh vực vốn đã phải vật lộn với nhu cầu tiêu dùng suy yếu và sức mua giảm sút trong thời gian qua.

Cổ phiếu của nhiều nhà bán lẻ lớn, từ Inditex – tập đoàn sở hữu thương hiệu Zara – đến Marks & Spencer của Anh, đã giảm trong phiên giao dịch thứ Hai. Các nhà đầu tư và giới phân tích cho rằng giá xăng và khí đốt tăng cao sẽ tạo ra hiệu ứng dây chuyền lên chi phí và tiêu dùng, trong bối cảnh ngành bán lẻ vẫn chưa hoàn toàn phục hồi sau chu kỳ lạm phát do giá khí đốt tăng mạnh sau cuộc xung đột Nga–Ukraine.

Trong cú sốc năng lượng năm 2022, các nhà sản xuất thực phẩm, chuỗi siêu thị và nhà bán lẻ quần áo đã buộc phải tăng giá mạnh để bù đắp chi phí. Tuy nhiên, tình hình hiện nay được đánh giá có thể còn khó khăn hơn, khi các nền kinh tế khu vực đồng euro và Anh gần như đang rơi vào trạng thái tăng trưởng trì trệ.

Ngoài ra, các nhà bán lẻ còn phải đối mặt với chi phí bổ sung và sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng do cuộc chiến thương mại toàn cầu do Tổng thống Mỹ Donald Trump khởi xướng từ năm ngoái.

“Nếu giá cả tiếp tục tăng vào thời điểm này, người tiêu dùng có thể phản ứng mạnh hơn nhiều, bởi nhu cầu hiện vốn đã rất mong manh,” Christian Eufinger, giáo sư tài chính tại trường kinh doanh IESE ở Barcelona – người đã nghiên cứu tác động của các cú sốc giá năng lượng lên giá tiêu dùng – cho biết.

Ông Eufinger cho rằng khi cuộc khủng hoảng Ukraine nổ ra vào đầu năm 2022, nhu cầu tiêu dùng khi đó vẫn tương đối cao do các nền kinh tế vừa thoát khỏi đại dịch. Nhưng hiện nay, sau nhiều năm lạm phát cao, người tiêu dùng có ít tiền hơn để chi tiêu.

Trên thực tế, lĩnh vực bán lẻ và hàng tiêu dùng đã là nhóm ngành chịu nhiều khó khăn nhất tại châu Âu ngay cả trước khi giá dầu tăng vọt lần này. Một chỉ số do công ty luật tái cấu trúc Weil công bố vào tháng 1 cho thấy ngành này đang đối mặt với lợi nhuận suy giảm và nguy cơ phá sản gia tăng.

Hiệu ứng dây chuyền từ áp lực chi phí

Tác động trực tiếp nhất của giá năng lượng tăng đối với các nhà bán lẻ là chi phí vận chuyển hàng hóa. Theo Francesco Gangemi tại công ty tư vấn Simon-Kucher, vận tải đường bộ thường chiếm khoảng 5% đến 10% chi phí hoạt động của một nhà bán lẻ.

Bên cạnh đó, các chi phí năng lượng khác như làm lạnh, điều hòa không khí, sưởi ấm và chiếu sáng trong các cửa hàng – vốn tiêu tốn nhiều điện năng – cũng khiến gánh nặng tài chính đối với siêu thị và trung tâm thương mại gia tăng đáng kể.

Đà tăng mạnh của giá dầu cũng đang lan sang lĩnh vực sản xuất thực phẩm, tạo áp lực trực tiếp lên các nhà sản xuất.

“Một vòng xoáy lạm phát do chi phí gần như là điều khó tránh khỏi, bắt đầu từ việc chi phí vận chuyển tăng cao và lan rộng ra toàn bộ chuỗi cung ứng – từ nông trại đến bàn ăn,” Massimiliano Giansanti, Chủ tịch tổ chức nông dân Ý Confagricoltura.

Theo các chuyên gia, ngành bán lẻ quần áo có thể là lĩnh vực dễ tổn thương nhất trước áp lực lạm phát mới. Khi giá thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu tăng lên, thời trang thường là khoản chi tiêu đầu tiên mà người tiêu dùng cắt giảm, ông Gangemi của Simon-Kucher nhận định.

Các nhà phân tích tại RBC đã hạ dự báo lợi nhuận đối với Marks & Spencer, cho rằng giá dầu và khí đốt tăng có thể khiến chi phí thực phẩm, vận chuyển và hóa đơn năng lượng của các hộ gia đình Anh tăng mạnh vào cuối năm nay.

Trước những áp lực đó, Hiệp hội Bán lẻ Anh (British Retail Consortium) đã kêu gọi chính phủ có biện pháp nhằm hạn chế tác động đối với người tiêu dùng.

“Chưa bao giờ việc giữ các áp lực lạm phát khác ở mức thấp lại quan trọng như lúc này, để bảo vệ các hộ gia đình,” Andrew Opie, Giám đốc phụ trách thực phẩm và phát triển bền vững của tổ chức này, cho biết.