Ngoại trưởng Iran và Trung Quốc gặp gỡ một tuần trước chuyến thăm Bắc Kinh của ông Trump

Đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của ông Araqchi kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran nổ ra, gây nên cú sốc nguồn cung dầu toàn cầu nghiêm trọng nhất trong lịch sử và đe dọa an ninh năng lượng của Trung Quốc – nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới.

Sau cuộc gặp, Bộ Ngoại giao Iran cho biết ông Araqchi đã thông báo với Ngoại trưởng Vương Nghị về tiến trình đàm phán với Mỹ. "Chúng tôi chỉ chấp nhận một thỏa thuận công bằng và toàn diện," ông Araqchi nói về các cuộc đàm phán giữa Tehran và Washington, theo Hãng thông tấn Sinh viên Iran.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc nhận định "tình hình khu vực hiện nay đang ở thời điểm then chốt trong quá trình chuyển đổi từ chiến tranh sang hòa bình", đồng thời khẳng định việc chấm dứt hoàn toàn các hành động thù địch là điều bắt buộc và việc kiên trì đàm phán có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bắc Kinh cũng kêu gọi các bên liên quan sớm khôi phục việc đi lại bình thường và an toàn qua Eo biển Hormuz.

Đầu tuần này, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã kêu gọi Trung Quốc tăng cường nỗ lực ngoại giao nhằm thuyết phục Iran mở lại eo biển cho vận tải biển quốc tế. Ông cho biết ông Trump và ông Tập sẽ trực tiếp trao đổi quan điểm về vấn đề Iran trong các cuộc hội đàm tại Bắc Kinh từ ngày 14 đến 15/5.

Đầu tuần này, Mỹ và Iran đã phát động các đợt tấn công mới tại vùng Vịnh khi hai bên tranh giành quyền kiểm soát eo biển bằng các lệnh phong tỏa hàng hải đối đầu nhau. Sau đó, ông Trump tuyên bố Hải quân Mỹ sẽ hỗ trợ tàu thuyền đi qua eo biển, song chiến dịch này đã bị tạm dừng sau khi ông phát biểu hôm thứ Ba rằng các bên đã đạt "tiến triển lớn" hướng tới một thỏa thuận toàn diện với Iran.

Theo các chuyên gia phân tích trao đổi với Reuters, Trung Quốc đã triển khai hàng loạt hoạt động ngoại giao và kiềm chế chỉ trích gay gắt cách Mỹ tiến hành cuộc chiến, nhằm đảm bảo cuộc gặp thượng đỉnh – vốn đã một lần bị hoãn vì xung đột – có thể diễn ra suôn sẻ.

"Với vai trò Trung Quốc đã đảm nhiệm trong việc đưa Iran trở lại bàn đàm phán lần đầu, tôi cho rằng Trung Quốc sẽ tiếp tục đóng vai trò ngoại giao quan trọng nếu Iran có thể quay lại bàn đàm phán," ông Ali Wyne, cố vấn tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (International Crisis Group), nhận định. Ông cũng cho rằng Trung Quốc đang lo ngại một cuộc xung đột kéo dài hơn giữa Mỹ và Iran sẽ tiếp tục làm căng thẳng quan hệ của Bắc Kinh với các nước vùng Vịnh.

Trước khi cuộc chiến nổ ra, Trung Quốc đã mua hơn 80% lượng dầu xuất khẩu của Iran, theo dữ liệu năm 2025 của hãng phân tích Kpler. Tuần trước, Bắc Kinh đã đẩy mạnh phản đối các lệnh trừng phạt của Mỹ nhằm vào các nhà máy lọc dầu Trung Quốc do mua dầu thô Iran, lần đầu tiên viện dẫn một đạo luật cho phép trả đũa các thực thể thực thi những lệnh trừng phạt mà nước này coi là bất hợp pháp.