Mỹ nghi ngờ DeepSeek sử dụng chip Blackwell của Nvidia để huấn luyện mô hình AI mới

Mô hình AI mới nhất của startup Trung Quốc DeepSeek, dự kiến được phát hành sớm nhất vào tuần tới, đã được huấn luyện bằng dòng chip AI tiên tiến nhất của Nvidia – Blackwell, theo tiết lộ của một quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Hai. Thông tin này làm dấy lên nghi ngờ rằng DeepSeek có thể đã vi phạm các quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Theo quan chức trên, phía Mỹ tin rằng DeepSeek đã tìm cách xóa các dấu hiệu kỹ thuật có thể làm lộ việc sử dụng chip AI do Mỹ sản xuất. Các chip Blackwell được cho là đã được tập trung tại trung tâm dữ liệu của DeepSeek ở Nội Mông, một khu tự trị thuộc Trung Quốc.

Người này từ chối tiết lộ cách chính phủ Mỹ thu thập được thông tin cũng như bằng cách nào DeepSeek có thể tiếp cận được các chip nói trên, nhưng nhấn mạnh lập trường nhất quán của Washington:
“Chúng tôi không vận chuyển chip Blackwell sang Trung Quốc.”

Nvidia từ chối bình luận về vụ việc, trong khi Bộ Thương mại Mỹ và DeepSeek không phản hồi các yêu cầu đưa ra ý kiến.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington tuyên bố Bắc Kinh phản đối việc “vạch ra ranh giới ý thức hệ, mở rộng khái niệm an ninh quốc gia, lạm dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và chính trị hóa các vấn đề kinh tế, thương mại và công nghệ.”

Việc chính phủ Mỹ xác nhận rằng DeepSeek đã tiếp cận được chip Blackwell – thông tin lần đầu tiên do Reuters đưa tin – có thể làm gia tăng tranh cãi trong nội bộ giới hoạch định chính sách tại Washington, trong bối cảnh họ đang tìm cách xác định ranh giới cho phép Trung Quốc tiếp cận những công nghệ bán dẫn AI tiên tiến nhất của Mỹ.

Cố vấn AI của Nhà Trắng David Sacks và CEO Nvidia Jensen Huang cho rằng việc cho phép xuất khẩu chip AI cao cấp sang Trung Quốc sẽ giúp ngăn các đối thủ nội địa của nước này, như Huawei, phải dốc toàn lực để bắt kịp Nvidia và AMD về công nghệ.

Ngược lại, phe có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc lo ngại rằng các chip này có thể dễ dàng bị chuyển hướng từ mục đích thương mại sang phục vụ năng lực quân sự của Trung Quốc, qua đó đe dọa vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực AI.

“Vụ việc này cho thấy vì sao việc xuất khẩu bất kỳ chip AI nào sang Trung Quốc đều tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng,” ông Chris McGuire, cựu quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia Nhà Trắng dưới thời Tổng thống Joe Biden, nhận định.

“Với việc các công ty AI hàng đầu của Trung Quốc công khai vi phạm các quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, rõ ràng chúng ta không thể kỳ vọng họ sẽ tuân thủ điều kiện không sử dụng chip để hỗ trợ quân đội Trung Quốc,” ông nói thêm.

Theo quy định hiện hành của Mỹ do Bộ Thương mại giám sát, chip Blackwell bị cấm xuất khẩu sang Trung Quốc.

Tuy nhiên, vào tháng 8, Washington từng cho phép Nvidia bán một phiên bản Blackwell đã được hạ cấp tại thị trường Trung Quốc. Điều này phản ánh quan điểm rằng các chip tiên tiến nhất của Nvidia nên được ưu tiên cho các công ty Mỹ và không được đưa vào Trung Quốc.

Quyết định của Tổng thống Trump vào tháng 12 về việc cho phép bán dòng chip tiên tiến thứ hai của Nvidia – H200 – từng vấp phải chỉ trích mạnh mẽ từ những người theo đường lối cứng rắn với Trung Quốc. Dù vậy, việc xuất khẩu H200 vẫn được tiến hành dựa trên các phê duyệt đã cấp trước đó.

“Việc các công ty AI Trung Quốc phải phụ thuộc vào chip Blackwell tuồn lậu cho thấy sự thiếu hụt nghiêm trọng về chip AI sản xuất trong nước của họ, và cũng lý giải vì sao việc phê duyệt chip H200 có thể trở thành ‘phao cứu sinh’,” ông Saif Khan, cựu giám đốc công nghệ và an ninh quốc gia tại Hội đồng An ninh Quốc gia dưới thời ông Biden, nhận xét.

Quan chức chính quyền Trump từ chối bình luận về việc thông tin mới nhất sẽ tác động ra sao đến quyết định liệu có cho phép DeepSeek mua chip H200 hay không.

Theo vị quan chức này, mô hình AI của DeepSeek nhiều khả năng được huấn luyện dựa trên phương pháp “chưng cất” từ các mô hình do các công ty AI hàng đầu của Mỹ phát triển, bao gồm Anthropic, Google, OpenAI và xAI.

Kỹ thuật “chưng cất” là quá trình trong đó một mô hình AI lớn, đã được huấn luyện hoàn chỉnh, đánh giá và tinh chỉnh câu trả lời của một mô hình mới, qua đó truyền lại kiến thức và năng lực cho mô hình trẻ hơn.

DeepSeek, có trụ sở tại Hàng Châu, đã gây chấn động thị trường vào đầu năm ngoái khi tung ra một loạt mô hình AI có khả năng cạnh tranh với các sản phẩm hàng đầu của Mỹ. Điều này làm gia tăng lo ngại tại Washington rằng Trung Quốc có thể thu hẹp khoảng cách trong cuộc đua AI bất chấp các biện pháp hạn chế công nghệ.

Trước đó, The Information từng đưa tin rằng DeepSeek đã tuồn lậu chip vào Trung Quốc để huấn luyện mô hình tiếp theo của mình. Reuters sau đó xác nhận chính phủ Mỹ tin rằng các chip này đã được sử dụng tại cơ sở của DeepSeek ở Nội Mông.