Mỹ và Iran đạt thỏa thuận tạm thời để mở lại eo biển Hormuz trong tuần này

Thông tin này đã thúc đẩy thị trường tài chính toàn cầu, với chứng khoán và trái phiếu tăng giá, trong khi dầu mỏ và khí tự nhiên giảm mạnh do kỳ vọng tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới sẽ sớm hoạt động trở lại.

Tổng thống Donald Trump ca ngợi đây là một thỏa thuận mang lại hòa bình và ổn định cho khu vực. Tuy nhiên, Mỹ và Iran vẫn phải hoàn tất các điều khoản cuối cùng của biên bản ghi nhớ (MOU), dự kiến được ký tại Thụy Sĩ vào thứ Sáu. Nội dung chi tiết của văn bản hiện chưa được công bố.

Theo các nguồn tin, Qatar và Pakistan sẽ tiếp tục đóng vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán nhằm hoàn thiện thỏa thuận và chuẩn bị cho vòng thương lượng mới về chương trình hạt nhân của Iran.

Gia hạn ngừng bắn và khởi động đàm phán hạt nhân

Dự thảo thỏa thuận gồm 14 điểm, trong đó Mỹ và Iran sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn đạt được ngày 8/4 thêm hai tháng, đồng thời bắt đầu đàm phán về việc hạn chế hoạt động làm giàu uranium của Iran trong khoảng 15 năm.

Ngay sau khi MOU được ký kết, Iran sẽ mở lại eo biển Hormuz, còn Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran.

Tuy nhiên, hai bên vẫn còn bất đồng về việc giải phóng tài sản bị phong tỏa của Iran và tương lai kho uranium làm giàu ở mức cao của nước này.

Israel phản đối thỏa thuận

Israel, quốc gia không tham gia trực tiếp vào đàm phán, phản đối thỏa thuận vì cho rằng nó nhượng bộ quá nhiều cho Tehran mà không giải quyết chương trình tên lửa đạn đạo của Iran.

Theo ông Trump, các cuộc không kích của Israel vào Beirut cuối tuần qua đã làm chậm tiến trình ký kết. Tuy nhiên, Israel khẳng định sẽ tiếp tục các chiến dịch chống Hezbollah tại Lebanon.

Giá dầu giảm mạnh, thị trường vẫn thận trọng

Giá dầu Brent giảm hơn 5% xuống dưới 83 USD/thùng sau thông tin về thỏa thuận, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh khoảng 125 USD/thùng hồi cuối tháng 4.

Theo hãng tin Fars, Iran sẽ cho phép tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz miễn phí trong 60 ngày đầu tiên. Sau đó, Tehran có thể áp dụng các khoản phí liên quan đến dịch vụ hàng hải và bảo hiểm, điều mà nhiều nước phương Tây và vùng Vịnh không ủng hộ.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ cũng giảm khi nhà đầu tư kỳ vọng việc mở lại Hormuz sẽ giúp hạ nhiệt áp lực lạm phát và giảm bớt sức ép lên Fed trong việc tiếp tục nâng lãi suất.

Nhiều thách thức vẫn còn phía trước

Dù đạt được bước tiến quan trọng, Mỹ và Iran vẫn thể hiện quan điểm khác nhau về nội dung thỏa thuận.

Iran coi đây là thắng lợi ngoại giao và khẳng định sẽ tiếp tục thúc đẩy việc dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt. Trong khi đó, ông Trump cảnh báo Mỹ có thể nối lại các hành động quân sự nếu không đạt được thỏa thuận cuối cùng về chương trình hạt nhân.

Các nhà phân tích cho rằng việc mở lại Hormuz là tín hiệu tích cực cho thị trường năng lượng toàn cầu, nhưng con đường tiến tới một thỏa thuận toàn diện giữa Washington và Tehran vẫn còn nhiều trở ngại.