Iran tuyên bố không gặp đặc phái viên Mỹ, triển vọng đạt thỏa thuận hòa bình thêm bất ổn

Các quan chức Iran cũng cho biết hai bên trước tiên phải hoàn tất các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn ký cách đây hai tuần trước khi có thể chuyển sang những vấn đề khó khăn hơn như việc hạn chế chương trình hạt nhân của Tehran.

Diễn biến này cho thấy Mỹ và Iran vẫn còn bất đồng sâu sắc về những nội dung cốt lõi của khuôn khổ thỏa thuận ban đầu. Theo đó, Iran sẽ chấm dứt việc kiểm soát hoạt động qua eo biển Hormuz để đổi lấy các ưu đãi tài chính, đồng thời hai bên sẽ có 60 ngày đàm phán nhằm hướng tới một thỏa thuận hòa bình lâu dài.

Con rể của Tổng thống Donald Trump, Jared Kushner, cùng đặc phái viên Steve Witkoff đã tới Doha để tham gia các cuộc đàm phán mà Nhà Trắng mô tả là cấp cao. Tuy nhiên, cả Iran và nước chủ nhà Qatar đều cho biết phía Mỹ chỉ gặp các bên trung gian chứ không tiếp xúc trực tiếp với đại diện Iran.

Qatar cho biết Thủ tướng Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani là một trong những người đã gặp Kushner và Witkoff.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định hiện không có bất kỳ cuộc gặp nào với phía Mỹ được lên lịch trong những ngày tới.

Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar Majed Al-Ansari, hai bên vẫn dự kiến tiến hành các cuộc đàm phán kỹ thuật ở cấp thấp hơn.

Trong bối cảnh đàm phán bế tắc, Wall Street Journal dẫn các nguồn tin Mỹ cho biết Tổng thống Trump đã thảo luận với Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine về khả năng tiến hành thêm các cuộc không kích nhằm vào Iran. Reuters cho biết chưa thể xác minh độc lập thông tin này.

Tuy nhiên, theo bài báo, ông Trump hiện quyết định dành thêm thời gian cho con đường ngoại giao, dù trước đó nhiều lần công khai đe dọa sẽ tiếp tục tấn công Iran.

Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã được khôi phục một phần. Trước khi chiến sự bùng phát ngày 28/2, tuyến hàng hải này vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu.

Dù vậy, giới chức Iran khẳng định nước này có quyền cùng Oman quản lý hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz và dự định áp dụng phí quá cảnh sau khi giai đoạn đàm phán 60 ngày kết thúc vào giữa tháng 8.

Trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammed Baqer Qalibaf tuyên bố trên truyền hình nhà nước rằng chủ quyền đối với eo biển Hormuz thuộc về Iran và Oman, đồng thời việc lưu thông qua tuyến hàng hải này sẽ tuân theo các quy định do Iran đặt ra.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance bác bỏ khả năng Iran thu phí tàu thuyền qua eo biển Hormuz, khẳng định Washington sẽ không để điều đó xảy ra. Ông cũng cho biết lưu lượng dầu vận chuyển qua Hormuz đã trở lại mức trước chiến sự, thậm chí có ngày còn cao hơn, dù không đưa ra số liệu cụ thể.

Bất chấp những bất ổn, giá dầu đã giảm kể từ cuối tuần sau khi Mỹ không kích các cơ sở quân sự của Iran để đáp trả các vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào tàu thương mại, còn Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào căn cứ quân sự Mỹ tại Kuwait và Bahrain.

Tuy nhiên, Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD) cảnh báo các nền kinh tế dễ bị tổn thương vẫn có thể phải đối mặt với áp lực từ giá lương thực và nhiên liệu tăng cao ngay cả khi thị trường năng lượng dần ổn định.

Cuộc xung đột đã đẩy lạm phát toàn cầu tăng lên và gây sức ép chính trị đối với Tổng thống Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, thời điểm sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ. Ông Trump và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đều đang kêu gọi các nhà bán lẻ xăng dầu hạ giá bán.

Thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran cũng bao gồm mục tiêu chấm dứt xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn tại Lebanon.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội Lebanon Nabih Berri, một đồng minh của Hezbollah, bày tỏ nghi ngờ về khuôn khổ thỏa thuận riêng do Mỹ làm trung gian giữa Lebanon và Israel. Theo các nhà phân tích, thỏa thuận này có nguy cơ khiến bế tắc kéo dài khi gắn việc Israel rút quân khỏi miền Nam Lebanon với yêu cầu Hezbollah phải giải giáp.