Ngoại trưởng Marco Rubio tuyên bố Mỹ sẽ có “phương án khác” nếu đàm phán với Iran thất bại

Phát biểu tại New Delhi hôm thứ Hai, ông Rubio cho biết Mỹ sẽ trao mọi cơ hội cho giải pháp ngoại giao trước khi tính tới các “phương án thay thế”, sau khi Tổng thống Donald Trump nói rằng ông đã yêu cầu các đại diện Mỹ không vội vàng ký bất kỳ thỏa thuận nào với Iran.

Theo ông Rubio, hiện đã có một nền tảng khá rõ ràng liên quan tới việc mở lại eo biển Hormuz và bắt đầu các cuộc đàm phán thực chất, có thời hạn về vấn đề hạt nhân của Iran.

Trước đó một ngày, ông Trump viết trên Truth Social rằng lệnh phong tỏa tàu Iran tại eo biển Hormuz sẽ “vẫn được duy trì đầy đủ” cho tới khi thỏa thuận chính thức được ký kết và xác nhận.

“Cả hai bên cần thêm thời gian để làm đúng mọi thứ,” ông Trump viết.

Phía Iran chưa đưa ra phản hồi chính thức. Tuy nhiên, hãng tin Tasnim có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cho rằng Mỹ vẫn đang cản trở một số nội dung quan trọng của thỏa thuận, bao gồm yêu cầu của Tehran về giải phóng các khoản tiền bị đóng băng ở nước ngoài.

Người phát ngôn Quốc hội Iran Ebrahim Rezaei tuyên bố trong xung đột quân sự, Iran đáp trả theo kiểu “ăn miếng trả miếng”, còn trong ngoại giao là “hành động đáp lại hành động”.

Ông cho biết Iran sẽ không khuất phục trước sức ép hay đe dọa. Nếu Mỹ muốn đạt thỏa thuận thì cần đàm phán nghiêm túc, còn nếu muốn giá xăng lên $6/gallon thì có thể tiếp tục “hù dọa”.

Giá dầu giảm khoảng 6% xuống đáy hai tuần khi thị trường lạc quan hơn về khả năng Mỹ và Iran tiến gần tới một thỏa thuận hòa bình.

Hôm thứ Bảy, ông Trump từng làm gia tăng kỳ vọng khi cho biết Washington và Tehran đã “cơ bản hoàn tất” một bản ghi nhớ về thỏa thuận hòa bình, trong đó bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz.

Trước khi xung đột bùng phát, tuyến hàng hải chiến lược này vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.

Tuy nhiên, hai bên vẫn còn bất đồng lớn về chương trình hạt nhân của Iran, cuộc chiến của Israel tại Lebanon với lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn, cũng như yêu cầu dỡ bỏ trừng phạt và giải phóng hàng chục tỷ USD doanh thu dầu mỏ bị phong tỏa của Tehran.

Một quan chức cấp cao trong chính quyền Trump tiết lộ Iran đã đồng ý “về nguyên tắc” mở lại eo biển Hormuz để đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hải quân và xử lý lượng uranium làm giàu ở mức cao của Tehran.

Theo quan chức này, lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei được cho là đã chấp thuận khuôn khổ tổng thể của thỏa thuận.

Tuy nhiên, phía Iran chưa xác nhận thông tin trên và cũng chưa làm rõ nội dung “đồng ý về nguyên tắc” cụ thể ra sao.

Mỹ dự kiến ưu tiên mở lại eo biển Hormuz và dỡ bỏ phong tỏa trước, trong khi việc đàm phán chi tiết các vấn đề hạt nhân sẽ cần thêm thời gian.

Một quan chức Mỹ khác cho biết khuôn khổ đề xuất hiện tại sẽ cho các nhà đàm phán 60 ngày để đạt thỏa thuận cuối cùng.

Các nguồn tin Iran tiết lộ những “công thức khả thi” có thể được áp dụng trong các giai đoạn tiếp theo nhằm giải quyết tranh cãi liên quan tới kho uranium làm giàu của Tehran, bao gồm phương án pha loãng dưới sự giám sát của cơ quan năng lượng nguyên tử Liên Hợp Quốc.

Iran từ lâu bác bỏ cáo buộc của Mỹ và Israel rằng nước này theo đuổi vũ khí hạt nhân, đồng thời khẳng định họ có quyền làm giàu uranium phục vụ mục đích dân sự, dù mức độ tinh khiết hiện tại đã vượt xa nhu cầu phát điện thông thường.

Ông Trump, người đang chịu áp lực do giá năng lượng tăng mạnh vì chiến sự và các chỉ trích trong nước liên quan tới quyền phát động chiến tranh, nhiều lần nhấn mạnh khả năng đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột do Mỹ và Israel khởi động từ ngày 28/2.

Lệnh ngừng bắn mong manh hiện vẫn được duy trì kể từ đầu tháng 4.

Đáp trả các chỉ trích về cách xử lý đàm phán với Iran, ông Trump viết rằng nếu đạt được thỏa thuận với Iran thì đó sẽ là một thỏa thuận tốt và đúng đắn, đồng thời kêu gọi mọi người “đừng nghe những kẻ thất bại chỉ trích về điều họ không hiểu rõ”.

Dù bất kỳ thỏa thuận nào giúp củng cố lệnh ngừng bắn hiện tại cũng sẽ hỗ trợ tâm lý thị trường, cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu vẫn chưa thể nhanh chóng hạ nhiệt khi giá nhiên liệu, phân bón và thực phẩm tiếp tục chịu áp lực tăng cao.

Các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran trước khi tạm dừng hồi đầu tháng 4 đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng tại Iran. Israel cũng đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và buộc hàng trăm nghìn người phải rời bỏ nhà cửa tại Lebanon trong chiến dịch nhằm vào Hezbollah. Các đợt tấn công của Iran nhằm vào Israel và các quốc gia vùng Vịnh lân cận cũng khiến hàng chục người thiệt mạng.