Mỹ gây sức ép để các “ông lớn” dầu mỏ quay lại Venezuela, đổi đầu tư lấy thu hồi nợ

Các quan chức Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao Mỹ trong những tuần gần đây đã nói với các giám đốc điều hành ngành dầu mỏ Mỹ rằng họ cần nhanh chóng quay trở lại Venezuela và rót lượng vốn lớn vào quốc gia này để khôi phục ngành công nghiệp dầu mỏ bị tàn phá, nếu muốn được bồi thường cho các tài sản bị Venezuela tịch thu cách đây khoảng hai thập kỷ, theo hai nguồn thạo tin về các cuộc tiếp xúc này.

Trong những năm 2000, Venezuela đã quốc hữu hóa tài sản của một số công ty dầu mỏ quốc tế từ chối trao thêm quyền kiểm soát hoạt động cho công ty dầu mỏ quốc doanh PDVSA, theo yêu cầu của cố Tổng thống Venezuela Hugo Chavez.

Tập đoàn dầu mỏ Mỹ Chevron là một trong số ít công ty đã đàm phán để tiếp tục hoạt động tại Venezuela và thành lập các liên doanh với PDVSA, trong khi các đối thủ như Exxon Mobil và ConocoPhillips đã rút khỏi nước này và nộp đơn yêu cầu trọng tài quốc tế.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết hôm thứ Bảy rằng các công ty Mỹ đã sẵn sàng quay lại Venezuela để tái khởi động ngành dầu mỏ đang gặp nhiều khó khăn, chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro bị bắt và bị lực lượng Mỹ đưa đi.

Trong các cuộc thảo luận gần đây giữa chính quyền Mỹ và các giám đốc điều hành dầu mỏ, với kịch bản Maduro không còn nắm quyền, các quan chức Mỹ cho biết các công ty dầu mỏ Mỹ sẽ phải tự bỏ vốn để tái thiết ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela. Đây sẽ là một trong những điều kiện tiên quyết để các công ty này có thể thu hồi các khoản nợ liên quan đến việc bị tịch thu tài sản trước đây.

Theo các nguồn tin, điều này đồng nghĩa với khoản đầu tư rất tốn kém đối với những công ty như ConocoPhillips. Trong nhiều năm qua, ConocoPhillips đã tìm cách thu hồi khoảng 12 tỷ USD từ việc tài sản của họ bị quốc hữu hóa tại Venezuela dưới thời ông Chavez. Exxon Mobil cũng đã khởi kiện trọng tài quốc tế, yêu cầu bồi thường khoảng 1.65 tỷ USD.

Ông Trump bắt đầu công khai đề cập đến các vụ tịch thu tài sản tại Venezuela khi ông ra lệnh kiểm soát các tàu chở dầu bị trừng phạt vào tháng trước.

Việc các công ty dầu mỏ Mỹ có quay lại Venezuela hay không sẽ phụ thuộc vào cách các giám đốc điều hành, hội đồng quản trị và cổ đông của họ đánh giá mức độ rủi ro của các khoản đầu tư mới tại quốc gia này, theo các nguồn tin.

“ConocoPhillips đang theo dõi sát các diễn biến tại Venezuela cũng như những tác động tiềm tàng đối với nguồn cung và sự ổn định năng lượng toàn cầu. Hiện vẫn còn quá sớm để suy đoán về bất kỳ hoạt động kinh doanh hay quyết định đầu tư nào trong tương lai,” một người phát ngôn của công ty cho biết trong email gửi Reuters hôm thứ Bảy. Công ty đã lặp lại tuyên bố này vào Chủ Nhật khi được hỏi về các cuộc thảo luận với các quan chức chính quyền cho bài viết này.

Ngay cả trong trường hợp các công ty đồng ý quay trở lại Venezuela, giới phân tích cho rằng sẽ cần một khoảng thời gian dài trước khi sản lượng dầu có thể tăng đáng kể. Venezuela sở hữu một trong những trữ lượng dầu ước tính lớn nhất thế giới, nhưng sản lượng đã suy giảm mạnh trong nhiều thập kỷ do thiếu đầu tư kéo dài và các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Ngoài những bất định liên quan đến khuôn khổ hợp đồng cho các hoạt động dầu mỏ tại Venezuela, các công ty đang cân nhắc trở lại còn phải đối mặt với nhiều rủi ro khác, bao gồm lo ngại về an ninh, cơ sở hạ tầng xuống cấp, các câu hỏi pháp lý liên quan đến tính hợp pháp của hành động Mỹ bắt giữ ông Maduro, cũng như nguy cơ bất ổn chính trị kéo dài, theo nhận định của các nhà phân tích trao đổi với Reuters.

Venezuela, một thành viên sáng lập của OPEC, từng sản xuất tới 3.5 triệu thùng dầu mỗi ngày vào thập niên 1970, chiếm hơn 7% sản lượng dầu toàn cầu vào thời điểm đó. Sản lượng sau đó giảm xuống dưới 2 triệu thùng/ngày trong những năm 2010 và chỉ đạt trung bình khoảng 1.1 triệu thùng/ngày vào năm ngoái, tương đương khoảng 1% sản lượng toàn cầu.