Mỹ và Iran đạt thỏa thuận chấm dứt chiến sự, dự kiến ký kết vào thứ Sáu

Mỹ và Iran ngày Chủ nhật cho biết đã đạt được khuôn khổ thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột, dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ và mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, chương trình hạt nhân Iran vẫn sẽ tiếp tục được đàm phán trong giai đoạn tiếp theo.

Tổng thống Donald Trump thông báo trên mạng xã hội rằng “thỏa thuận với Iran đã hoàn tất”, ngay sau khi Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, bên trung gian hòa giải, xác nhận hai bên đã đạt đồng thuận.

Bản ghi nhớ dự kiến được ký chính thức tại Thụy Sĩ vào thứ Sáu, song chi tiết vẫn chưa được công bố. Thỏa thuận được cho là bao gồm việc chấm dứt các hoạt động quân sự trên nhiều mặt trận, trong đó có Lebanon, nơi giao tranh giữa Israel và Hezbollah vẫn diễn biến căng thẳng.

Phía Iran cho biết các hoạt động quân sự sẽ được dừng từ tối thứ Hai, trong khi Israel chưa đưa ra phản ứng chính thức.

Eo biển Hormuz mở lại, giá dầu lao dốc

Theo ông Trump, eo biển Hormuz — tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới — sẽ được mở lại vào thứ Sáu, đồng thời Mỹ chấm dứt phong tỏa các cảng biển Iran. Ông gọi đây là bước khôi phục dòng chảy năng lượng toàn cầu.

Ngay sau thông tin này, giá dầu Brent giảm hơn 4%, dầu WTI giảm hơn 4.6%, trong khi thị trường chứng khoán châu Á đồng loạt tăng.

Một số chuyên gia cho rằng thỏa thuận giúp hạ nhiệt căng thẳng nhưng chưa đảm bảo giải quyết dứt điểm vấn đề hạt nhân Iran, vốn sẽ tiếp tục là trọng tâm đàm phán.

Nhiều vấn đề then chốt chưa được giải quyết

Theo các nguồn tin, chương trình hạt nhân Iran, bao gồm lượng uranium làm giàu cao, sẽ là nội dung chính của vòng đàm phán 60 ngày tới, cùng với vấn đề dỡ bỏ trừng phạt.

Iran khẳng định sẽ không từ bỏ chương trình hạt nhân, trong khi Mỹ chịu áp lực từ Quốc hội yêu cầu mọi thỏa thuận phải được xem xét và phê chuẩn.

Cuộc xung đột kéo dài từ cuối tháng 2 đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, chủ yếu tại Iran và Lebanon, đồng thời làm gián đoạn tuyến hàng hải qua Hormuz và đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh.

Bất đồng chính trị và vai trò của Israel

Thỏa thuận được thúc đẩy bất chấp lo ngại từ Israel, quốc gia tiếp tục các chiến dịch quân sự tại Lebanon. Thủ tướng Benjamin Netanyahu được cho là có quan điểm khác với Washington về mức độ hạn chế hoạt động quân sự của Israel trong khu vực.

Một số nghị sĩ Mỹ hoan nghênh thỏa thuận nhưng cho biết sẽ giám sát chặt tiến trình đàm phán tiếp theo, đặc biệt liên quan đến chương trình hạt nhân Iran.

Dù đạt được bước đột phá ban đầu, giới quan sát cho rằng các vấn đề cốt lõi như hạt nhân, trừng phạt và vai trò các lực lượng trong khu vực vẫn là những thách thức lớn chưa được giải quyết.