Mỹ - Iran đạt thỏa thuận gia hạn ngừng bắn 60 ngày, chỉ còn chờ ông Trump “gật đầu”

Theo bốn nguồn tin am hiểu vấn đề, thỏa thuận sẽ kéo dài lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày và cho phép hoạt động hàng hải đi qua tuyến đường chiến lược này được nối lại, trong lúc các bên tiếp tục đàm phán những vấn đề khó khăn như chương trình hạt nhân của Iran.

Nếu được lãnh đạo hai nước thông qua, đây sẽ là bước tiến lớn nhất hướng tới hòa bình kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2. Thông tin về khả năng đạt thỏa thuận được đưa ra sau hàng loạt vụ tấn công đáp trả lẫn nhau giữa hai nước, dù lệnh ngừng bắn đã có hiệu lực từ đầu tháng 4.

Các nguồn tin cho biết ông Trump hiện chưa phê duyệt thỏa thuận. Iran cũng chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin này, vốn được Axios đăng tải đầu tiên.

Hãng thông tấn Tasnim của Iran dẫn nguồn tin thân cận với nhóm đàm phán cho biết nội dung thỏa thuận vẫn chưa được hoàn tất hoặc xác nhận.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nói với các phóng viên tại Washington rằng: “Chúng tôi vẫn chưa đạt tới đích, nhưng đã rất gần và sẽ tiếp tục nỗ lực”.

Ông Vance cho biết thêm ông không thể đảm bảo thỏa thuận chắc chắn thành công, nhưng hiện cảm thấy khá lạc quan.

Chính quyền Trump nhiều lần tuyên bố một thỏa thuận chấm dứt xung đột đã ở rất gần, song Iran thường bác bỏ hoặc giảm nhẹ các tuyên bố này.

Theo các nguồn tin, thỏa thuận sẽ cho phép hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz diễn ra không bị hạn chế, đồng thời Mỹ cũng phải dỡ bỏ việc phong tỏa các cảng của Iran. Washington dự kiến sẽ nới lỏng một phần các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Tehran.

Thông tin về khả năng đạt thỏa thuận đã khiến giá dầu giảm, khi thị trường kỳ vọng eo biển Hormuz sẽ được mở cửa trở lại. Đây là tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.

Trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết lực lượng của họ đã bắn hạ 5 máy bay không người lái tấn công của Iran và phá hủy một trạm điều khiển tại thành phố cảng Bandar Abbas, nơi được cho là chuẩn bị phóng chiếc drone thứ sáu. Sau đó, Kuwait thông báo đã đánh chặn một tên lửa đạn đạo nhằm vào nước này, nơi đặt một căn cứ quân sự lớn của Mỹ.

Một quan chức Mỹ cũng bác bỏ thông tin do truyền hình nhà nước Iran đưa ra về việc một máy bay Mỹ bị bắn hạ gần Bushehr.

Các vụ việc mới nhất cho thấy tiến trình đàm phán nhằm biến lệnh ngừng bắn mong manh thành một thỏa thuận hòa bình lâu dài vẫn rất dễ đổ vỡ. Cuộc chiến kéo dài ba tháng qua đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và gây xáo trộn mạnh trên thị trường năng lượng toàn cầu.

Một quan chức Mỹ giấu tên cho biết các cuộc tấn công gần đây mang tính phòng vệ và nhằm duy trì lệnh ngừng bắn.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố họ đã nhắm mục tiêu vào căn cứ Mỹ liên quan đến vụ tấn công Bandar Abbas và cảnh báo sẽ có phản ứng “mạnh mẽ hơn” nếu các vụ việc tương tự tái diễn.

Kuwait lên án vụ tấn công và yêu cầu Iran lập tức chấm dứt điều mà nước này gọi là hành động leo thang nghiêm trọng.

Đợt bùng phát bạo lực mới, lần thứ hai trong tuần này, diễn ra đúng dịp lễ Eid al-Adha của người Hồi giáo, trong bối cảnh nhiều quốc gia trong khu vực bị cuốn vào xung đột.

Pakistan, quốc gia đóng vai trò trung gian, cho biết Ngoại trưởng Ishaq Dar sẽ gặp Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tại Washington vào thứ Sáu, dù mục đích cụ thể của chuyến thăm chưa được công bố.

Kể từ giữa tháng 3, ông Trump liên tục khẳng định chiến tranh sắp kết thúc, nhưng hai bên vẫn chưa cho thấy nhiều tiến triển công khai hướng tới một giải pháp chung. Iran yêu cầu Mỹ dỡ bỏ trừng phạt, giải phóng tài sản bị phong tỏa và rút quân khỏi khu vực. Trong khi đó, Washington yêu cầu Tehran chấm dứt chương trình hạt nhân mà Iran khẳng định chỉ phục vụ mục đích hòa bình.

Iran cũng tuyên bố bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào đều phải chấm dứt các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon. Tuy nhiên, giao tranh tại đây vẫn chưa có dấu hiệu dịu bớt.

Israel cho biết họ đã tấn công cơ sở hạ tầng của lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn tại thành phố Tyre ở miền nam Lebanon và tiến hành không kích thủ đô Beirut. Chiến dịch quân sự của Israel đã khiến hàng trăm nghìn người phải rời bỏ nhà cửa. Quân đội Lebanon thông báo một binh sĩ của họ đã thiệt mạng trong một vụ không kích.

Mỹ cũng đã cảnh báo Oman không tham gia bất kỳ kế hoạch nào cùng Iran nhằm áp phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Trước đó, ông Trump từng đe dọa sẽ ném bom Oman dù hai nước có quan hệ kinh tế và quân sự lâu năm.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết đại sứ Oman đã khẳng định nước này không có kế hoạch áp phí tại eo biển Hormuz.

Oman chưa đề cập tới khả năng cùng Iran kiểm soát tuyến đường biển này, dù xác nhận hai bên đã thảo luận về vấn đề tự do hàng hải. Tehran cũng bày tỏ đoàn kết với Oman sau những gì họ gọi là “các lời đe dọa từ giới chức Mỹ”.