Kế hoạch định giá khoáng sản chiến lược của ông Trump vấp phải sự hoài nghi từ G7

Được Phó Tổng thống JD Vance đề xuất hồi tháng 2, sáng kiến này hướng tới việc xây dựng một khối thương mại phương Tây nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, quốc gia đang thống lĩnh nguồn cung nhiều loại khoáng sản quan trọng như cobalt, lithium và nickel.

Theo đề xuất, các nước tham gia có thể áp dụng trợ cấp, hỗ trợ giá hoặc cam kết mua hàng để khuyến khích sản xuất. Tuy nhiên, các thành viên G7 lo ngại về chi phí, cơ chế quản trị cũng như việc ai sẽ chịu gánh nặng tài chính của chương trình.

Một điểm gây tranh cãi là kế hoạch sử dụng mô hình AI do Cơ quan Các dự án nghiên cứu quốc phòng tiên tiến Mỹ (DARPA) phát triển để xác định giá khoáng sản. Nhiều nước châu Âu không muốn phụ thuộc vào hệ thống định giá do Washington kiểm soát vì lo ngại Mỹ sẽ có ảnh hưởng quá lớn đối với thị trường.

Trong khi đó, Mỹ và các đồng minh cũng bất đồng về cách triển khai sáng kiến. Canada và Pháp muốn xây dựng một khuôn khổ đa phương dưới sự dẫn dắt của G7, còn Washington ưu tiên các thỏa thuận song phương với từng đối tác để đẩy nhanh tiến độ.

Theo các nguồn tin, Mỹ dự kiến trình các đề xuất thỏa thuận ràng buộc với Nhật Bản và Liên minh châu Âu trước cuối tháng 6. Giai đoạn đầu có thể bao gồm từ 5 đến 10 loại khoáng sản chiến lược như đất hiếm nặng, antimon, graphite và tungsten, những mặt hàng đang chịu các hạn chế xuất khẩu từ Trung Quốc.

Hơn 230 kiến nghị gửi tới Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ cho thấy ngành khai khoáng chưa đạt được đồng thuận về cách thức điều tiết thị trường.

Nhiều doanh nghiệp đồng ý rằng phương Tây cần giảm phụ thuộc vào Trung Quốc và tập trung vào các khoáng sản chiến lược. Tuy nhiên, không ít công ty và hiệp hội ngành nghề phản đối việc chính phủ trực tiếp can thiệp vào giá cả.

Hiệp hội Khai khoáng Quốc gia Mỹ (NMA) cho rằng Washington nên ưu tiên các biện pháp như ưu đãi thuế và hỗ trợ đầu tư thay vì áp đặt cơ chế định giá. Theo tổ chức này, các chính sách dựa trên động lực thị trường sẽ hiệu quả và bền vững hơn trong việc hỗ trợ ngành khai khoáng nội địa phát triển.