Hậu nhậm chức, đâu là thách thức thương mại của Trump?

Một cuộc điều tra do cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ ban hành theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại, nêu rõ cách Trung Quốc sử dụng các hoạt động phi thị trường để thống trị ngành hàng hải toàn cầu. Mặc dù Biden ủng hộ việc chống lại các hoạt động như vậy, nhưng không phải ai trong đảng Dân chủ cũng muốn thực hiện sự thay đổi. Bằng cách công bố kết quả điều tra bốn ngày trước lễ nhậm chức của Trump, chính quyền sắp mãn nhiệm đã đảm bảo rằng điều này không bị chệch hướng bởi những người theo đảng Dân chủ muốn tránh xa vấn đề chủ nghĩa trọng thương của Trung Quốc. Thuế quan có phải là cách duy nhất của ông không? Hay ông sẽ hỗ trợ chính sách công nghiệp và người lao động Hoa Kỳ theo những cách hiệu quả và bền vững hơn?

Một trong những phần thú vị nhất của báo cáo cuộc điều tra là đi sâu vào hệ thống hộ khẩu. Trong đó, công dân Trung Quốc được phân loại là cư dân nông thôn hoặc thành thị và không thể nhận được các phúc lợi của nhà nước như giáo dục, nhà ở hoặc chăm sóc sức khỏe bên ngoài khu vực nơi họ sinh ra. Vì nhiều cư dân di cư đến các vùng ven biển để làm việc, kết quả là một nửa dân số cư trú ở các khu vực thành thị, nhưng chỉ một phần ba được phân loại là thành thị.

Điều đó có tác động bóp méo rất lớn đến thị trường lao động Trung Quốc và toàn cầu. Như một học giả đã trích dẫn trong báo cáo, hệ thống hộ khẩu tạo ra "một tầng lớp khổng lồ những người lao động công nghiệp dễ bị bóc lột nhưng lại có tính di động hoặc linh hoạt cao cho nền kinh tế mới của Trung Quốc, hiện đang hội nhập chặt chẽ vào các mạng lưới thương mại toàn cầu". Về cơ bản, đây là một sự chuyển giao lớn từ lao động sang chủ sở hữu vốn, đây là một trong những lý do khiến các nhà kinh tế Trung Quốc quan tâm đến việc thúc đẩy tiêu dùng trong nước muốn xóa bỏ.

Đây cũng là một trong nhiều cách mà hệ thống của Trung Quốc không tương thích với hệ thống Bretton Woods như hiện nay. "Không còn nghi ngờ gì nữa, mô hình kinh tế rất khác biệt của Trung Quốc khiến việc có một hệ thống toàn cầu hóa dựa trên các quy tắc của WTO trở nên khó khăn", nhà kinh tế học và người đoạt giải Nobel Michael Spence lưu ý.

Có những lý do chính đáng về an ninh quốc gia và chuỗi cung ứng thương mại để xây dựng thêm năng lực hàng hải không phải của Trung Quốc. Gần một nửa hàng hóa của Hoa Kỳ và 80 phần trăm thương mại toàn cầu được vận chuyển bằng tàu biển. Trung Quốc có thể tác động đáng kể đến giá cả và chất lượng tàu biển do thị phần của họ. Thật khó để tưởng tượng rằng sức mạnh này sẽ không được sử dụng làm vũ khí trong trường hợp xảy ra bất kỳ cuộc xung đột nào giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Trump đã đề xuất Hoa Kỳ đóng tàu với các đồng minh như Hàn Quốc.

Tất nhiên, tăng cường sức mạnh lĩnh vực hàng hải là một nỗ lực lớn và lâu dài. Tuy nhiên, thành công của Đạo luật Chips, đã khởi động lại hoạt động sản xuất chất bán dẫn của Hoa Kỳ trong vòng chưa đầy hai năm rưỡi, cho thấy rằng có thể tạo ra khả năng phục hồi và dự phòng nhiều hơn trong các ngành công nghiệp quan trọng khi có ý chí chính trị. Câu hỏi đặt ra là liệu Trump có ý chí chính trị hay không. Việc áp thuế đối với cả đối thủ và đồng minh dễ hơn nhiều so với việc thực sự xây dựng một chính sách công nghiệp đa diện.