IMF cảnh báo xung đột Trung Đông làm gia tăng rủi ro lạm phát và gây sức ép lên triển vọng tăng trưởng toàn cầu

Chiến tranh tại Trung Đông sẽ kéo theo lạm phát gia tăng và làm chậm đà tăng trưởng kinh tế toàn cầu, người đứng đầu International Monetary Fund chia sẻ với Reuters vào thứ Hai, trước khi tổ chức này công bố báo cáo triển vọng kinh tế thế giới vào tuần tới.

Xung đột đã gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung năng lượng toàn cầu, với hàng triệu thùng dầu bị đình trệ do Iran gần như phong tỏa Strait of Hormuz – tuyến vận tải chiến lược chiếm khoảng 1/5 lưu lượng dầu và khí đốt toàn cầu. Ngay cả trong kịch bản chiến tranh sớm kết thúc, IMF vẫn dự kiến hạ dự báo tăng trưởng và nâng dự báo lạm phát, theo bà Kristalina Georgieva, Tổng Giám đốc IMF.

Cuộc xung đột được dự báo sẽ trở thành chủ đề trung tâm tại các cuộc họp mùa xuân của IMF và World Bank, dự kiến diễn ra vào tuần tới tại Washington với sự tham dự của các quan chức tài chính toàn cầu.

IMF sẽ công bố một loạt kịch bản trong Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới vào ngày 14/4. Trước đó, tổ chức này đã phát tín hiệu về khả năng điều chỉnh giảm, viện dẫn cú sốc bất đối xứng từ chiến tranh cùng với điều kiện tài chính toàn cầu thắt chặt. Nếu không có xung đột, bà Georgieva cho biết IMF từng kỳ vọng sẽ nâng nhẹ dự báo tăng trưởng khi kinh tế thế giới tiếp tục phục hồi sau đại dịch.

“Thay vào đó, hiện tại mọi kịch bản đều dẫn đến giá cả cao hơn và tăng trưởng chậm lại,” bà Georgieva nói, đồng thời cho biết bà sẽ có bài phát biểu mở đầu cho các cuộc họp mùa xuân vào thứ Năm. Trong khi đó, Chủ tịch Ngân hàng Thế giới Ajay Banga sẽ trình bày quan điểm của mình tại một sự kiện của Hội đồng Đại Tây Dương vào thứ Ba.

“Chúng ta đang sống trong một thế giới với mức độ bất định rất cao,” bà nhấn mạnh, đề cập đến các yếu tố như căng thẳng địa chính trị, tiến bộ công nghệ, cú sốc khí hậu và thay đổi nhân khẩu học. “Điều đó đồng nghĩa rằng sau khi vượt qua cú sốc này, chúng ta vẫn phải sẵn sàng cho những cú sốc tiếp theo.”

Chiến tranh đã khiến nguồn cung dầu toàn cầu sụt giảm khoảng 13%, theo bà Georgieva, với tác động lan rộng từ vận chuyển dầu khí sang các chuỗi cung ứng liên quan như sản xuất và logistics.

Ngay cả khi xung đột kết thúc nhanh và kinh tế phục hồi tương đối sớm, điều này vẫn sẽ dẫn đến một điều chỉnh “tương đối nhỏ” đối với tăng trưởng nhưng lại kéo theo điều chỉnh tăng đối với lạm phát. Trong trường hợp chiến tranh kéo dài, tác động tiêu cực đến cả tăng trưởng và lạm phát sẽ trở nên nghiêm trọng hơn.

Các quốc gia nghèo, dễ tổn thương và không có nguồn dự trữ năng lượng sẽ là những bên chịu ảnh hưởng lớn nhất, bà Georgieva cho biết thêm. Nhiều quốc gia trong số này có rất ít dư địa tài khóa để hỗ trợ người dân trước làn sóng giá cả tăng cao, qua đó làm gia tăng nguy cơ bất ổn xã hội.

Bà cho biết một số quốc gia đã đề nghị hỗ trợ tài chính từ IMF, dù không nêu cụ thể. Quỹ này có thể mở rộng một số chương trình cho vay hiện tại để đáp ứng nhu cầu. Khoảng 85% các quốc gia thành viên IMF là các nước nhập khẩu năng lượng.

Theo bà, việc trợ cấp năng lượng trên diện rộng không phải là giải pháp bền vững, đồng thời kêu gọi các nhà hoạch định chính sách tránh các biện pháp chi tiêu có thể làm trầm trọng thêm áp lực lạm phát.

Tác động của chiến tranh là không đồng đều, với các nước nhập khẩu năng lượng chịu thiệt hại nặng nề hơn. Tuy nhiên, ngay cả các quốc gia xuất khẩu năng lượng như Qatar cũng đang chịu ảnh hưởng từ các cuộc tấn công của Iran nhằm vào cơ sở sản xuất.

Qatar có thể mất từ 3 đến 5 năm để khôi phục khoảng 17% sản lượng khí tự nhiên bị thiệt hại, bà Georgieva cho biết. Trong khi đó, International Energy Agency báo cáo rằng 72 cơ sở năng lượng đã bị ảnh hưởng trong chiến tranh, trong đó khoảng một phần ba chịu thiệt hại nghiêm trọng.

“Ngay cả khi chiến tranh chấm dứt ngay hôm nay, những tác động tiêu cực vẫn sẽ kéo dài đối với phần còn lại của thế giới,” bà nhấn mạnh.

Sau vụ tấn công nhằm vào Israel ngày 28/2, Iran đã gần như phong tỏa Eo biển Hormuz, khiến giá dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng tăng vọt. Giá dầu chuẩn Brent quốc tế đã ổn định quanh mức 110 USD vào thứ Hai, trong khi các loại dầu giao ngay từ Trung Đông có mức giá cao hơn đáng kể.

Người đứng đầu các tổ chức tài chính quốc tế cho biết tuần trước rằng họ sẽ triển khai một nỗ lực phối hợp nhằm đánh giá tác động năng lượng và kinh tế từ cuộc chiến.

Bà Georgieva cho biết IMF cũng đang phối hợp với World Food Programme và Food and Agriculture Organization của Liên Hợp Quốc để theo dõi các rủi ro liên quan đến an ninh lương thực.

Theo WFP, hàng triệu người có thể đối mặt với tình trạng thiếu đói nghiêm trọng nếu chiến tranh kéo dài đến tháng 6. Dù IMF hiện chưa ghi nhận một cuộc khủng hoảng lương thực trên diện rộng, bà Georgieva cảnh báo kịch bản này hoàn toàn có thể xảy ra nếu chuỗi cung ứng phân bón bị gián đoạn.